Magnete en elektromagnete
Magnete, pole en velde, en hoe ’n elektromagneet werk en waar ons dit gebruik. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die elektromagneet
- By ’n skrootwerf is ’n elektromagneet beter as ’n permanente magneet, want jy kan dit aan en af skakel.
- In ’n deurklokkie trek ’n elektromagneet ’n hamertjie. Luidsprekers en elektriese motors het ook elektromagnete.
- Die draad is geïsoleer sodat die stroom deur elke draai vloei. Die eenheid van stroom is die ampère.
- Gebruik ’n sagte ysterkern (’n spyker of ’n bondel kort ysterdraadjies). ’n Harde staalbout bly magneties nadat jy die stroom afskakel, sodat die skroot nie val nie. ’n Lang draad in baie draaie maak die magneet sterker; nog selle byvoeg help net ’n bietjie.
Magnete en velde
- Die magneetveld is die gebied om ’n magneet waar dit krag uitoefen. Die veldlyne wys die rigting van die krag.
- Elke magneet het twee pole: ’n noord- en ’n suidpool. ’n Kompasnaald wys na die magnetiese noordpool, maar naby ’n sterk magneet wys dit na die magneet.
- ’n Permanente magneet verloor krag as dit verhit of hard geslaan word.
- Magnetisme is ’n krag wat voorwerpe met magnetiese materiaal (soos yster) kan aantrek of wegstoot, selfs sonder om aan hulle te raak. Veldlyne word van die noordpool na die suidpool geteken; waar hulle die digste is (by die pole), is die veld die sterkste.
Strooi ystervylsel om ’n magneet om die vorm van sy veld te sien.
Spoele en ’n slim toets
- ’n Draadspoel waardeur stroom vloei, heet ’n solenoïde. Die ysterkern binne die spoel maak die magneetveld sterker; skakel die stroom af, en die magneetveld verdwyn.
- Pasop met die magneettoets: party skuifspelde is yster wat met koper bedek is. Hulle lyk soos koper, maar kleef aan ’n magneet.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Elektromagneet is draad om ’n ysterkern; dit werk net as stroom vloei.
- Sterker: meer draaie of meer stroom; sagte yster is die beste kern.
- Gelyke pole stoot weg; ongelyke pole trek aan. Die krag is die sterkste by die pole.
- Magneties: yster, staal, nikkel en kobalt. Nie magneties nie: koper, aluminium, lood en geelkoper.
- ’n Relê is ’n skakelaar wat deur ’n elektromagneet beheer word.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Elektromagneet: meer draaie, meer krag. Geen stroom? Geen magneet nie.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Magnete en elektromagnete- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Tegnologie (Tegnologie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.