Besoedeling en omgewingsgesondheid
Lug-, water- en grondbesoedeling, hul gesondheidsgevolge, en ’n gemeenskapsaksieplan. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Soorte besoedeling
| Soort | Bronne | Gevolge |
|---|---|---|
| Lug | Uitlaatgasse, fabrieke, brandende bande, binnenshuise vure | Asma en longprobleme |
| Water | Riool, chemikalieë, olie, rommel wat deur stormwaterdreine spoel | Dooie visse, siektes; water ruik sleg of lyk olierig |
| Grond | Chemikalieë, gestorte rommel, ou batterye, sypelwater van stortingsterreine | Besoedelde grond- en ondergrondse water |
Water naby ’n fabriek kan riskant wees al lyk dit skoon: onsigbare chemikalieë kan daarin wees. Informele nedersettings het dikwels meer risiko’s omdat basiese dienste ontbreek; skoon water en behoorlike toilette is teikengebiede.
Wat ons kan doen
- Gereelde vullisverwydering keer rotte en vlieë. Herwinning spaar hulpbronne en energie en verminder afval.
- Neem jou eie herbruikbare inkopiesak; kweek jou eie groente (minder vervoer en verpakking); maak kompos van plant- en kosafval.
- Skakel ligte af wat jy nie gebruik nie. ’n Gemeenskapskoonmaak en herwinningsprojek verbeter omgewingsgesondheid.
Onthou dit en toets jouself
- Rookmis (smog): ’n skadelike waas van rook en mis; uitlaatgasse is ’n groot bron in stede.
- Hout of paraffien binnenshuis brand beskadig longe; lugbesoedeling hou verband met asma.
- Rioolwater, fabriekschemikalieë en olie besoedel riviere; olie keer dat suurstof by waterlewe uitkom.
- Plaagdoders maak plae op gewasse dood; onkruiddoders maak ongewenste plante dood.
- Rivierwater sonder skoon toevoer: kook dit minstens een minuut om kieme dood te maak. Kook verwyder nie chemikalieë nie: drink nooit water van naby ’n fabriek of myn nie.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Aksieplan = I-B-U-E: Identifiseer, Beplan, Uitvoer, Evalueer.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Besoedeling en omgewingsgesondheid- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Lewensoriëntering. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.