Gratis Graad 6 Afrikaans-les: Werkwoorde
Bou voort op wat jy in Graad 4 en 5 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Ken die verskil tussen ’n selfstandige werkwoord en ’n hulpwerkwoord, ook as dit dieselfde woord is.
- Herken oorganklike en onoorganklike werkwoorde.
- Skryf sinne reg in die teenwoordige, verlede en toekomende tyd, ook met twee hulpwerkwoorde.
- Gebruik die infinitief met om … te en met te.
- Ken die twee funksies van die verlede deelwoord.
Selfstandige werkwoorde en hulpwerkwoorde
’n Selfstandige werkwoord (hoofwerkwoord) dra die betekenis van die sin en kan alleen staan. ’n Hulpwerkwoord help ’n ander werkwoord.
Party woorde kan albei wees. Kyk of daar nog ’n werkwoord in die sin is.
- Ek het ’n hond.het = selfstandige werkwoord: dit beteken “besit”.
- Ek het die hond gevoer.het = hulpwerkwoord van tyd; gevoer is die selfstandige werkwoord.
- Die kinders wil roomys.wil = selfstandige werkwoord: daar is geen ander werkwoord nie.
- Die kinders wil roomys eet.wil = hulpwerkwoord; eet is die selfstandige werkwoord.
Kleure: blou = selfstandige werkwoord · rooi = hulpwerkwoord
Is daar nóg ’n werkwoord in die sin? Ja → die woord is ’n hulpwerkwoord. Nee → dit is die selfstandige werkwoord.
Selfstandig of hulp?
Lees wat jy moet soek. Tik op die regte woord.
Oorganklike en onoorganklike werkwoorde
’n Oorganklike werkwoord het ’n voorwerp nodig: die handeling “gaan oor” na iets of iemand.
’n Onoorganklike werkwoord het geen voorwerp nie: die sin is volledig sonder een.
- Sy lees ’n tydskrif.oorganklik: Wat lees sy? ’n tydskrif
- Die baba slaap.onoorganklik: daar is niks wat geslaap word nie
- Die son skyn helder.onoorganklik: helder sê net hoe
Kleure: groen = onderwerp · blou = werkwoord · bruin = voorwerp
Vra Wat? of Wie? ná die werkwoord. Kry jy ’n antwoord (die voorwerp)? → oorganklik. Geen antwoord nie? → onoorganklik.
Party werkwoorde kan albei wees: Ek eet ’n appel. (oorganklik) · Ek eet om sesuur. (onoorganklik: om sesuur sê net wanneer).
Oorganklik of onoorganklik?
Kyk na die vet werkwoord. Kies die regte antwoord.
Tye met een of twee hulpwerkwoorde
As daar ’n modale hulpwerkwoord in die sin is, verander net die hulpwerkwoord in die verlede tyd. In die toekomende tyd staan sal voor die modale werkwoord.
| Teenwoordig | Verlede | Toekomend |
|---|---|---|
| Ek kan swem. | Ek kon swem. | Ek sal kan swem. |
| Hy moet werk. | Hy moes werk. | Hy sal moet werk. |
| Ons staan vroeg op. | Ons het vroeg opgestaan. | Ons sal vroeg opstaan. |
Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou. Die selfstandige werkwoord bly net so.
Werkwoorde soos is en het (besit) word was en het gehad.
Ek het ’n fiets. → Ek het ’n fiets gehad. Nie Ek het ’n fiets gehet nie.
Verander die tyd
Kies die sin wat reg is.
Die infinitief: om … te en te
Die infinitief kom met om … te, maar ná party werkwoorde staan net te.
- Ek spaar geld om ’n fiets te koop.om … te sê waarom.
- Jy hoef nie te kom nie.ná hoef: net te.
- Ons behoort mekaar te help.ná behoort: net te.
- Hy probeer die bal te vang.ná probeer: te.
om … te + werkwoord: sê dikwels waarom.
Net te + werkwoord ná: hoef, behoort, probeer, begin, skyn, blyk.
Hoef kom altyd met ’n ontkenning: Jy hoef nie te kom nie.
Om … te of te?
Kies die sin wat reg is.
Deelwoorde: twee funksies
Die verlede deelwoord (ge-vorm) het twee funksies:
1. Dit is deel van die werkwoordstuk in die verlede tyd. 2. Dit beskryf ’n naamwoord, soos ’n byvoeglike naamwoord.
| Funksie | Voorbeeld |
|---|---|
| deel van die verlede tyd | Ma het die brood gebak. |
| beskryf ’n naamwoord | Ons eet die gebakte brood. |
Voor ’n naamwoord kry die deelwoord gewoonlik -de of -te: gebak → gebakte brood; gesny → gesnyde brood.
Die teenwoordige deelwoord (-ende) beskryf iets wat nou gebeur: die lopende water.
Watter funksie?
Kyk na die vet woord. Hoe word dit gebruik?
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Identifiseer1.
Is het ’n selfstandige werkwoord of ’n hulpwerkwoord? Gee ’n rede.
Ons het drie katte. (2)Wys die antwoord
Antwoord: Selfstandige werkwoord. Daar is geen ander werkwoord in die sin nie; het beteken hier “besit”.
Punte: 1 punt vir die antwoord, 1 punt vir die rede.
- Oorganklik2.
Is die onderstreepte werkwoord oorganklik of onoorganklik?
Die kinders swem in die see. (1)Wys die antwoord
Antwoord: Onoorganklik
Punte: 1 punt. In die see sê waar, en daar is geen voorwerp nie.
- Verander die tyd3.
Herskryf in die verlede tyd:
Sy kan nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril nie. (2)Wys die antwoord
- Kan word kon.
- Het (besit) word het … gehad.
Antwoord: Sy kon nie die brief lees nie, want sy het nie haar bril gehad nie.
Punte: 1 punt vir kon, 1 punt vir het … gehad.
- Infinitief4.
Voltooi met die regte vorm van die werkwoord tussen hakies:
Jy hoef nie vir my (wag) nie. (1)Wys die antwoord
Antwoord: Jy hoef nie vir my te wag nie.
Punte: 1 punt vir te wag.
- Deelwoord5.
Skryf die woord tussen hakies as ’n deelwoord:
Almal het die pas (verf) heining bewonder. (1)Wys die antwoord
Antwoord: geverfde
Punte: 1 punt vir die regte spelling: ge + verf + de.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Is daar nóg ’n werkwoord? Ja → hulpwerkwoord. Nee → selfstandige werkwoord.
- Oorganklik: het ’n voorwerp (Wat? Wie?). Onoorganklik: geen voorwerp nie.
- Verlede tyd: kan → kon, moet → moes, wil → wou, is → was, het (besit) → het … gehad.
- om … te sê waarom. Net te ná hoef, behoort, probeer, begin.
- Verlede deelwoord: deel van die verlede tyd (het gebak) óf beskryf (gebakte brood).
Pasop!4 maklike foute
- Nie: Ek het ’n fiets gehet. Wel: Ek het ’n fiets gehad.
- Nie: Die weer het warm gewees. Wel: Die weer was warm.
- Nie: Jy hoef die werk te doen. Wel: Jy hoef nie die werk te doen nie.
- Nie: In “Die gras word gesny” is word die selfstandige werkwoord. Wel: Hier is word ’n hulpwerkwoord; gesny is die selfstandige werkwoord.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
- Identifiseer en gee ’n rede byvoorbeeld: is het hier ’n hulpwerkwoord of ’n selfstandige werkwoord?
- Oorganklik of onoorganklik oor ’n onderstreepte werkwoord.
- Herskryf in ’n ander tyd dikwels met is, het of ’n modale werkwoord.
- Gebruik die regte vorm van die werkwoord tussen hakies: deelwoord of infinitief.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 5 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 6 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Tye.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Speel “Wat? Wie?”: sê ’n sin en laat jou kind sê of daar ’n voorwerp is.
- Laat jou kind ’n paragraaf uit ’n koerant of storieboek in die verlede tyd oorskryf.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 6 Afrikaans-les oor werkwoorde dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 6 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur werkwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: selfstandige en hulpwerkwoorde, oorganklike en onoorganklike werkwoorde, tye met modale hulpwerkwoorde, die infinitief met om … te en te, en die twee funksies van die deelwoord.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 6 Afrikaans-vasvra.

