Free Grade 6 Afrikaans lesson: Werkwoorde
Bou voort op wat jy in Graad 4 en 5 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Ken die verskil tussen ’n selfstandige werkwoord en ’n hulpwerkwoord, ook as dit dieselfde woord is.
- Herken oorganklike en onoorganklike werkwoorde.
- Skryf sinne reg in die teenwoordige, verlede en toekomende tyd, ook met twee hulpwerkwoorde.
- Gebruik die infinitief met om … te en met te.
- Ken die twee funksies van die verlede deelwoord.
Selfstandige werkwoorde en hulpwerkwoorde
’n Selfstandige werkwoord (hoofwerkwoord) dra die betekenis van die sin en kan alleen staan. ’n Hulpwerkwoord help ’n ander werkwoord.
Party woorde kan albei wees. Kyk of daar nog ’n werkwoord in die sin is.
- Ek het ’n hond.het = selfstandige werkwoord: dit beteken “besit”.
- Ek het die hond gevoer.het = hulpwerkwoord van tyd; gevoer is die selfstandige werkwoord.
- Die kinders wil roomys.wil = selfstandige werkwoord: daar is geen ander werkwoord nie.
- Die kinders wil roomys eet.wil = hulpwerkwoord; eet is die selfstandige werkwoord.
Colours: blou = selfstandige werkwoord · rooi = hulpwerkwoord
Is daar nóg ’n werkwoord in die sin? Ja → die woord is ’n hulpwerkwoord. Nee → dit is die selfstandige werkwoord.
Selfstandig of hulp?
Lees wat jy moet soek. Tik op die regte woord.
Oorganklike en onoorganklike werkwoorde
’n Oorganklike werkwoord het ’n voorwerp nodig: die handeling “gaan oor” na iets of iemand.
’n Onoorganklike werkwoord het geen voorwerp nie: die sin is volledig sonder een.
- Sy lees ’n tydskrif.oorganklik: Wat lees sy? ’n tydskrif
- Die baba slaap.onoorganklik: daar is niks wat geslaap word nie
- Die son skyn helder.onoorganklik: helder sê net hoe
Colours: groen = onderwerp · blou = werkwoord · bruin = voorwerp
Vra Wat? of Wie? ná die werkwoord. Kry jy ’n antwoord (die voorwerp)? → oorganklik. Geen antwoord nie? → onoorganklik.
Party werkwoorde kan albei wees: Ek eet ’n appel. (oorganklik) · Ek eet om sesuur. (onoorganklik: om sesuur sê net wanneer).
Oorganklik of onoorganklik?
Kyk na die vet werkwoord. Kies die regte antwoord.
Tye met een of twee hulpwerkwoorde
As daar ’n modale hulpwerkwoord in die sin is, verander net die hulpwerkwoord in die verlede tyd. In die toekomende tyd staan sal voor die modale werkwoord.
| Teenwoordig | Verlede | Toekomend |
|---|---|---|
| Ek kan swem. | Ek kon swem. | Ek sal kan swem. |
| Hy moet werk. | Hy moes werk. | Hy sal moet werk. |
| Ons staan vroeg op. | Ons het vroeg opgestaan. | Ons sal vroeg opstaan. |
Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou. Die selfstandige werkwoord bly net so.
Werkwoorde soos is en het (besit) word was en het gehad.
Ek het ’n fiets. → Ek het ’n fiets gehad. Nie Ek het ’n fiets gehet nie.
Verander die tyd
Kies die sin wat reg is.
Die infinitief: om … te en te
Die infinitief kom met om … te, maar ná party werkwoorde staan net te.
- Ek spaar geld om ’n fiets te koop.om … te sê waarom.
- Jy hoef nie te kom nie.ná hoef: net te.
- Ons behoort mekaar te help.ná behoort: net te.
- Hy probeer die bal te vang.ná probeer: te.
om … te + werkwoord: sê dikwels waarom.
Net te + werkwoord ná: hoef, behoort, probeer, begin, skyn, blyk.
Hoef kom altyd met ’n ontkenning: Jy hoef nie te kom nie.
Om … te of te?
Kies die sin wat reg is.
Deelwoorde: twee funksies
Die verlede deelwoord (ge-vorm) het twee funksies:
1. Dit is deel van die werkwoordstuk in die verlede tyd. 2. Dit beskryf ’n naamwoord, soos ’n byvoeglike naamwoord.
| Funksie | Voorbeeld |
|---|---|
| deel van die verlede tyd | Ma het die brood gebak. |
| beskryf ’n naamwoord | Ons eet die gebakte brood. |
Voor ’n naamwoord kry die deelwoord gewoonlik -de of -te: gebak → gebakte brood; gesny → gesnyde brood.
Die teenwoordige deelwoord (-ende) beskryf iets wat nou gebeur: die lopende water.
Watter funksie?
Kyk na die vet woord. Hoe word dit gebruik?
How it can look in the test

Teachers ask the same thing in different ways. Try each question on paper first, then tap to see the answer. The number in brackets is the marks.
- Identifiseer1.
Is het ’n selfstandige werkwoord of ’n hulpwerkwoord? Gee ’n rede.
Ons het drie katte. (2)Show the answer
Answer: Selfstandige werkwoord. Daar is geen ander werkwoord in die sin nie; het beteken hier “besit”.
Marks: 1 punt vir die antwoord, 1 punt vir die rede.
- Oorganklik2.
Is die onderstreepte werkwoord oorganklik of onoorganklik?
Die kinders swem in die see. (1)Show the answer
Answer: Onoorganklik
Marks: 1 punt. In die see sê waar, en daar is geen voorwerp nie.
- Verander die tyd3.
Herskryf in die verlede tyd:
Sy kan nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril nie. (2)Show the answer
- Kan word kon.
- Het (besit) word het … gehad.
Answer: Sy kon nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril gehad nie.
Marks: 1 punt vir kon, 1 punt vir het … gehad.
- Infinitief4.
Voltooi met die regte vorm van die werkwoord tussen hakies:
Jy hoef nie vir my (wag) nie. (1)Show the answer
Answer: Jy hoef nie vir my te wag nie.
Marks: 1 punt vir te wag.
- Deelwoord5.
Skryf die woord tussen hakies as ’n deelwoord:
Almal het die pas (verf) heining bewonder. (1)Show the answer
Answer: geverfde
Marks: 1 punt vir die regte spelling: ge + verf + de.
Remember it and test yourself
Tap a block to open it.
Remember this: your summary5 points
- Is daar nóg ’n werkwoord? Ja → hulpwerkwoord. Nee → selfstandige werkwoord.
- Oorganklik: het ’n voorwerp (Wat? Wie?). Onoorganklik: geen voorwerp nie.
- Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou, is → was, het (besit) → het … gehad.
- om … te sê waarom. Net te ná hoef, behoort, probeer, begin.
- Verlede deelwoord: deel van die verlede tyd (het gebak) óf beskryf (gebakte brood).
Watch out!4 easy mistakes
- Not: Ek het ’n fiets gehet. But: Ek het ’n fiets gehad.
- Not: Die weer het warm gewees. But: Die weer was warm.
- Not: Jy hoef die werk te doen. But: Jy hoef nie die werk te doen nie.
- Not: In “Die gras word gesny” is word die selfstandige werkwoord. But: Hier is word ’n hulpwerkwoord; gesny is die selfstandige werkwoord.
What the exam asks4 question types
- Identifiseer en gee ’n rede byvoorbeeld: is het hier ’n hulpwerkwoord of ’n selfstandige werkwoord?
- Oorganklik of onoorganklik oor ’n onderstreepte werkwoord.
- Herskryf in ’n ander tyd dikwels met is, het of ’n modale werkwoord.
- Gebruik die regte vorm van die werkwoord tussen hakies: deelwoord of infinitief.
Quick questions
Tap an answer. If you get one wrong, read why and go back to that step.
You have ticked all 5 steps! Now you are ready for the quiz.Ready to practise? Choose Werkwoorde in the Grade 6 Afrikaans quiz.
- One lesson an evening is enough. Let your child read the Afrikaans examples aloud.
- Every step has instant practice, and every answer is marked with a short explanation.
- The ticks (“I understand this”) are saved on this device only.
Follows CAPS for Grade 6 Afrikaans. The lesson itself is in Afrikaans.

