Sure, basisse en aanwysers
Sure, basisse en indikators (aanwysers), die pH-skaal, neutralisasie en suurreën. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Suur of basies?
| Indikator | Suur | Neutraal | Basis |
|---|---|---|---|
| Blou lakmoes | Word rooi | Bly blou | Bly blou |
| Rooi lakmoes | Bly rooi | Bly rooi | Word blou |
’n Indikator wys of iets suur of basies is. Rooikoolsap is ’n tuisgemaakte indikator: dit is pers in neutrale stowwe, word rooi of pienk in sure, en blougroen tot geel in basisse. Universele indikator is beter as lakmoes, want dit wys ook hoe sterk die suur of basis is.
Neutralisasie
- Neutralisasie: as ’n suur en ’n basis in die regte hoeveelhede gemeng word, kanselleer hulle mekaar uit en vorm ’n neutrale stof (’n sout en water).
- Tandepasta is effens basies en neutraliseer die suur op jou tande.
- Boere sit kalk op baie suur grond: kalk is basies en neutraliseer die suur.
- Ons maag bevat soutsuur; natriumhidroksied is ’n basis wat in seep gebruik word.
Suurreën en veiligheid
Suurreën vorm wanneer gasse van brandstof wat brand, in reënwater oplos. Dit beskadig plante, grond en lewe in mere. Baie sure en basisse brand die vel: dra altyd ’n veiligheidsbril.
Smaak en eienskappe
Die tong proe vier hoofsmake: sout, soet, suur en bitter. Dit het mense gehelp om te oorleef: ’n ryp appel smaak soet, ’n groen een suur. Maar moenie enige chemikalie proe nie: baie is gevaarlik.
| Suur | Basis | |
|---|---|---|
| Voorbeelde | Suurlemoensap, asyn, wynsteensuur, swembadsuur | Koeksoda, waspoeier, seep, bleikmiddel |
| Smaak | Suur | Bitter |
| Voel op die vel | Rof | Glibberig |
| Rooi lakmoes | Bly rooi | Word blou |
| Blou lakmoes | Word rooi | Bly blou |
Neutrale stowwe (suiwer water, soutwater, suikerwater, kookolie) verander nie een van die lakmoespapiere nie. ’n Basis wat in water oplos, heet ’n alkali. Gebruik altyd albei kleure lakmoes.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Suur proe suur en maak blou lakmoes rooi (asyn, suurlemoensap).
- ’n Basis voel glad en maak rooi lakmoes blou (koeksoda, seep).
- Die pH-skaal: onder 7 suur, 7 neutraal, bo 7 basies.
- Suur + basis in die regte hoeveelhede: hulle neutraliseer mekaar (boere sit kalk op suur grond).
- Moet nooit ’n onbekende chemikalie proe of aanraak nie; spoel ’n spatsel met baie water af.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Lakmoes: Suur maak Rooi (“Suurlemoen-Rooi”). Basis maak Blou. pH 7 = neutraal, soos water.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Sure, basisse en aanwysers- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Natuurwetenskappe. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.