Behoeftes, hulpbronne en produksie

Primêre behoeftes hou ons aan die lewe: kos, water, skuiling en klere. Sekondêre behoeftes maak die lewe beter, maar ons het dit nie nodig om te oorleef nie: onderwys, gesondheidsorg, vervoer, kommunikasie en ontspanning (vermaak). ’n Gemeenskap het skole, klinieke en paaie nodig; ’n land het dinge soos elektrisiteit, polisie en verdediging nodig.

Niemand kan al hul begeertes bevredig nie, want hulpbronne is beperk: dit is skaarste. As ’n hulpbron skaarser word, styg die prys gewoonlik. Thandi gebruik haar spaargeld vir ’n skooluitstappie in plaas van nuwe tekkies: die tekkies is haar geleentheidskoste.

Wat ons produseer, is goedere (dinge, soos brood) en dienste (werk vir iemand, soos ’n tandartsbesoek). ’n Produsent maak goedere of lewer dienste; die verbruiker koop en gebruik dit. ’n Huishouding is ’n verbruiker as dit kos en klere koop, en ’n produsent as sy lede vir ’n besigheid werk (arbeid) of groente kweek. Werkers spesialiseer in ’n fabriek, sodat werk vinniger en beter gaan.

• Verbruiksgoedere word opgebruik, soos brood.
• Duursame goedere hou lank, soos ’n yskas.
• Kapitaalgoedere word gebruik om ander goedere te maak, soos ’n oond.

• Primêr: mynbou, boerdery, visvang.
• Sekondêr: ’n meubelfabriek, ’n broodfabriek.
• Tersiêr: ’n bank, ’n loodgieter, ’n winkel.

In ’n bestaansekonomie maak mense net genoeg vir hul eie behoeftes. Openbare goedere soos paaie verskaf die staat vir almal.

• Doeltreffend gebruik: sonder vermorsing, soos om die kraan toe te draai terwyl jy tande borsel.
• Effektief gebruik: wat jy koop, bevredig regtig die behoefte, soos stewige skoolskoene wat die hele jaar hou.
• Hergebruik: gebruik iets weer, soos ’n glasbottel as ’n kershouer of ’n ou T-hemp as ’n stoflap.
• Herwin: ou materiaal word verwerk tot iets nuuts, soos ou papier wat nuwe papier word.
• Hergebruik en herwinning spaar geld en hulpbronne, sodat meer behoeftes en begeertes bevredig kan word.