Bewaring, parke en bevolkingstatistiek
Bewaring en Suid-Afrika se nasionale parke, stropery, en hoe ons bevolkingstatistiek bereken. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Waarom bewaring?
Bewaring beskerm diere, plante en hul habitatte, sodat spesies nie uitsterf nie. As woude afgekap word, verloor diere hul habitat en kos. Bewaringsgebiede beskerm plante, diere en habitatte, word vir navorsing en opvoeding gebruik, en verdien geld uit toerisme.
| Park | Om te onthou |
|---|---|
| Nasionale Krugerwildtuin | Ons grootste en bekendste bewaringsgebied (Limpopo en Mpumalanga) |
| Kgalagadi-oorgrenspark | Oor die grens met Botswana (Noord-Kaap) |
| Addo-olifantpark | Na ’n dier vernoem (Oos-Kaap) |
| Tafelberg Nasionale Park | Die suidelikste van hierdie parke (Wes-Kaap) |
| iSimangaliso-vleilandpark | ’n Vleiland wat ’n Wêrelderfenisgebied is (KwaZulu-Natal) |
’n Oorgrenspark strek oor landsgrense heen.
Gemeenskapsbewaringsprojekte laat plaaslike mense die natuur beskerm en die voordele deel, soos werk en inkomste uit toerisme.
- Die Makuleke-gemeenskap het in 1998 hul grond in die verre noorde van die Krugerwildtuin teruggekry; hulle gebruik dit saam met SANParke vir bewaring en toeristeoorde.
- Die Nama-mense van die Richtersveld besit die grond van die Richtersveldpark en help om dit te bestuur.
- Werk vir Water gee plaaslike mense werk om waterdorstige uitheemse plante uit te roei.
Wildwagters en stropers
Stropery is die onwettige jag van wild. Renosters word vir hul horings gestroop; die wildehond is nog ’n bedreigde spesie. ’n Wildwagter se belangrikste werk is om diere te beskerm en stropers te keer.
| Toerisme: goed | Toerisme: sleg |
|---|---|
| Bring geld wat bewaring betaal | Te veel toeriste versteur diere en beskadig habitatte |
Bevolkingstatistiek
- Geboortesyfer: geboortes per 1 000 mense per jaar. Sterftesyfer: sterftes per 1 000 per jaar.
- Natuurlike toename = geboortesyfer − sterftesyfer. Is die sterftesyfer hoër, is daar natuurlike afname.
- ’n Hoë sterftesyfer gaan saam met ’n laer lewensverwagting. Armoede (swak voeding, min gesondheidsorg) verhoog die sterftesyfer en verlaag lewensverwagting.
- ’n Bevolking kan steeds groei terwyl die geboortesyfer daal, solank die geboortesyfer hoër as die sterftesyfer bly, of genoeg mense intrek.
Regerings hou bevolkingstatistiek om skole, klinieke en behuising te beplan.
Onthou dit en toets jouself
- Bewaring beskerm diere, plante en hul habitatte teen uitsterwing.
- Die Nasionale Krugerwildtuin is ons grootste en bekendste park; Kgalagadi is ’n oorgrenspark met Botswana.
- Stropery is die onwettige jag van wild: renosters word vir hul horings gestroop. Wildehonde is ook bedreig.
- Toerisme bring geld vir bewaring, maar te veel toeriste versteur diere.
- Natuurlike toename = geboortesyfer − sterftesyfer (per 1 000); ’n jong bevolking se piramide is wyd onder en smal bo.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Die Kruger is die koning van ons parke (grootste). Natuurlike toename = G − S.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Bewaring, parke en bevolkingstatistiek- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.