Gaan na inhoud

Gratis Graad 6 Afrikaans-les: Werkwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 en 5 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Jou vordering0 van 5
Wat jy gaan leer
  • Ken die verskil tussen ’n selfstandige werkwoord en ’n hulpwerkwoord, ook as dit dieselfde woord is.
  • Herken oorganklike en onoorganklike werkwoorde.
  • Skryf sinne reg in die teenwoordige, verlede en toekomende tyd, ook met twee hulpwerkwoorde.
  • Gebruik die infinitief met om … te en met te.
  • Ken die twee funksies van die verlede deelwoord.

Selfstandige werkwoorde en hulpwerkwoorde

’n Selfstandige werkwoord (hoofwerkwoord) dra die betekenis van die sin en kan alleen staan. ’n Hulpwerkwoord help ’n ander werkwoord.

Party woorde kan albei wees. Kyk of daar nog ’n werkwoord in die sin is.

  • Ek het ’n hond.het = selfstandige werkwoord: dit beteken “besit”.
  • Ek het die hond gevoer.het = hulpwerkwoord van tyd; gevoer is die selfstandige werkwoord.
  • Die kinders wil roomys.wil = selfstandige werkwoord: daar is geen ander werkwoord nie.
  • Die kinders wil roomys eet.wil = hulpwerkwoord; eet is die selfstandige werkwoord.

Kleure: blou = selfstandige werkwoord · rooi = hulpwerkwoord

Reël

Is daar nóg ’n werkwoord in die sin? Ja → die woord is ’n hulpwerkwoord. Nee → dit is die selfstandige werkwoord.

Oefen · Tik en probeer

Selfstandig of hulp?

Lees wat jy moet soek. Tik op die regte woord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Oorganklike en onoorganklike werkwoorde

’n Oorganklike werkwoord het ’n voorwerp nodig: die handeling “gaan oor” na iets of iemand.

’n Onoorganklike werkwoord het geen voorwerp nie: die sin is volledig sonder een.

  • Sy lees ’n tydskrif.oorganklik: Wat lees sy? ’n tydskrif
  • Die baba slaap.onoorganklik: daar is niks wat geslaap word nie
  • Die son skyn helder.onoorganklik: helder sê net hoe

Kleure: groen = onderwerp · blou = werkwoord · bruin = voorwerp

Reël

Vra Wat? of Wie? ná die werkwoord. Kry jy ’n antwoord (die voorwerp)? → oorganklik. Geen antwoord nie? → onoorganklik.

Pasop

Party werkwoorde kan albei wees: Ek eet ’n appel. (oorganklik) · Ek eet om sesuur. (onoorganklik: om sesuur sê net wanneer).

Oefen · Tik en probeer

Oorganklik of onoorganklik?

Kyk na die vet werkwoord. Kies die regte antwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Tye met een of twee hulpwerkwoorde

As daar ’n modale hulpwerkwoord in die sin is, verander net die hulpwerkwoord in die verlede tyd. In die toekomende tyd staan sal voor die modale werkwoord.

TeenwoordigVerledeToekomend
Ek kan swem.Ek kon swem.Ek sal kan swem.
Hy moet werk.Hy moes werk.Hy sal moet werk.
Ons staan vroeg op.Ons het vroeg opgestaan.Ons sal vroeg opstaan.
Reël

Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou. Die selfstandige werkwoord bly net so.
Werkwoorde soos is en het (besit) word was en het gehad.

Pasop

Ek het ’n fiets. → Ek het ’n fiets gehad. Nie Ek het ’n fiets gehet nie.

Oefen · Tik en probeer

Verander die tyd

Kies die sin wat reg is.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Die infinitief: om … te en te

Die infinitief kom met om … te, maar ná party werkwoorde staan net te.

  • Ek spaar geld om ’n fiets te koop.om … te sê waarom.
  • Jy hoef nie te kom nie.ná hoef: net te.
  • Ons behoort mekaar te help.ná behoort: net te.
  • Hy probeer die bal te vang.ná probeer: te.
Reël

om … te + werkwoord: sê dikwels waarom.
Net te + werkwoord ná: hoef, behoort, probeer, begin, skyn, blyk.

Pasop

Hoef kom altyd met ’n ontkenning: Jy hoef nie te kom nie.

Oefen · Tik en probeer

Om … te of te?

Kies die sin wat reg is.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Deelwoorde: twee funksies

Die verlede deelwoord (ge-vorm) het twee funksies:

1. Dit is deel van die werkwoordstuk in die verlede tyd. 2. Dit beskryf ’n naamwoord, soos ’n byvoeglike naamwoord.

FunksieVoorbeeld
deel van die verlede tydMa het die brood gebak.
beskryf ’n naamwoordOns eet die gebakte brood.
Reël

Voor ’n naamwoord kry die deelwoord gewoonlik -de of -te: gebak → gebakte brood; gesny → gesnyde brood.
Die teenwoordige deelwoord (-ende) beskryf iets wat nou gebeur: die lopende water.

Oefen · Tik en probeer

Watter funksie?

Kyk na die vet woord. Hoe word dit gebruik?

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.
Eksamenvoorbeeld

So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.

  1. Identifiseer
    1.

    Is het ’n selfstandige werkwoord of ’n hulpwerkwoord? Gee ’n rede.
    Ons het drie katte. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Selfstandige werkwoord. Daar is geen ander werkwoord in die sin nie; het beteken hier “besit”.

    Punte: 1 punt vir die antwoord, 1 punt vir die rede.

  2. Oorganklik
    2.

    Is die onderstreepte werkwoord oorganklik of onoorganklik?
    Die kinders swem in die see. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Onoorganklik

    Punte: 1 punt. In die see sê waar, en daar is geen voorwerp nie.

  3. Verander die tyd
    3.

    Herskryf in die verlede tyd:
    Sy kan nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril nie. (2)

    Wys die antwoord
    1. Kan word kon.
    2. Het (besit) word het … gehad.

    Antwoord: Sy kon nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril gehad nie.

    Punte: 1 punt vir kon, 1 punt vir het … gehad.

  4. Infinitief
    4.

    Voltooi met die regte vorm van die werkwoord tussen hakies:
    Jy hoef nie vir my (wag) nie. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Jy hoef nie vir my te wag nie.

    Punte: 1 punt vir te wag.

  5. Deelwoord
    5.

    Skryf die woord tussen hakies as ’n deelwoord:
    Almal het die pas (verf) heining bewonder. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: geverfde

    Punte: 1 punt vir die regte spelling: ge + verf + de.

Onthou dit en toets jouself

Tik op ’n blok om dit oop te maak.

Onthou dit: jou opsomming5 punte
  • Is daar nóg ’n werkwoord? Ja → hulpwerkwoord. Nee → selfstandige werkwoord.
  • Oorganklik: het ’n voorwerp (Wat? Wie?). Onoorganklik: geen voorwerp nie.
  • Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou, is → was, het (besit) → het … gehad.
  • om … te sê waarom. Net te ná hoef, behoort, probeer, begin.
  • Verlede deelwoord: deel van die verlede tyd (het gebak) óf beskryf (gebakte brood).
Pasop!4 maklike foute
  • Nie: Ek het ’n fiets gehet. Wel: Ek het ’n fiets gehad.
  • Nie: Die weer het warm gewees. Wel: Die weer was warm.
  • Nie: Jy hoef die werk te doen. Wel: Jy hoef nie die werk te doen nie.
  • Nie: In “Die gras word gesny” is word die selfstandige werkwoord. Wel: Hier is word ’n hulpwerkwoord; gesny is die selfstandige werkwoord.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
  • Identifiseer en gee ’n rede byvoorbeeld: is het hier ’n hulpwerkwoord of ’n selfstandige werkwoord?
  • Oorganklik of onoorganklik oor ’n onderstreepte werkwoord.
  • Herskryf in ’n ander tyd dikwels met is, het of ’n modale werkwoord.
  • Gebruik die regte vorm van die werkwoord tussen hakies: deelwoord of infinitief.
Vasvra

Vinnige vrae

Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.

Reg: 0
Jy het al 5 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.

Gereed om te oefen? In die Graad 6 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Tye.

Begin die Afrikaans-vasvra
Vir ouers
  • Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
  • Speel “Wat? Wie?”: sê ’n sin en laat jou kind sê of daar ’n voorwerp is.
  • Laat jou kind ’n paragraaf uit ’n koerant of storieboek in die verlede tyd oorskryf.
  • Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.

Volgens die KABV vir Graad 6 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.

Wat hierdie Graad 6 Afrikaans-les oor werkwoorde dek

Hierdie gratis, interaktiewe Graad 6 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur werkwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: selfstandige en hulpwerkwoorde, oorganklike en onoorganklike werkwoorde, tye met modale hulpwerkwoorde, die infinitief met om … te en te, en die twee funksies van die deelwoord.

Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 6 Afrikaans-vasvra.

Gratis PDF