Gaan na inhoud

Gratis Graad 5 Afrikaans-les: Werkwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Jou vordering0 van 6
Wat jy gaan leer
  • Vind die hele werkwoordstuk: die hoofwerkwoord saam met sy hulpwerkwoorde.
  • Gebruik hulpwerkwoorde van tyd en modaliteit, ook in die verlede tyd: kon, moes, wou, sou.
  • Skryf deeltjiewerkwoorde soos opstaan reg in die verlede tyd.
  • Gebruik die infinitief met om … te.
  • Skryf opdragte in die gebiedende wyse en spel deelwoorde reg.

Die werkwoordstuk

Die hoofwerkwoord sê wat gedoen word. Hulpwerkwoorde help die hoofwerkwoord. Saam vorm hulle die werkwoordstuk.

  • Ons sal môre see toe gaan.werkwoordstuk: sal … gaan
  • Die span het die wedstryd gewen.werkwoordstuk: het … gewen
  • Jy moet die hek toemaak.werkwoordstuk: moet … toemaak

Kleure: blou = hoofwerkwoord · rooi = hulpwerkwoord

Reël

Die hulpwerkwoord staan gewoonlik ná die onderwerp. Die hoofwerkwoord staan dan aan die einde van die sin. Al die woorde tussenin hoort nie by die werkwoordstuk nie.

Oefen · Tik en probeer

Vind die werkwoordstuk

Tik op al die woorde van die werkwoordstuk: die hulpwerkwoord én die hoofwerkwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Hulpwerkwoorde van tyd en modaliteit

Hulpwerkwoorde van tyd wys wanneer iets gebeur: het (verlede) en sal (toekoms).

Hulpwerkwoorde van modaliteit wys hoe seker, nodig of toegelaat iets is. Hulle het ook ’n verledetydsvorm.

NouVerledeDit wys…
kankonvermoë: jy is in staat
moetmoesdit is nodig
wilwouwens of begeerte
salsoubeplanning of belofte
mag–toestemming
Reël

Ek kan swem. → Ek kon swem. · Ek moet werk. → Ek moes werk. · Hy wil speel. → Hy wou speel.
Die hoofwerkwoord bly net so: dit kry nie ge- nie.

Pasop

Moenie het en ge- by ’n modale werkwoord in die verlede tyd sit nie: nie Ek het kon geswem nie, maar Ek kon swem.

Oefen · Tik en probeer

Verlede tyd met modale werkwoorde

Kies die sin wat reg is.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Tye en deeltjiewerkwoorde

Party werkwoorde bestaan uit ’n klein woordjie (’n deeltjie) en ’n werkwoord: op + staan = opstaan. In die verlede tyd kom ge- tussen die deeltjie en die werkwoord.

TeenwoordigVerledeToekomend
Ek staan vroeg op.Ek het vroeg opgestaan.Ek sal vroeg opstaan.
Sy trek haar skoene aan.Sy het haar skoene aangetrek.Sy sal haar skoene aantrek.
Reël

In die teenwoordige tyd skuif die deeltjie na die einde: Ek staan vroeg op.
In die verlede tyd: deeltjie + ge + werkwoord: opgestaan, aangetrek, weggeloop.

Pasop

Werkwoorde wat met be-, ver-, ont-, her-, ge- of er- begin, kry nie ’n ekstra ge- nie: Hy het die geld betaal. Sy het die storie vertel. Maar verf is ’n gewone werkwoord: Ons het die muur geverf.

Oefen · Tik en probeer

Skryf in die verlede tyd

Kies die sin wat reg is.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Die infinitief: om … te

Die infinitief is die werkwoord in sy basiese vorm, saam met om … te. Dit sê dikwels waarom iemand iets doen.

  • Ek gaan winkel toe om brood te koop.
  • Hy oefen elke dag om fiks te bly.
  • Dit is lekker om in die see te swem.
Reël

om + (ander woorde) + te + werkwoord. Die werkwoord staan heel aan die einde en kry nooit ge- nie.

Pasop

Moenie te vergeet nie: nie om brood koop nie, maar om brood te koop.

Oefen · Tik en probeer

Om … te

Kies die sin wat reg is.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Die gebiedende wyse

’n Opdrag of bevel staan in die gebiedende wyse. Die werkwoord is die infinitief sonder om … te, en dit staan heel voor.

  • Skil die aartappels.
  • Maak asseblief die venster oop.Met asseblief is die opdrag beleefd.
  • Moenie in die gang hardloop nie!Ontkennend: Moenie … nie.
Reël

Werkwoord heel voor · geen onderwerp nie · eindig met ’n punt of ’n uitroepteken. ’n Deeltjiewerkwoord se deeltjie skuif na die einde: Maak die deur toe.

Oefen · Tik en probeer

Skryf as ’n opdrag

Kies die opdrag in die gebiedende wyse.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Deelwoorde en hul spelling

’n Deelwoord is ’n werkwoord wat ’n naamwoord beskryf. Let op die spelling.

WerkwoordTeenwoordige deelwoordVerlede deelwoord
kookdie kokende waterdie gekookte eier
slaapdie slapende baba–
sitdie sittende kampioen–
sny–die gesnyde brood
breek–die gebreekte glas
Reël

Teenwoordige deelwoord: werkwoord + -ende. Verlede deelwoord: ge- + werkwoord + -de of -te.
Spelling: ’n lang klank kry een klinker (slaap → slapende); ’n kort klank verdubbel die medeklinker (sit → sittende).

Oefen · Tik en probeer

Spel die deelwoord

Kies die regte spelling.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.
Eksamenvoorbeeld

So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.

  1. Identifiseer
    1.

    Onderstreep die werkwoordstuk:
    Die leerders moet hul take Vrydag inhandig. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: moet … inhandig

    Punte: 1 punt vir moet, 1 punt vir inhandig.

  2. Verander die tyd
    2.

    Herskryf in die verlede tyd:
    Ek trek my jas aan, want dit is koud. (2)

    Wys die antwoord
    1. Albei werkwoorde verander: trek … aan en is.
    2. aan + ge + trek = aangetrek; is word was.

    Antwoord: Ek het my jas aangetrek, want dit was koud.

    Punte: 1 punt vir het … aangetrek, 1 punt vir was.

  3. Modaliteit
    3.

    Herskryf in die verlede tyd:
    Ons kan nie die bus haal nie. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Ons kon nie die bus haal nie.

    Punte: 1 punt vir kon.

  4. Verbind
    4.

    Verbind die sinne met om … te:
    Sipho gaan winkel toe. Hy wil melk koop. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Sipho gaan winkel toe om melk te koop.

    Punte: 1 punt vir om … te, 1 punt vir die woordorde.

  5. Gebiedende wyse
    5.

    Herskryf as ’n opdrag:
    Jy moet nie die hond terg nie. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Moenie die hond terg nie.

    Punte: 1 punt.

Onthou dit en toets jouself

Tik op ’n blok om dit oop te maak.

Onthou dit: jou opsomming5 punte
  • Werkwoordstuk = hulpwerkwoord(e) + hoofwerkwoord. Die hoofwerkwoord staan aan die einde.
  • Hulpwerkwoorde van tyd: het, sal. Van modaliteit: kan, mag, moet, wil (verlede: kon, moes, wou, sou).
  • Deeltjiewerkwoorde in die verlede tyd: opgestaan, aangetrek.
  • Infinitief: om … te + werkwoord aan die einde.
  • Gebiedende wyse: werkwoord voor. Deelwoorde: -ende (lopende) of ge- … -de/-te (gebakte).
Pasop!5 maklike foute
  • Nie: Ek het vroeg geopstaan. Wel: Ek het vroeg opgestaan. Ge- kom tussen die deeltjie en die werkwoord.
  • Nie: Ek het nie kon kom nie. Wel: Ek kon nie kom nie.
  • Nie: Hy gaan winkel toe om brood koop. Wel: Hy gaan winkel toe om brood te koop.
  • Nie: die loopende water Wel: die lopende water
  • Nie: Toemaak die deur. Wel: Maak die deur toe.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
  • Onderstreep die werkwoordstuk of gee die hoof- en hulpwerkwoord.
  • Herskryf in die verlede of toekomende tyd dikwels met ’n deeltjiewerkwoord of ’n modale werkwoord.
  • Verbind twee sinne met om … te.
  • Skryf as ’n opdrag of vul die regte deelwoord in.
Vasvra

Vinnige vrae

Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.

Reg: 0
Jy het al 6 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.

Gereed om te oefen? In die Graad 5 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Tye.

Begin die Afrikaans-vasvra
Vir ouers
  • Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
  • Vra jou kind om vanaand se aandete-planne in die toekomende tyd te sê, en gister se dinge in die verlede tyd.
  • Soek saam opdragte in ’n resep: die werkwoord staan altyd voor.
  • Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.

Volgens die KABV vir Graad 5 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.

Wat hierdie Graad 5 Afrikaans-les oor werkwoorde dek

Hierdie gratis, interaktiewe Graad 5 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur werkwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: die werkwoordstuk, hulpwerkwoorde van tyd en modaliteit, tye met deeltjiewerkwoorde, die infinitief met om … te, die gebiedende wyse en die spelling van deelwoorde.

Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 5 Afrikaans-vasvra.

Gratis PDF