Natuurlike hulpbronne in Suid-Afrika
Suid-Afrika se natuurlike hulpbronne: minerale en diamante, water en grond, en hoe ons hulle volhoubaar bestuur. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Minerale en mynbou
Suid-Afrika is wêreldwyd bekend vir goud en platinum; ons hou die grootste platinumreserwes. Steenkool is ons grootste bron van elektrisiteit. Olie en gas is nie-hernubaar, want hulle neem miljoene jare om te vorm.
| Voordele | Gevolge |
|---|---|
| Werk | Grond- en waterbesoedeling |
| Uitvoerinkomste | Gifstowwe van mynhope loog in riviere uit |
| Dorpe groei | Suur mynwater uit ou myne |
Hoe diamante ons bereik
’n Kimberlietpyp is ’n buis ou vulkaniese rots wat diamante van diep binne die aarde opgebring het. Dit is die primêre bron, want die diamante sit nog in die rots waarin hulle gekom het. Erosie breek die rots af en riviere dra die diamante weg: dit is alluviale afsettings. Kimberley het om die beroemdste diamantmyn gegroei.
Water en grond
- Water is skaars en ongelyk versprei: die ooste kry meer reën. ’n Wateroordragskema skuif water van een rivier na ’n ander.
- Besproeiing laat gewasse groei sonder om op reën staat te maak. Die Gariepdam hou die meeste water.
- Die grootste bedreigings vir plaasgrond is gronderosie en stedelike uitbreiding; oorbeweiding laat die veld kaal.
Volhoubare gebruik laat genoeg vir die toekoms. ’n Hulpbronbestuursplan balanseer gebruik met herstel.
Hernubaar of nie-hernubaar
Natuurlike hulpbronne is dinge uit die natuur wat mense gebruik: water, lug, grond, woude, en diere- en seelewe. Hernubare hulpbronne word deur die natuur vervang: son, wind en water, en woude en vis as ons hulle verstandig gebruik. Nie-hernubare hulpbronne raak op as ons hulle gebruik: steenkool, olie en goud. Voorbeelde van misbruik:
- Lug: steenkoolkragstasies op die Mpumalanga-Hoëveld besoedel die lug.
- Woude: inheemse woude, soos dié by Knysna, is in die verlede baie vinniger afgekap as wat hulle kon teruggroei.
- Grond: oorbeweiding laat die grond kaal, sodat dit erodeer.
- Diere- en seelewe: oorbevissing en stropery (bv. van perlemoen en renosters) laat spesies verdwyn.
Onthou dit en toets jouself
- Suid-Afrika is bekend vir goud en platinum (ons het die grootste platinumreserwes); steenkool maak die meeste elektrisiteit.
- Kimberlietpype is ou vulkaniese rots: die primêre bron van diamante. Riviere spoel alluviale diamante uit.
- Mynbou: werk en uitvoerinkomste, maar grond- en waterbesoedeling en suur mynwater; ná sluiting moet die grond gerehabiliteer word.
- Water is ongelyk versprei (die ooste kry meer reën); ’n wateroordragskema skuif water tussen riviere.
- Sonkrag is ons grootste hernubare hulpbron; hout, vis en wild is hernubaar as ons dit volhoubaar gebruik.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Diamante: primêr in die pyp, alluviaal in die rivier.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Natuurlike hulpbronne in Suid-Afrika- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.