Gratis Graad 5 Afrikaans-les: Selfstandige naamwoorde
Bou voort op wat jy in Graad 4 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Herken die vier soorte: soortnaam, eienaam, versamelnaam en abstrakte selfstandige naamwoord.
- Vind die selfstandige naamwoord tussen lidwoorde en byvoeglike naamwoorde.
- Skryf eiename met die regte hoofletters en koppeltekens.
- Gebruik en vorm abstrakte selfstandige naamwoorde.
- Gebruik versamelname, massaname en samestellings reg.
Die vier soorte selfstandige naamwoorde
Elke selfstandige naamwoord is ’n naam. Ons deel hulle in vier groot groepe in.
| Soort | Wat is dit? | Voorbeelde |
|---|---|---|
| soortnaam | gewone naam vir enige een van ’n soort | seun, rivier, stoel |
| eienaam | eie naam van een bepaalde mens, dier of plek; met ’n hoofletter | Lindiwe, Vaalrivier, Bloemfontein |
| versamelnaam | een naam vir ’n groep | ’n span spelers, ’n trop skape |
| abstrakte s.nw. | naam van ’n gevoel, idee of eienskap wat jy nie kan sien of aanraak nie | liefde, moed, waarheid |
Vra jouself: Is dit ’n eie naam? → eienaam. Is dit ’n groep? → versamelnaam. Kan ek dit nie aanraak nie? → abstrak. Anders → soortnaam.
Watter soort?
Kies die soort selfstandige naamwoord.
Vind die naamwoord tussen ander woorde
Voor ’n selfstandige naamwoord staan dikwels ’n lidwoord (die, ’n) en een of meer byvoeglike naamwoorde wat dit beskryf. Die naamwoord self staan agteraan.
- die groot rooi busdie = lidwoord · groot, rooi = byvoeglike naamwoorde · bus = selfstandige naamwoord
- ’n klein, bang hondjie
- my nuwe skoene
Vra: Wat is groot en rooi? Die bus. Die woord wat die vraag beantwoord, is die selfstandige naamwoord.
Tik op die naamwoord
Tik net op die selfstandige naamwoord(e), nie op die woorde wat beskryf nie.
Eiename: hoofletters en koppeltekens
Elke eienaam begin met ’n hoofletter. As ’n eienaam uit meer as een woord bestaan, kry elke belangrike woord ’n hoofletter: Nelson Mandela, Wes-Kaap, Kaap die Goeie Hoop.
| Wanneer gebruik ons ’n koppelteken? | Voorbeelde |
|---|---|
| ’n windrigting + ’n eienaam | Suid-Afrika, Wes-Kaap, Noord-Kaap |
| ’n eienaam van meer as een woord + ’n soortnaam | Nelson Mandela-brug |
| ’n letter of ’n syfer + ’n naamwoord | T-hemp, 12-jarige |
Klein woordjies binne-in ’n eienaam (die, van, se) kry gewoonlik ’n kleinletter: Kaap die Goeie Hoop.
Die name van tale en mense van ’n land kry ook hoofletters: Afrikaans, Engels, ’n Namibiër.
Skryf dit reg
Kies die vorm wat reg geskryf is.
Abstrakte selfstandige naamwoorde
Abstrakte selfstandige naamwoorde noem gevoelens, idees en eienskappe. Baie van hulle word van ’n ander woord gevorm.
| Woord | Abstrakte s.nw. |
|---|---|
| bly | blydskap |
| siek | siekte |
| eerlik | eerlikheid |
| vriend | vriendskap |
| vry | vryheid |
| dapper | dapperheid |
Toets: kan ek dit sien of aanraak? Nee → abstrak. Die siekte is abstrak, maar die pille is konkreet.
Vind die abstrakte naamwoord
Tik op die naamwoord wat ’n gevoel, idee of eienskap noem.
Versamelname en massaname
’n Versamelnaam noem ’n groep in een woord.
’n Massanaam noem iets wat jy nie een-een kan tel nie: sand, sout, melk, gras, meel. Massaname het gewoonlik nie ’n meervoud nie.
| Versamelnaam | van… |
|---|---|
| ’n swerm | bye, sprinkane of voëls |
| ’n kudde | beeste, bokke of olifante |
| ’n troep | bobbejane |
| ’n vloot | skepe |
| ’n stapel | boeke |
| ’n skare | mense |
| ’n tros | piesangs |
Massaname tel jy met ’n maat of houer: ’n sak meel, ’n bottel melk, ’n skep sand.
Versamelnaam of massanaam?
Kies die regte antwoord.
Samestellings
’n Samestelling is ’n nuwe woord wat uit twee of meer woorde bestaan. Die dele kan van verskillende woordsoorte kom.
| Dele | Samestelling |
|---|---|
| naamwoord + naamwoord | voet + bal = voetbal |
| werkwoord + naamwoord | swem + bad = swembad; eet + kamer = eetkamer |
| byvoeglike nw. + naamwoord | groot + pad = grootpad |
| met ’n verbindingsklank | verjaar + s + dag = verjaarsdag; dier + e + tuin = dieretuin |
Skryf dit as een woord. Die laaste deel is die hoofwoord: ’n eetkamer is ’n kamer; ’n kamerdeur is ’n deur.
Samestellings
Kies die regte antwoord.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Benoem1.
Benoem die soort selfstandige naamwoord wat onderstreep is:
Die span het met trots in Polokwane gespeel. (3)Wys die antwoord
Antwoord: span: versamelnaam · trots: abstrakte selfstandige naamwoord · Polokwane: eienaam
Punte: 1 punt elk.
- Hoofletters2.
Herskryf met die regte hoofletters en koppeltekens:
ons ry deur die noord kaap na namibië. (3)Wys die antwoord
Antwoord: Ons ry deur die Noord-Kaap na Namibië.
Punte: 1 punt vir Ons, 1 punt vir Noord-Kaap (hoofletters en koppelteken), 1 punt vir Namibië.
- Vorm3.
Vorm ’n abstrakte selfstandige naamwoord van die woord tussen hakies:
Ons dank die brandweer vir hul (dapper). (1)Wys die antwoord
Antwoord: dapperheid
Punte: 1 punt.
- Versamelnaam4.
Gee die versamelnaam:
’n ______ boeke (1)Wys die antwoord
Antwoord: stapel
Punte: 1 punt.
- Samestelling5.
Maak een samestelling uit die woorde en sê wat die hoofwoord is:
kombuis + venster (2)Wys die antwoord
Antwoord: kombuisvenster; die hoofwoord is venster.
Punte: 1 punt vir die samestelling, 1 punt vir die hoofwoord.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Vier soorte: soortnaam (seun), eienaam (Lindiwe), versamelnaam (span), abstrakte s.nw. (moed).
- Die selfstandige naamwoord staan ná die lidwoord en die byvoeglike naamwoorde: die groot rooi bus.
- Eiename kry hoofletters; windrigting + eienaam kry ’n koppelteken: Wes-Kaap.
- Abstrakte s.nw. word dikwels gevorm met -heid, -skap, -te: eerlikheid, vriendskap, siekte.
- Massaname (meel, sand) tel jy met ’n maat. Samestellings is een woord; die laaste deel is die hoofwoord.
Pasop!5 maklike foute
- Nie: wes kaap Wel: Wes-Kaap
- Nie: Ons leer engels. Wel: Ons leer Engels.
- Nie: ’n tros bye Wel: ’n swerm bye
- Nie: diere tuin Wel: dieretuin
- Nie: In “die groot rooi bus” is rooi die naamwoord. Wel: Bus is die naamwoord; rooi beskryf dit.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
- Benoem die soort selfstandige naamwoord soms vir drie woorde in een sin.
- Herskryf met hoofletters en koppeltekens veral by plekname.
- Vorm ’n abstrakte selfstandige naamwoord van die woord tussen hakies.
- Voltooi met ’n versamelnaam of maak ’n samestelling.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 6 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 5 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Spelling en hoofletters.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Kyk saam na ’n padkaart en laat jou kind die plekname met hoofletters en koppeltekens uitskryf.
- Speel “Watter soort?”: noem ’n naamwoord en laat jou kind sê of dit ’n soortnaam, eienaam, versamelnaam of abstrakte naamwoord is.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 5 Afrikaans-les oor selfstandige naamwoorde dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 5 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur selfstandige naamwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: soortname, eiename, versamelname en abstrakte naamwoorde, naamwoorde tussen lidwoorde en byvoeglike naamwoorde, hoofletters en koppeltekens by eiename, massaname en samestellings.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 5 Afrikaans-vasvra.

