Free Grade 4 Afrikaans lesson: Samestellings, afleidings en afkortings
Leer hoe ons nuwe woorde bou, en hoe ons woorde korter skryf. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Bou samestellings: hand + sak = handsak.
- Bou afleidings met on-, her-, -er, -heid, -loos en -baar.
- Vind die stamwoord.
- Ken die eerste afkortings: mnr., mev., dr., asb., bv.
- Skryf maateenhede sonder punt: m, km, kg.
Samestellings
’n Samestelling is twee of meer woorde wat saam een woord vorm.
| Dele | Samestelling |
|---|---|
| hand + sak | handsak |
| bad + kamer | badkamer |
| net + bal | netbal |
| son + skyn | sonskyn |
| skool + sport + dag | skoolsportdag |
Skryf ’n samestelling aanmekaar, sonder spasie: badkamer, nie bad kamer nie.
Bou die samestelling
Kies die regte woord.
Afleidings
’n Afleiding is ’n woord met ’n voorvoegsel (voor) of ’n agtervoegsel (agter). Die voegsel is nie ’n woord op sy eie nie.
| Voegsel | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| on- | nie | onveilig, onmoontlik |
| her- | weer | herskryf, herlees |
| -er | iemand wat … | speler, swemmer |
| -heid | maak ’n naamwoord | goedheid, eerlikheid |
| -loos | sonder | kleurloos |
| -baar | kan gedoen word | leesbaar, drinkbaar |
Let op die spelling: swem → swemmer (kort klank), speel → speler (lang klank).
Bou die afleiding
Kies die regte woord.
Die stamwoord
Die stamwoord is die kern wat oorbly as jy die voegsels weghaal.
| Woord | Stamwoord |
|---|---|
| onveilig | veilig |
| eerlikheid | eerlik |
| kleurloos | kleur |
| herskryf | skryf |
Woorde met dieselfde stamwoord is ’n woordfamilie: bak, bakker, bakkery, bakoond.
Vind die stamwoord
Kies die stamwoord.
Afkortings
’n Afkorting is ’n korter manier om ’n woord te skryf.
| Woord | Afkorting |
|---|---|
| meneer | mnr. |
| mevrou | mev. |
| dokter | dr. |
| asseblief | asb. |
| byvoorbeeld | bv. |
| nommer | nr. |
| bladsy | bl. |
Maateenhede kry geen punt nie: m, km, g, kg, ℓ. En byvoorbeeld is een woord, so net een punt: bv.
Kies die afkorting
Kies die regte afkorting.
How it can look in the test

Teachers ask the same thing in different ways. Try each question on paper first, then tap to see the answer. The number in brackets is the marks.
- Samestellings1.
Voeg saam:
a) bad + kamer · b) skool + tas (2)Show the answer
Answer: a) badkamer · b) skooltas
Marks: 1 punt elk.
- Afleidings2.
Maak nuwe woorde:
a) on + veilig · b) goed + heid · c) kleur + loos (3)Show the answer
Answer: a) onveilig · b) goedheid · c) kleurloos
Marks: 1 punt elk.
- Afkortings3.
Skryf afgekort:
a) mevrou · b) asseblief · c) kilogram (3)Show the answer
Answer: a) mev. · b) asb. · c) kg
Marks: 1 punt elk.
Remember it and test yourself
Tap a block to open it.
Remember this: your summary5 points
- Samestelling: twee woorde, een woord (handsak).
- Afleiding: woord + voegsel (onveilig, speler).
- on- = nie, her- = weer, -loos = sonder, -baar = kan.
- Stamwoord: die kern (veilig in onveilig).
- Afkortings: mnr., mev., dr., asb., bv. (een punt); maateenhede sonder punt.
Watch out!4 easy mistakes
- Not: bad kamer But: badkamer
- Not: b.v. But: bv.
- Not: km. But: km
- Not: swemer But: swemmer
What the exam asks3 question types
- Bou samestellings van twee woorde.
- Bou afleidings met voegsels.
- Skryf afkortings van woorde.
Quick questions
Tap an answer. If you get one wrong, read why and go back to that step.
You have ticked all 4 steps! Now you are ready for the quiz.Ready to practise? Choose Samestellings, afleidings en afkortings in the Grade 4 Afrikaans quiz.
- One lesson an evening is enough. Let your child read the Afrikaans examples aloud.
- Every step has instant practice, and every answer is marked with a short explanation.
- The ticks (“I understand this”) are saved on this device only.
Follows CAPS for Grade 4 Afrikaans. The lesson itself is in Afrikaans.

