Skip to content
Afrikaans lessons · Grade 5 › Selfstandige naamwoorde

Free Grade 5 Afrikaans lesson: Selfstandige naamwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Your progress0 of 6
What you will learn
  • Herken die vier soorte: soortnaam, eienaam, versamelnaam en abstrakte selfstandige naamwoord.
  • Vind die selfstandige naamwoord tussen lidwoorde en byvoeglike naamwoorde.
  • Skryf eiename met die regte hoofletters en koppeltekens.
  • Gebruik en vorm abstrakte selfstandige naamwoorde.
  • Gebruik versamelname, massaname en samestellings reg.

Die vier soorte selfstandige naamwoorde

Elke selfstandige naamwoord is ’n naam. Ons deel hulle in vier groot groepe in.

SoortWat is dit?Voorbeelde
soortnaamgewone naam vir enige een van ’n soortseun, rivier, stoel
eienaameie naam van een bepaalde mens, dier of plek; met ’n hoofletterLindiwe, Vaalrivier, Bloemfontein
versamelnaameen naam vir ’n groep’n span spelers, ’n trop skape
abstrakte s.nw.naam van ’n gevoel, idee of eienskap wat jy nie kan sien of aanraak nieliefde, moed, waarheid
Rule

Vra jouself: Is dit ’n eie naam? → eienaam. Is dit ’n groep? → versamelnaam. Kan ek dit nie aanraak nie? → abstrak. Anders → soortnaam.

Practise · Tap and try

Watter soort?

Kies die soort selfstandige naamwoord.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Vind die naamwoord tussen ander woorde

Voor ’n selfstandige naamwoord staan dikwels ’n lidwoord (die, ’n) en een of meer byvoeglike naamwoorde wat dit beskryf. Die naamwoord self staan agteraan.

  • die groot rooi busdie = lidwoord · groot, rooi = byvoeglike naamwoorde · bus = selfstandige naamwoord
  • ’n klein, bang hondjie
  • my nuwe skoene
Rule

Vra: Wat is groot en rooi? Die bus. Die woord wat die vraag beantwoord, is die selfstandige naamwoord.

Practise · Tap and try

Tik op die naamwoord

Tik net op die selfstandige naamwoord(e), nie op die woorde wat beskryf nie.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Eiename: hoofletters en koppeltekens

Elke eienaam begin met ’n hoofletter. As ’n eienaam uit meer as een woord bestaan, kry elke belangrike woord ’n hoofletter: Nelson Mandela, Wes-Kaap, Kaap die Goeie Hoop.

Wanneer gebruik ons ’n koppelteken?Voorbeelde
’n windrigting + ’n eienaamSuid-Afrika, Wes-Kaap, Noord-Kaap
’n eienaam van meer as een woord + ’n soortnaamNelson Mandela-brug
’n letter of ’n syfer + ’n naamwoordT-hemp, 12-jarige
Rule

Klein woordjies binne-in ’n eienaam (die, van, se) kry gewoonlik ’n kleinletter: Kaap die Goeie Hoop.

Watch out

Die name van tale en mense van ’n land kry ook hoofletters: Afrikaans, Engels, ’n Namibiër.

Practise · Tap and try

Skryf dit reg

Kies die vorm wat reg geskryf is.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Abstrakte selfstandige naamwoorde

Abstrakte selfstandige naamwoorde noem gevoelens, idees en eienskappe. Baie van hulle word van ’n ander woord gevorm.

WoordAbstrakte s.nw.
blyblydskap
sieksiekte
eerlikeerlikheid
vriendvriendskap
vryvryheid
dapperdapperheid
Rule

Toets: kan ek dit sien of aanraak? Nee → abstrak. Die siekte is abstrak, maar die pille is konkreet.

Practise · Tap and try

Vind die abstrakte naamwoord

Tik op die naamwoord wat ’n gevoel, idee of eienskap noem.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Versamelname en massaname

’n Versamelnaam noem ’n groep in een woord.

’n Massanaam noem iets wat jy nie een-een kan tel nie: sand, sout, melk, gras, meel. Massaname het gewoonlik nie ’n meervoud nie.

Versamelnaamvan…
’n swermbye, sprinkane of voëls
’n kuddebeeste, bokke of olifante
’n troepbobbejane
’n vlootskepe
’n stapelboeke
’n skaremense
’n trospiesangs
Rule

Massaname tel jy met ’n maat of houer: ’n sak meel, ’n bottel melk, ’n skep sand.

Practise · Tap and try

Versamelnaam of massanaam?

Kies die regte antwoord.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.

Samestellings

’n Samestelling is ’n nuwe woord wat uit twee of meer woorde bestaan. Die dele kan van verskillende woordsoorte kom.

DeleSamestelling
naamwoord + naamwoordvoet + bal = voetbal
werkwoord + naamwoordswem + bad = swembad; eet + kamer = eetkamer
byvoeglike nw. + naamwoordgroot + pad = grootpad
met ’n verbindingsklankverjaar + s + dag = verjaarsdag; dier + e + tuin = dieretuin
Rule

Skryf dit as een woord. Die laaste deel is die hoofwoord: ’n eetkamer is ’n kamer; ’n kamerdeur is ’n deur.

Practise · Tap and try

Samestellings

Kies die regte antwoord.

Right: 0
Tap when you could explain it to someone else.
Exam example

How it can look in the test

Teachers ask the same thing in different ways. Try each question on paper first, then tap to see the answer. The number in brackets is the marks.

  1. Benoem
    1.

    Benoem die soort selfstandige naamwoord wat onderstreep is:
    Die span het met trots in Polokwane gespeel. (3)

    Show the answer

    Answer: span: versamelnaam · trots: abstrakte selfstandige naamwoord · Polokwane: eienaam

    Marks: 1 punt elk.

  2. Hoofletters
    2.

    Herskryf met die regte hoofletters en koppeltekens:
    ons ry deur die noord kaap na namibië. (3)

    Show the answer

    Answer: Ons ry deur die Noord-Kaap na Namibië.

    Marks: 1 punt vir Ons, 1 punt vir Noord-Kaap (hoofletters en koppelteken), 1 punt vir Namibië.

  3. Vorm
    3.

    Vorm ’n abstrakte selfstandige naamwoord van die woord tussen hakies:
    Ons dank die brandweer vir hul (dapper). (1)

    Show the answer

    Answer: dapperheid

    Marks: 1 punt.

  4. Versamelnaam
    4.

    Gee die versamelnaam:
    ’n ______ boeke (1)

    Show the answer

    Answer: stapel

    Marks: 1 punt.

  5. Samestelling
    5.

    Maak een samestelling uit die woorde en sê wat die hoofwoord is:
    kombuis + venster (2)

    Show the answer

    Answer: kombuisvenster; die hoofwoord is venster.

    Marks: 1 punt vir die samestelling, 1 punt vir die hoofwoord.

Remember it and test yourself

Tap a block to open it.

Remember this: your summary5 points
  • Vier soorte: soortnaam (seun), eienaam (Lindiwe), versamelnaam (span), abstrakte s.nw. (moed).
  • Die selfstandige naamwoord staan ná die lidwoord en die byvoeglike naamwoorde: die groot rooi bus.
  • Eiename kry hoofletters; windrigting + eienaam kry ’n koppelteken: Wes-Kaap.
  • Abstrakte s.nw. word dikwels gevorm met -heid, -skap, -te: eerlikheid, vriendskap, siekte.
  • Massaname (meel, sand) tel jy met ’n maat. Samestellings is een woord; die laaste deel is die hoofwoord.
Watch out!5 easy mistakes
  • Not: wes kaap But: Wes-Kaap
  • Not: Ons leer engels. But: Ons leer Engels.
  • Not: ’n tros bye But: ’n swerm bye
  • Not: diere tuin But: dieretuin
  • Not: In “die groot rooi bus” is rooi die naamwoord. But: Bus is die naamwoord; rooi beskryf dit.
What the exam asks4 question types
  • Benoem die soort selfstandige naamwoord soms vir drie woorde in een sin.
  • Herskryf met hoofletters en koppeltekens veral by plekname.
  • Vorm ’n abstrakte selfstandige naamwoord van die woord tussen hakies.
  • Voltooi met ’n versamelnaam of maak ’n samestelling.
Quiz

Quick questions

Tap an answer. If you get one wrong, read why and go back to that step.

Right: 0
You have ticked all 6 steps! Now you are ready for the quiz.

Ready to practise? Choose Selfstandige naamwoorde in the Grade 5 Afrikaans quiz.

Start the Afrikaans quiz
For parents
  • One lesson an evening is enough. Let your child read the Afrikaans examples aloud.
  • Every step has instant practice, and every answer is marked with a short explanation.
  • The ticks (“I understand this”) are saved on this device only.

Follows CAPS for Grade 5 Afrikaans. The lesson itself is in Afrikaans.

Free PDF