Gaan na inhoud
Afrikaans-lesse · Graad 5 › Selfstandige naamwoorde

Gratis Graad 5 Afrikaans-les: Selfstandige naamwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Jou vordering0 van 6
Wat jy gaan leer
  • Herken die vier soorte: soortnaam, eienaam, versamelnaam en abstrakte selfstandige naamwoord.
  • Vind die selfstandige naamwoord tussen lidwoorde en byvoeglike naamwoorde.
  • Skryf eiename met die regte hoofletters en koppeltekens.
  • Gebruik en vorm abstrakte selfstandige naamwoorde.
  • Gebruik versamelname, massaname en samestellings reg.

Die vier soorte selfstandige naamwoorde

Elke selfstandige naamwoord is ’n naam. Ons deel hulle in vier groot groepe in.

SoortWat is dit?Voorbeelde
soortnaamgewone naam vir enige een van ’n soortseun, rivier, stoel
eienaameie naam van een bepaalde mens, dier of plek; met ’n hoofletterLindiwe, Vaalrivier, Bloemfontein
versamelnaameen naam vir ’n groep’n span spelers, ’n trop skape
abstrakte s.nw.naam van ’n gevoel, idee of eienskap wat jy nie kan sien of aanraak nieliefde, moed, waarheid
Reël

Vra jouself: Is dit ’n eie naam? → eienaam. Is dit ’n groep? → versamelnaam. Kan ek dit nie aanraak nie? → abstrak. Anders → soortnaam.

Oefen · Tik en probeer

Watter soort?

Kies die soort selfstandige naamwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Vind die naamwoord tussen ander woorde

Voor ’n selfstandige naamwoord staan dikwels ’n lidwoord (die, ’n) en een of meer byvoeglike naamwoorde wat dit beskryf. Die naamwoord self staan agteraan.

  • die groot rooi busdie = lidwoord · groot, rooi = byvoeglike naamwoorde · bus = selfstandige naamwoord
  • ’n klein, bang hondjie
  • my nuwe skoene
Reël

Vra: Wat is groot en rooi? Die bus. Die woord wat die vraag beantwoord, is die selfstandige naamwoord.

Oefen · Tik en probeer

Tik op die naamwoord

Tik net op die selfstandige naamwoord(e), nie op die woorde wat beskryf nie.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Eiename: hoofletters en koppeltekens

Elke eienaam begin met ’n hoofletter. As ’n eienaam uit meer as een woord bestaan, kry elke belangrike woord ’n hoofletter: Nelson Mandela, Wes-Kaap, Kaap die Goeie Hoop.

Wanneer gebruik ons ’n koppelteken?Voorbeelde
’n windrigting + ’n eienaamSuid-Afrika, Wes-Kaap, Noord-Kaap
’n eienaam van meer as een woord + ’n soortnaamNelson Mandela-brug
’n letter of ’n syfer + ’n naamwoordT-hemp, 12-jarige
Reël

Klein woordjies binne-in ’n eienaam (die, van, se) kry gewoonlik ’n kleinletter: Kaap die Goeie Hoop.

Pasop

Die name van tale en mense van ’n land kry ook hoofletters: Afrikaans, Engels, ’n Namibiër.

Oefen · Tik en probeer

Skryf dit reg

Kies die vorm wat reg geskryf is.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Abstrakte selfstandige naamwoorde

Abstrakte selfstandige naamwoorde noem gevoelens, idees en eienskappe. Baie van hulle word van ’n ander woord gevorm.

WoordAbstrakte s.nw.
blyblydskap
sieksiekte
eerlikeerlikheid
vriendvriendskap
vryvryheid
dapperdapperheid
Reël

Toets: kan ek dit sien of aanraak? Nee → abstrak. Die siekte is abstrak, maar die pille is konkreet.

Oefen · Tik en probeer

Vind die abstrakte naamwoord

Tik op die naamwoord wat ’n gevoel, idee of eienskap noem.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Versamelname en massaname

’n Versamelnaam noem ’n groep in een woord.

’n Massanaam noem iets wat jy nie een-een kan tel nie: sand, sout, melk, gras, meel. Massaname het gewoonlik nie ’n meervoud nie.

Versamelnaamvan…
’n swermbye, sprinkane of voëls
’n kuddebeeste, bokke of olifante
’n troepbobbejane
’n vlootskepe
’n stapelboeke
’n skaremense
’n trospiesangs
Reël

Massaname tel jy met ’n maat of houer: ’n sak meel, ’n bottel melk, ’n skep sand.

Oefen · Tik en probeer

Versamelnaam of massanaam?

Kies die regte antwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Samestellings

’n Samestelling is ’n nuwe woord wat uit twee of meer woorde bestaan. Die dele kan van verskillende woordsoorte kom.

DeleSamestelling
naamwoord + naamwoordvoet + bal = voetbal
werkwoord + naamwoordswem + bad = swembad; eet + kamer = eetkamer
byvoeglike nw. + naamwoordgroot + pad = grootpad
met ’n verbindingsklankverjaar + s + dag = verjaarsdag; dier + e + tuin = dieretuin
Reël

Skryf dit as een woord. Die laaste deel is die hoofwoord: ’n eetkamer is ’n kamer; ’n kamerdeur is ’n deur.

Oefen · Tik en probeer

Samestellings

Kies die regte antwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.
Eksamenvoorbeeld

So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.

  1. Benoem
    1.

    Benoem die soort selfstandige naamwoord wat onderstreep is:
    Die span het met trots in Polokwane gespeel. (3)

    Wys die antwoord

    Antwoord: span: versamelnaam · trots: abstrakte selfstandige naamwoord · Polokwane: eienaam

    Punte: 1 punt elk.

  2. Hoofletters
    2.

    Herskryf met die regte hoofletters en koppeltekens:
    ons ry deur die noord kaap na namibië. (3)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Ons ry deur die Noord-Kaap na Namibië.

    Punte: 1 punt vir Ons, 1 punt vir Noord-Kaap (hoofletters en koppelteken), 1 punt vir Namibië.

  3. Vorm
    3.

    Vorm ’n abstrakte selfstandige naamwoord van die woord tussen hakies:
    Ons dank die brandweer vir hul (dapper). (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: dapperheid

    Punte: 1 punt.

  4. Versamelnaam
    4.

    Gee die versamelnaam:
    ’n ______ boeke (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: stapel

    Punte: 1 punt.

  5. Samestelling
    5.

    Maak een samestelling uit die woorde en sê wat die hoofwoord is:
    kombuis + venster (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: kombuisvenster; die hoofwoord is venster.

    Punte: 1 punt vir die samestelling, 1 punt vir die hoofwoord.

Onthou dit en toets jouself

Tik op ’n blok om dit oop te maak.

Onthou dit: jou opsomming5 punte
  • Vier soorte: soortnaam (seun), eienaam (Lindiwe), versamelnaam (span), abstrakte s.nw. (moed).
  • Die selfstandige naamwoord staan ná die lidwoord en die byvoeglike naamwoorde: die groot rooi bus.
  • Eiename kry hoofletters; windrigting + eienaam kry ’n koppelteken: Wes-Kaap.
  • Abstrakte s.nw. word dikwels gevorm met -heid, -skap, -te: eerlikheid, vriendskap, siekte.
  • Massaname (meel, sand) tel jy met ’n maat. Samestellings is een woord; die laaste deel is die hoofwoord.
Pasop!5 maklike foute
  • Nie: wes kaap Wel: Wes-Kaap
  • Nie: Ons leer engels. Wel: Ons leer Engels.
  • Nie: ’n tros bye Wel: ’n swerm bye
  • Nie: diere tuin Wel: dieretuin
  • Nie: In “die groot rooi bus” is rooi die naamwoord. Wel: Bus is die naamwoord; rooi beskryf dit.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
  • Benoem die soort selfstandige naamwoord soms vir drie woorde in een sin.
  • Herskryf met hoofletters en koppeltekens veral by plekname.
  • Vorm ’n abstrakte selfstandige naamwoord van die woord tussen hakies.
  • Voltooi met ’n versamelnaam of maak ’n samestelling.
Vasvra

Vinnige vrae

Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.

Reg: 0
Jy het al 6 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.

Gereed om te oefen? In die Graad 5 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Spelling en hoofletters.

Begin die Afrikaans-vasvra
Vir ouers
  • Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
  • Kyk saam na ’n padkaart en laat jou kind die plekname met hoofletters en koppeltekens uitskryf.
  • Speel “Watter soort?”: noem ’n naamwoord en laat jou kind sê of dit ’n soortnaam, eienaam, versamelnaam of abstrakte naamwoord is.
  • Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.

Volgens die KABV vir Graad 5 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.

Wat hierdie Graad 5 Afrikaans-les oor selfstandige naamwoorde dek

Hierdie gratis, interaktiewe Graad 5 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur selfstandige naamwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: soortname, eiename, versamelname en abstrakte naamwoorde, naamwoorde tussen lidwoorde en byvoeglike naamwoorde, hoofletters en koppeltekens by eiename, massaname en samestellings.

Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 5 Afrikaans-vasvra.

Gratis PDF