Skip to content

Free Grade 5 Afrikaans lesson: Werkwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Your progress0 of 6
What you will learn
  • Vind die hele werkwoordstuk: die hoofwerkwoord saam met sy hulpwerkwoorde.
  • Gebruik hulpwerkwoorde van tyd en modaliteit, ook in die verlede tyd: kon, moes, wou, sou.
  • Skryf deeltjiewerkwoorde soos opstaan reg in die verlede tyd.
  • Gebruik die infinitief met om … te.
  • Skryf opdragte in die gebiedende wyse en spel deelwoorde reg.

Die werkwoordstuk

Die hoofwerkwoord sê wat gedoen word. Hulpwerkwoorde help die hoofwerkwoord. Saam vorm hulle die werkwoordstuk.

  • Ons sal môre see toe gaan.werkwoordstuk: sal … gaan
  • Die span het die wedstryd gewen.werkwoordstuk: het … gewen
  • Jy moet die hek toemaak.werkwoordstuk: moet … toemaak

Colours: blou = hoofwerkwoord · rooi = hulpwerkwoord

Rule

Die hulpwerkwoord staan gewoonlik ná die onderwerp. Die hoofwerkwoord staan dan aan die einde van die sin. Al die woorde tussenin hoort nie by die werkwoordstuk nie.

Practise · Tap and try

Vind die werkwoordstuk

Tik op al die woorde van die werkwoordstuk: die hulpwerkwoord én die hoofwerkwoord.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Hulpwerkwoorde van tyd en modaliteit

Hulpwerkwoorde van tyd wys wanneer iets gebeur: het (verlede) en sal (toekoms).

Hulpwerkwoorde van modaliteit wys hoe seker, nodig of toegelaat iets is. Hulle het ook ’n verledetydsvorm.

NouVerledeDit wys…
kankonvermoë: jy is in staat
moetmoesdit is nodig
wilwouwens of begeerte
salsoubeplanning of belofte
mag–toestemming
Rule

Ek kan swem. → Ek kon swem. · Ek moet werk. → Ek moes werk. · Hy wil speel. → Hy wou speel.
Die hoofwerkwoord bly net so: dit kry nie ge- nie.

Watch out

Moenie het en ge- by ’n modale werkwoord in die verlede tyd sit nie: nie Ek het kon geswem nie, maar Ek kon swem.

Practise · Tap and try

Verlede tyd met modale werkwoorde

Kies die sin wat reg is.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Tye en deeltjiewerkwoorde

Party werkwoorde bestaan uit ’n klein woordjie (’n deeltjie) en ’n werkwoord: op + staan = opstaan. In die verlede tyd kom ge- tussen die deeltjie en die werkwoord.

TeenwoordigVerledeToekomend
Ek staan vroeg op.Ek het vroeg opgestaan.Ek sal vroeg opstaan.
Sy trek haar skoene aan.Sy het haar skoene aangetrek.Sy sal haar skoene aantrek.
Rule

In die teenwoordige tyd skuif die deeltjie na die einde: Ek staan vroeg op.
In die verlede tyd: deeltjie + ge + werkwoord: opgestaan, aangetrek, weggeloop.

Watch out

Werkwoorde wat met be-, ver-, ont-, her-, ge- of er- begin, kry nie ’n ekstra ge- nie: Hy het die geld betaal. Sy het die storie vertel. Maar verf is ’n gewone werkwoord: Ons het die muur geverf.

Practise · Tap and try

Skryf in die verlede tyd

Kies die sin wat reg is.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Die infinitief: om … te

Die infinitief is die werkwoord in sy basiese vorm, saam met om … te. Dit sê dikwels waarom iemand iets doen.

  • Ek gaan winkel toe om brood te koop.
  • Hy oefen elke dag om fiks te bly.
  • Dit is lekker om in die see te swem.
Rule

om + (ander woorde) + te + werkwoord. Die werkwoord staan heel aan die einde en kry nooit ge- nie.

Watch out

Moenie te vergeet nie: nie om brood koop nie, maar om brood te koop.

Practise · Tap and try

Om … te

Kies die sin wat reg is.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Die gebiedende wyse

’n Opdrag of bevel staan in die gebiedende wyse. Die werkwoord is die infinitief sonder om … te, en dit staan heel voor.

  • Skil die aartappels.
  • Maak asseblief die venster oop.Met asseblief is die opdrag beleefd.
  • Moenie in die gang hardloop nie!Ontkennend: Moenie … nie.
Rule

Werkwoord heel voor · geen onderwerp nie · eindig met ’n punt of ’n uitroepteken. ’n Deeltjiewerkwoord se deeltjie skuif na die einde: Maak die deur toe.

Practise · Tap and try

Skryf as ’n opdrag

Kies die opdrag in die gebiedende wyse.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Deelwoorde en hul spelling

’n Deelwoord is ’n werkwoord wat ’n naamwoord beskryf. Let op die spelling.

WerkwoordTeenwoordige deelwoordVerlede deelwoord
kookdie kokende waterdie gekookte eier
slaapdie slapende baba–
sitdie sittende kampioen–
sny–die gesnyde brood
breek–die gebreekte glas
Rule

Teenwoordige deelwoord: werkwoord + -ende. Verlede deelwoord: ge- + werkwoord + -de of -te.
Spelling: ’n lang klank kry een klinker (slaap → slapende); ’n kort klank verdubbel die medeklinker (sit → sittende).

Practise · Tap and try

Spel die deelwoord

Kies die regte spelling.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.
Exam example

How it can look in the test

Teachers ask the same thing in different ways. Try each question on paper first, then tap to see the answer. The number in brackets is the marks.

  1. Identifiseer
    1.

    Onderstreep die werkwoordstuk:
    Die leerders moet hul take Vrydag inhandig. (2)

    Show the answer

    Answer: moet … inhandig

    Marks: 1 punt vir moet, 1 punt vir inhandig.

  2. Verander die tyd
    2.

    Herskryf in die verlede tyd:
    Ek trek my jas aan, want dit is koud. (2)

    Show the answer
    1. Albei werkwoorde verander: trek … aan en is.
    2. aan + ge + trek = aangetrek; is word was.

    Answer: Ek het my jas aangetrek, want dit was koud.

    Marks: 1 punt vir het … aangetrek, 1 punt vir was.

  3. Modaliteit
    3.

    Herskryf in die verlede tyd:
    Ons kan nie die bus haal nie. (1)

    Show the answer

    Answer: Ons kon nie die bus haal nie.

    Marks: 1 punt vir kon.

  4. Verbind
    4.

    Verbind die sinne met om … te:
    Sipho gaan winkel toe. Hy wil melk koop. (2)

    Show the answer

    Answer: Sipho gaan winkel toe om melk te koop.

    Marks: 1 punt vir om … te, 1 punt vir die woordorde.

  5. Gebiedende wyse
    5.

    Herskryf as ’n opdrag:
    Jy moet nie die hond terg nie. (1)

    Show the answer

    Answer: Moenie die hond terg nie.

    Marks: 1 punt.

Remember it and test yourself

Tap a block to open it.

Remember this: your summary5 points
  • Werkwoordstuk = hulpwerkwoord(e) + hoofwerkwoord. Die hoofwerkwoord staan aan die einde.
  • Hulpwerkwoorde van tyd: het, sal. Van modaliteit: kan, mag, moet, wil (verlede: kon, moes, wou, sou).
  • Deeltjiewerkwoorde in die verlede tyd: opgestaan, aangetrek.
  • Infinitief: om … te + werkwoord aan die einde.
  • Gebiedende wyse: werkwoord voor. Deelwoorde: -ende (lopende) of ge- … -de/-te (gebakte).
Watch out!5 easy mistakes
  • Not: Ek het vroeg geopstaan. But: Ek het vroeg opgestaan. Ge- kom tussen die deeltjie en die werkwoord.
  • Not: Ek het nie kon kom nie. But: Ek kon nie kom nie.
  • Not: Hy gaan winkel toe om brood koop. But: Hy gaan winkel toe om brood te koop.
  • Not: die loopende water But: die lopende water
  • Not: Toemaak die deur. But: Maak die deur toe.
What the exam asks4 question types
  • Onderstreep die werkwoordstuk of gee die hoof- en hulpwerkwoord.
  • Herskryf in die verlede of toekomende tyd dikwels met ’n deeltjiewerkwoord of ’n modale werkwoord.
  • Verbind twee sinne met om … te.
  • Skryf as ’n opdrag of vul die regte deelwoord in.
Quiz

Quick questions

Tap an answer. If you get one wrong, read why and go back to that step.

Right: 0
You have ticked all 6 steps! Now you are ready for the quiz.

Ready to practise? Choose Werkwoorde in the Grade 5 Afrikaans quiz.

Start the Afrikaans quiz
For parents
  • One lesson an evening is enough. Let your child read the Afrikaans examples aloud.
  • Every step has instant practice, and every answer is marked with a short explanation.
  • The ticks (“I understand this”) are saved on this device only.

Follows CAPS for Grade 5 Afrikaans. The lesson itself is in Afrikaans.

Free PDF