Die Khoikhoi en San aan die Kaap
Die Khoikhoi en San aan die Kaap: hul leefwyse, Autshumao en Krotoa, handel en konflik met die Nederlanders. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Voor 1652
- Mense het al duisende jare aan die Kaap gewoon; hulle is inheemse mense.
- Khoikhoi-hoofmanskappe van die Wes-Kaap: die Cochoqua, Chainoqua en Hessequa. Hulle het hutte van takke en rietmatte gebou en met die seisoene getrek vir weiding en water.
- San-rotskuns in die Cederberg en Drakensberg wys bekwame kunstenaars met ’n ryk geestelike lewe. Skulpashope (middens) is ou hope skulpe.
Ná 1652
Baie Khoikhoi het op koloniste se plase gaan werk nadat hulle grond en vee verloor het. Die San het met trekboere gebots wat hul wild en grond gevat het; die trekboere het perde en gewere gehad. Die San se eie rotskuns wys die beste hoe hulle hul wêreld gesien het; Nederlandse dagboeke wys net die Nederlandse kant. Die Khoikhoi het in twee oorloë (1659–1660 en 1673–1677) teen die Nederlanders geveg, maar grond en vee verloor. In 1713 het ’n pokke-epidemie, met ’n skip gebring, onder die Khoikhoi naby die Kaap versprei; hul getalle het skerp gedaal en hul hoofmanskappe het verbrokkel.
Onthou dit en toets jouself
- Die San het gejag en versamel; die Khoikhoi (“mense van mense”) was veewagters met beeste en skape.
- Die Strandlopers (Goringhaicona) het van die seestrand geleef; hul leier Autshumao (“Harry”) was ’n tolk vir die Nederlanders.
- Krotoa (Eva) het in Van Riebeeck se huishouding gewerk en was ’n belangrike tolk.
- Die Nederlanders wou beeste en skape hê en het koper, yster en krale aangebied.
- Konflik: setlaars het Khoikhoi-weiding en -water gevat; teen die vroeë 1700’s het die meeste Khoikhoi naby die Kaap hul troppe en onafhanklikheid verloor.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Krotoa en Autshumao = die eerste tolke, die brug tussen twee tale.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Die Khoikhoi en San aan die Kaap- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.