Hidrouliese en pneumatiese stelsels
Hidrouliese (vloeistof) en pneumatiese (lug) stelsels, spuitmodelle en waar ons dit sien. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die spuitmodel
- Groot spuit druk klein spuit: die klein een beweeg verder, met minder krag.
- Twee ewe groot spuite: die uitsetsuier beweeg ewe ver, met dieselfde krag, as die insetsuier. Daar is geen meganiese voordeel nie; die stelsel dra net die beweging oor (en kan die rigting verander).
- ’n Lugborrel in ’n hidrouliese stelsel druk saam, sodat die stelsel “sponserig” voel.
- Masjiene gebruik olie eerder as water: olie laat dele nie roes nie en smeer hulle.
- ’n Pyp of buis dra die vloeistof van een silinder na die ander.
Waar ons dit sien
| Hidroulies | Pneumaties |
|---|---|
| Die arm van ’n graafmasjien (hidrouliese silinders én hefbome) | ’n Lugboor (jackhammer) wat ’n pad opbreek |
| ’n Wipbakvragmotor se bak | Busdeure wat met ’n sis oopgaan |
| ’n Hidrouliese domkrag: ’n klein stoot word ’n groot krag | Lugremme van groot vragmotors; ’n spykergeweer aan ’n kompressor |
| Voordeel | Nadeel | |
|---|---|---|
| Hidroulies | Groot, gladde kragte | Lekkende olie mors en besoedel |
| Pneumaties | Lug is gratis; ’n lek mors nie | Veerkragtig, minder presies |
Die katrol bo-op ’n vlagpaal is nie hidroulies of pneumaties nie: dit is ’n meganiese stelsel.
Onthou dit en toets jouself
- Hidroulies: ’n vloeistof (olie of water) dra die krag oor; dit kan nie saamgedruk word nie.
- Pneumaties: saamgeperste lug; dit voel veerkragtig, want lug kan saamgedruk word.
- Klein spuit druk groot spuit: die groot een beweeg minder ver, met meer krag.
- Hidroulies is beter om baie swaar laste glad te lig.
- Druk is krag versprei oor ’n oppervlakte.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Hidroulies = Heeltemal vas (vloeistof). Pneumaties = Pap (lug druk saam).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Hidrouliese en pneumatiese stelsels- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Tegnologie (Tegnologie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.