Biodiversiteit en klassifikasie
Die verskeidenheid lewe, die vyf koninkryke, wetenskaplike name en waarom ons biodiversiteit bewaar. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die vyf koninkryke
| Koninkryk | Voorbeeld |
|---|---|
| Diere | Leeu, spons in die see |
| Plante | Protea, gras |
| Swamme | Sampioen, gis |
| Protiste | Amoebe, alge |
| Monera | Bakterieë |
Die grootste groep is die koninkryk. Die belangrikste verskil tussen ’n plant en ’n dier: plante maak hul eie kos deur fotosintese. Diere word volgens liggaamsbou en voortplanting ingedeel.
Plante: een of twee saadlobbe
| Eensaadlobbig (monokotiel) | Tweesaadlobbig (dikotiel) |
|---|---|
| Een saadlob | Twee saadlobbe |
| Ewewydige are (mielies, gras) | Netvormige are (boontjie) |
| Veselwortels (bywortels) | ’n Hoofwortel (penwortel) |
| Blomdele in drieë (lelies) | Blomdele in viere of vywe (sonneblom) |
Gras het klein, dowwe blommetjies en baie stuifmeel: dit word deur die wind bestuif.
Waarom biodiversiteit bewaar?
- Verlies aan biodiversiteit maak ekosisteme swakker teen verandering.
- Die grootste oorsaak: mense wat habitatte vernietig. Uitheemse plante verdring inheemse spesies.
- ’n Endemiese spesie kom net in een streek voor; ’n bedreigde spesie het baie min lede oor.
- Ekologie is die studie van lewende dinge en hul omgewing.
Van koninkryk tot spesie
Wetenskaplikes sorteer organismes in al hoe kleiner groepe. Elke kleiner groep se lede het meer in gemeen.
- Koninkryk
- Filum (by plante: afdeling)
- Klas
- Orde
- Familie
- Genus
- Spesie
Die spesie is die kleinste groep: lede van een spesie kan saam vrugbare kleintjies hê. Alle mense is een spesie: Homo sapiens.
’n Binomiale naam het twee dele: die genus (met ’n hoofletter) en die spesie (met ’n kleinletter), byvoorbeeld Homo sapiens. Dit word skuins (kursief) gedruk, of onderstreep as jy dit met die hand skryf. Carl Linnaeus het hierdie stelsel bedink.
Onthou dit en toets jouself
- Klassifikasie orden lewende dinge volgens gedeelde kenmerke.
- Vyf koninkryke: diere, plante, swamme, protiste, monera (bakterieë).
- ’n Spesie is ’n groep wat saam kan voortplant; elkeen het een binomiale (wetenskaplike) naam.
- Geleedpotiges: insekte (6 pote), spinagtiges (spinnekop), skaaldiere (krap).
- Suid-Afrika is ryk aan lewe weens sy baie klimate; ’n saadbank red sade van plante in gevaar.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vyf koninkryke: D-P-S-P-M: “Die Pikkewyn Swem Pragtig Mooi.” (Diere, Plante, Swamme, Protiste, Monera)
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Biodiversiteit en klassifikasie- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Natuurwetenskappe. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.