Gratis Graad 4 Afrikaans-les: Samestellings, afleidings en afkortings
Leer hoe ons nuwe woorde bou, en hoe ons woorde korter skryf. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Bou samestellings: hand + sak = handsak.
- Bou afleidings met on-, her-, -er, -heid, -loos en -baar.
- Vind die stamwoord.
- Ken die eerste afkortings: mnr., mev., dr., asb., bv.
- Skryf maateenhede sonder punt: m, km, kg.
Samestellings
’n Samestelling is twee of meer woorde wat saam een woord vorm.
| Dele | Samestelling |
|---|---|
| hand + sak | handsak |
| bad + kamer | badkamer |
| net + bal | netbal |
| son + skyn | sonskyn |
| skool + sport + dag | skoolsportdag |
Skryf ’n samestelling aanmekaar, sonder spasie: badkamer, nie bad kamer nie.
Bou die samestelling
Kies die regte woord.
Afleidings
’n Afleiding is ’n woord met ’n voorvoegsel (voor) of ’n agtervoegsel (agter). Die voegsel is nie ’n woord op sy eie nie.
| Voegsel | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| on- | nie | onveilig, onmoontlik |
| her- | weer | herskryf, herlees |
| -er | iemand wat … | speler, swemmer |
| -heid | maak ’n naamwoord | goedheid, eerlikheid |
| -loos | sonder | kleurloos |
| -baar | kan gedoen word | leesbaar, drinkbaar |
Let op die spelling: swem → swemmer (kort klank), speel → speler (lang klank).
Bou die afleiding
Kies die regte woord.
Die stamwoord
Die stamwoord is die kern wat oorbly as jy die voegsels weghaal.
| Woord | Stamwoord |
|---|---|
| onveilig | veilig |
| eerlikheid | eerlik |
| kleurloos | kleur |
| herskryf | skryf |
Woorde met dieselfde stamwoord is ’n woordfamilie: bak, bakker, bakkery, bakoond.
Vind die stamwoord
Kies die stamwoord.
Afkortings
’n Afkorting is ’n korter manier om ’n woord te skryf.
| Woord | Afkorting |
|---|---|
| meneer | mnr. |
| mevrou | mev. |
| dokter | dr. |
| asseblief | asb. |
| byvoorbeeld | bv. |
| nommer | nr. |
| bladsy | bl. |
Maateenhede kry geen punt nie: m, km, g, kg, ℓ. En byvoorbeeld is een woord, so net een punt: bv.
Kies die afkorting
Kies die regte afkorting.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Samestellings1.
Voeg saam:
a) bad + kamer · b) skool + tas (2)Wys die antwoord
Antwoord: a) badkamer · b) skooltas
Punte: 1 punt elk.
- Afleidings2.
Maak nuwe woorde:
a) on + veilig · b) goed + heid · c) kleur + loos (3)Wys die antwoord
Antwoord: a) onveilig · b) goedheid · c) kleurloos
Punte: 1 punt elk.
- Afkortings3.
Skryf afgekort:
a) mevrou · b) asseblief · c) kilogram (3)Wys die antwoord
Antwoord: a) mev. · b) asb. · c) kg
Punte: 1 punt elk.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Samestelling: twee woorde, een woord (handsak).
- Afleiding: woord + voegsel (onveilig, speler).
- on- = nie, her- = weer, -loos = sonder, -baar = kan.
- Stamwoord: die kern (veilig in onveilig).
- Afkortings: mnr., mev., dr., asb., bv. (een punt); maateenhede sonder punt.
Pasop!4 maklike foute
- Nie: bad kamer Wel: badkamer
- Nie: b.v. Wel: bv.
- Nie: km. Wel: km
- Nie: swemer Wel: swemmer
Wat die eksamen vra3 vraagtipes
- Bou samestellings van twee woorde.
- Bou afleidings met voegsels.
- Skryf afkortings van woorde.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 4 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 4 Afrikaans-vasvra kies jy Samestellings en afleidings of Afkortings.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Speel “Bou ’n woord”: noem ’n woord soos skool en kyk hoeveel samestellings julle saam kan maak.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 4 Afrikaans-les oor samestellings, afleidings en afkortings dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 4 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur samestellings, afleidings en afkortings volgens die KABV. samestellings, afleidings met voorvoegsels en agtervoegsels, die stamwoord, en die eerste afkortings soos mnr., mev., bv. en km, met oefening.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 4 Afrikaans-vasvra.

