Skip to content

Free Grade 6 Afrikaans lesson: Werkwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 en 5 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Your progress0 of 5
What you will learn
  • Ken die verskil tussen ’n selfstandige werkwoord en ’n hulpwerkwoord, ook as dit dieselfde woord is.
  • Herken oorganklike en onoorganklike werkwoorde.
  • Skryf sinne reg in die teenwoordige, verlede en toekomende tyd, ook met twee hulpwerkwoorde.
  • Gebruik die infinitief met om … te en met te.
  • Ken die twee funksies van die verlede deelwoord.

Selfstandige werkwoorde en hulpwerkwoorde

’n Selfstandige werkwoord (hoofwerkwoord) dra die betekenis van die sin en kan alleen staan. ’n Hulpwerkwoord help ’n ander werkwoord.

Party woorde kan albei wees. Kyk of daar nog ’n werkwoord in die sin is.

  • Ek het ’n hond.het = selfstandige werkwoord: dit beteken “besit”.
  • Ek het die hond gevoer.het = hulpwerkwoord van tyd; gevoer is die selfstandige werkwoord.
  • Die kinders wil roomys.wil = selfstandige werkwoord: daar is geen ander werkwoord nie.
  • Die kinders wil roomys eet.wil = hulpwerkwoord; eet is die selfstandige werkwoord.

Colours: blou = selfstandige werkwoord · rooi = hulpwerkwoord

Rule

Is daar nóg ’n werkwoord in die sin? Ja → die woord is ’n hulpwerkwoord. Nee → dit is die selfstandige werkwoord.

Practise · Tap and try

Selfstandig of hulp?

Lees wat jy moet soek. Tik op die regte woord.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Oorganklike en onoorganklike werkwoorde

’n Oorganklike werkwoord het ’n voorwerp nodig: die handeling “gaan oor” na iets of iemand.

’n Onoorganklike werkwoord het geen voorwerp nie: die sin is volledig sonder een.

  • Sy lees ’n tydskrif.oorganklik: Wat lees sy? ’n tydskrif
  • Die baba slaap.onoorganklik: daar is niks wat geslaap word nie
  • Die son skyn helder.onoorganklik: helder sê net hoe

Colours: groen = onderwerp · blou = werkwoord · bruin = voorwerp

Rule

Vra Wat? of Wie? ná die werkwoord. Kry jy ’n antwoord (die voorwerp)? → oorganklik. Geen antwoord nie? → onoorganklik.

Watch out

Party werkwoorde kan albei wees: Ek eet ’n appel. (oorganklik) · Ek eet om sesuur. (onoorganklik: om sesuur sê net wanneer).

Practise · Tap and try

Oorganklik of onoorganklik?

Kyk na die vet werkwoord. Kies die regte antwoord.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Tye met een of twee hulpwerkwoorde

As daar ’n modale hulpwerkwoord in die sin is, verander net die hulpwerkwoord in die verlede tyd. In die toekomende tyd staan sal voor die modale werkwoord.

TeenwoordigVerledeToekomend
Ek kan swem.Ek kon swem.Ek sal kan swem.
Hy moet werk.Hy moes werk.Hy sal moet werk.
Ons staan vroeg op.Ons het vroeg opgestaan.Ons sal vroeg opstaan.
Rule

Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou. Die selfstandige werkwoord bly net so.
Werkwoorde soos is en het (besit) word was en het gehad.

Watch out

Ek het ’n fiets. → Ek het ’n fiets gehad. Nie Ek het ’n fiets gehet nie.

Practise · Tap and try

Verander die tyd

Kies die sin wat reg is.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Die infinitief: om … te en te

Die infinitief kom met om … te, maar ná party werkwoorde staan net te.

  • Ek spaar geld om ’n fiets te koop.om … te sê waarom.
  • Jy hoef nie te kom nie.ná hoef: net te.
  • Ons behoort mekaar te help.ná behoort: net te.
  • Hy probeer die bal te vang.ná probeer: te.
Rule

om … te + werkwoord: sê dikwels waarom.
Net te + werkwoord ná: hoef, behoort, probeer, begin, skyn, blyk.

Watch out

Hoef kom altyd met ’n ontkenning: Jy hoef nie te kom nie.

Practise · Tap and try

Om … te of te?

Kies die sin wat reg is.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Deelwoorde: twee funksies

Die verlede deelwoord (ge-vorm) het twee funksies:

1. Dit is deel van die werkwoordstuk in die verlede tyd. 2. Dit beskryf ’n naamwoord, soos ’n byvoeglike naamwoord.

FunksieVoorbeeld
deel van die verlede tydMa het die brood gebak.
beskryf ’n naamwoordOns eet die gebakte brood.
Rule

Voor ’n naamwoord kry die deelwoord gewoonlik -de of -te: gebak → gebakte brood; gesny → gesnyde brood.
Die teenwoordige deelwoord (-ende) beskryf iets wat nou gebeur: die lopende water.

Practise · Tap and try

Watter funksie?

Kyk na die vet woord. Hoe word dit gebruik?

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.
Exam example

How it can look in the test

Teachers ask the same thing in different ways. Try each question on paper first, then tap to see the answer. The number in brackets is the marks.

  1. Identifiseer
    1.

    Is het ’n selfstandige werkwoord of ’n hulpwerkwoord? Gee ’n rede.
    Ons het drie katte. (2)

    Show the answer

    Answer: Selfstandige werkwoord. Daar is geen ander werkwoord in die sin nie; het beteken hier “besit”.

    Marks: 1 punt vir die antwoord, 1 punt vir die rede.

  2. Oorganklik
    2.

    Is die onderstreepte werkwoord oorganklik of onoorganklik?
    Die kinders swem in die see. (1)

    Show the answer

    Answer: Onoorganklik

    Marks: 1 punt. In die see sê waar, en daar is geen voorwerp nie.

  3. Verander die tyd
    3.

    Herskryf in die verlede tyd:
    Sy kan nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril nie. (2)

    Show the answer
    1. Kan word kon.
    2. Het (besit) word het … gehad.

    Answer: Sy kon nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril gehad nie.

    Marks: 1 punt vir kon, 1 punt vir het … gehad.

  4. Infinitief
    4.

    Voltooi met die regte vorm van die werkwoord tussen hakies:
    Jy hoef nie vir my (wag) nie. (1)

    Show the answer

    Answer: Jy hoef nie vir my te wag nie.

    Marks: 1 punt vir te wag.

  5. Deelwoord
    5.

    Skryf die woord tussen hakies as ’n deelwoord:
    Almal het die pas (verf) heining bewonder. (1)

    Show the answer

    Answer: geverfde

    Marks: 1 punt vir die regte spelling: ge + verf + de.

Remember it and test yourself

Tap a block to open it.

Remember this: your summary5 points
  • Is daar nóg ’n werkwoord? Ja → hulpwerkwoord. Nee → selfstandige werkwoord.
  • Oorganklik: het ’n voorwerp (Wat? Wie?). Onoorganklik: geen voorwerp nie.
  • Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou, is → was, het (besit) → het … gehad.
  • om … te sê waarom. Net te ná hoef, behoort, probeer, begin.
  • Verlede deelwoord: deel van die verlede tyd (het gebak) óf beskryf (gebakte brood).
Watch out!4 easy mistakes
  • Not: Ek het ’n fiets gehet. But: Ek het ’n fiets gehad.
  • Not: Die weer het warm gewees. But: Die weer was warm.
  • Not: Jy hoef die werk te doen. But: Jy hoef nie die werk te doen nie.
  • Not: In “Die gras word gesny” is word die selfstandige werkwoord. But: Hier is word ’n hulpwerkwoord; gesny is die selfstandige werkwoord.
What the exam asks4 question types
  • Identifiseer en gee ’n rede byvoorbeeld: is het hier ’n hulpwerkwoord of ’n selfstandige werkwoord?
  • Oorganklik of onoorganklik oor ’n onderstreepte werkwoord.
  • Herskryf in ’n ander tyd dikwels met is, het of ’n modale werkwoord.
  • Gebruik die regte vorm van die werkwoord tussen hakies: deelwoord of infinitief.
Quiz

Quick questions

Tap an answer. If you get one wrong, read why and go back to that step.

Right: 0
You have ticked all 5 steps! Now you are ready for the quiz.

Ready to practise? Choose Werkwoorde in the Grade 6 Afrikaans quiz.

Start the Afrikaans quiz
For parents
  • One lesson an evening is enough. Let your child read the Afrikaans examples aloud.
  • Every step has instant practice, and every answer is marked with a short explanation.
  • The ticks (“I understand this”) are saved on this device only.

Follows CAPS for Grade 6 Afrikaans. The lesson itself is in Afrikaans.

Free PDF