Sektore, ekonomiese groei en BTW
Formele en informele besighede, ekonomiese groei, en hoe jy BTW bereken. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Formeel en informeel
| Formeel | Informeel | |
|---|---|---|
| Geregistreer? | Ja, en betaal belasting | Nee |
| Lening by die bank | Makliker om te leen en te groei | Sukkel om te leen |
| Voorbeeld | ’n Supermark | Vetkoek by die taxistaanplek |
’n Kleinhandelbesigheid verkoop direk aan die publiek; ’n vervaardigingsbesigheid verander roumateriale in klaar produkte.

Ekonomiese groei
- Die regering help groei deur paaie, skole en kragstasies te bou.
- Banke help groei deur geld aan besighede te leen.
- Tegnologie verhoog produktiwiteit: meer word in dieselfde tyd gemaak.
- As een sektor ineenstort, ly die sektore wat daarvan afhang ook.
- ’n Groeiende ekonomie skep werk vir jong mense.
BTW bereken
| Wat jy wil weet | Hoe | Voorbeeld |
|---|---|---|
| BTW op ’n prys sonder BTW | prys × 15 ÷ 100 | R1 200 → R180 BTW |
| Prys mét BTW | prys × 115 ÷ 100 | R80 → R92 |
| BTW in ’n prys mét BTW | prys × 15 ÷ 115 | R69 → R9 BTW |
| Prys sonder BTW | prys × 100 ÷ 115 | R92 → R80 |
As BTW reeds ingesluit is, is die volle prys 115 dele: daarom 15/115 en nie 15/100 nie.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Formele besigheid is geregistreer en betaal belasting; ’n informele een nie (vetkoek by die taxistaanplek).
- Positiewe groei: die land produseer meer as verlede jaar. Negatiewe groei: werk gaan verlore.
- BTW (belasting op toegevoegde waarde) is 15% in Suid-Afrika; die koper betaal dit uiteindelik.
- BTW byvoeg: prys × 15 ÷ 100. R200 → R30 BTW → R230.
- BTW uithaal as dit ingesluit is: prys × 15 ÷ 115. R69 → R9 BTW.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

BTW byvoeg: × 15/100. BTW uithaal: × 15/115. Is die BTW al in die prys? Dan is die prys 115 dele.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Sektore, ekonomiese groei en BTW- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Ekonomiese en Bestuurswetenskappe (EBW). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.

