Gratis Graad 7 Afrikaans-les: Werkwoorde
Die werkwoord-reëls vir die Senior Fase. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Onderskei selfstandige werkwoorde, hulpwerkwoorde en koppelwerkwoorde.
- Benoem hulpwerkwoorde van tyd, van wyse en van die lydende vorm.
- Ken die verskil tussen skeibare en onskeibare deeltjiewerkwoorde en skryf hulle reg in elke tyd.
- Gebruik die infinitief reg, ook met deeltjiewerkwoorde.
- Gebruik teenwoordige en verlede deelwoorde, ook die sterk vorme in vaste verbindings.
Koppelwerkwoorde
’n Koppelwerkwoord beskryf nie ’n handeling nie. Dit koppel die onderwerp aan ’n woord wat iets oor die onderwerp sê: wie of hoe die onderwerp is.
Die belangrikste koppelwerkwoorde: is, was, word, lyk, blyk, heet, skyn, bly.
- Die toets is moeilik.toets = moeilik
- My oupa word tagtig.oupa = tagtig
- Jy lyk moeg.jy = moeg
- Sy nuwe hond heet Rover.hond = Rover
Toets: kan jy die werkwoord met is vervang sonder dat die sin onsin word? En sê die woord ná die werkwoord iets oor die onderwerp? Dan is dit ’n koppelwerkwoord.
Dieselfde woord kan ’n ander rol speel. Die huis word geverf. → hulpwerkwoord (lydende vorm). Hulle bly in George. → selfstandige werkwoord (woon). Hulle bly stil. → koppelwerkwoord.
Vind die koppelwerkwoord
Lees wat jy moet soek. Tik op die regte woord.
Soorte hulpwerkwoorde
Hulpwerkwoorde help die selfstandige werkwoord. Ons deel hulle in drie groepe in.
| Soort | Woorde | Voorbeeld |
|---|---|---|
| van tyd | het, sal | Sy het gewen. Ons sal wen. |
| van wyse (modaal) | kan, kon, mag, moet, moes, wil, wou, sou | Jy moet luister. |
| van die lydende vorm | word, is | Die venster word gewas. Die venster is gewas. |
Van tyd: wys wanneer. Van wyse: wys hoe moontlik, nodig of gewens iets is. Van die lydende vorm: die onderwerp ondergaan die handeling.
Watter soort hulpwerkwoord?
Kyk na die vet woord. Kies die soort.
Skeibare en onskeibare deeltjiewerkwoorde
’n Deeltjiewerkwoord bestaan uit ’n deeltjie (op, aan, in, oor, onder, voor …) en ’n werkwoord.
Skeibaar: die deeltjie skei in die teenwoordige tyd van die werkwoord af. Onskeibaar: die deeltjie bly altyd vas.
| Skeibaar: aantrek | Onskeibaar: onderteken | |
|---|---|---|
| Teenwoordig | Ek trek my baadjie aan. | Ek onderteken die brief. |
| Verlede | Ek het my baadjie aangetrek. | Ek het die brief onderteken. |
| Infinitief | om my baadjie aan te trek | om die brief te onderteken |
Luister na die klem. Klem op die deeltjie (ÁAntrek) → skeibaar, en ge- kom in die middel. Klem op die werkwoord (onderTÉken) → onskeibaar, en daar is geen ge- nie.
Party werkwoorde is albei, met ’n ander betekenis! Dit kom gereeld voor. (vóórkom = gebeur) · Ons voorkom ongelukke. (voorkóm = keer dat dit gebeur).
Skeibaar of onskeibaar?
Kies die sin wat reg is.
Tye: die moeilike gevalle
Die tye self is bekend: het + ge- vir die verlede en sal vir die toekoms. In Graad 7 word jy getoets op die gevalle wat anders werk.
| Teenwoordig | Verlede | Let op |
|---|---|---|
| Ek is moeg. | Ek was moeg. | is → was |
| Ek het ’n fiets. | Ek het ’n fiets gehad. | het (besit) → het … gehad |
| Sy word kwaad. | Sy het kwaad geword. | koppelwerkwoord word → het … geword |
| Ek kan nie kom nie. | Ek kon nie kom nie. | modaal: net die hulpwerkwoord verander |
| Dit verbaas my. | Dit het my verbaas. | ver-: geen ekstra ge- nie |
In ’n bysin (ná dat, omdat, toe, wat) skuif al die werkwoorde na die einde: Ek weet dat hy die werk gedoen het.
Verander na die verlede tyd
Kies die sin wat reg is.
Die infinitief
Die infinitief kom in twee vorme: om … te + werkwoord, en net te + werkwoord ná sekere werkwoorde.
| Vorm | Wanneer? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| om … te | om ’n doel of rede te gee | Hy oefen om fiks te bly. |
| te | ná behoort, hoef, skyn, blyk, probeer, begin | Dit skyn reg te wees. Jy hoef nie te wag nie. |
| deeltjiewerkwoord | te tussen deeltjie en werkwoord | om vroeg op te staan |
Die werkwoord in die infinitief staan altyd aan die einde en kry nooit ge- nie.
Kies die regte infinitief
Kies die sin wat reg is.
Deelwoorde
Teenwoordige deelwoord: werkwoord + -ende of -end. Verlede deelwoord: ge-vorm.
Party werkwoorde het ’n sterk verlede deelwoord wat ons veral as byvoeglike naamwoord en in vaste verbindings gebruik.
| Werkwoord | Gewone (swak) vorm | Sterk vorm |
|---|---|---|
| breek | Die koppie is gebreek. | ’n gebroke hart |
| sluit | Die deur is gesluit. | ’n geslote vraag |
| verloor | Ek het my pen verloor. | die verlore skaap |
| sink | Die skip het gesink. | ’n gesonke skip |
Swak vorm: in die verlede tyd en lydende vorm (is gebreek). Sterk vorm: voor ’n naamwoord, veral as die betekenis figuurlik of vas is (’n gebroke hart).
Die -end-vorm kan ook sê hoe: Sy kom laggend in.
Kies die regte deelwoord
Kies die vorm wat in die sin pas.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Benoem1.
Benoem die soort werkwoord wat onderstreep is:
Die kos lyk heerlik, maar dit is nog nie gaar nie. (2)Wys die antwoord
Antwoord: lyk: koppelwerkwoord · is: koppelwerkwoord
Punte: 1 punt elk. Albei koppel die onderwerp aan ’n beskrywing (heerlik, gaar).
- Benoem2.
Watter soort hulpwerkwoord is word?
Die nuwe biblioteek word volgende week geopen. (1)Wys die antwoord
Antwoord: Hulpwerkwoord van die lydende vorm
Punte: 1 punt.
- Verander die tyd3.
Herskryf in die verlede tyd:
Die skeidsregter oortree self die reëls en die toeskouers word kwaad. (3)Wys die antwoord
- Oortree is onskeibaar: het … oortree (geen ge-).
- Koppelwerkwoord word: het … geword.
Antwoord: Die skeidsregter het self die reëls oortree en die toeskouers het kwaad geword.
Punte: 1 punt vir het … oortree, 1 punt vir het … geword, 1 punt vir die woordorde.
- Infinitief4.
Voltooi met die regte vorm van die werkwoord tussen hakies:
Jy hoef nie so vroeg (opstaan) nie. (1)Wys die antwoord
Antwoord: Jy hoef nie so vroeg op te staan nie.
Punte: 1 punt vir op te staan.
- Deelwoord5.
Gee die regte vorm van die woord tussen hakies:
Die (verloor) hond is eindelik gevind. (1)Wys die antwoord
Antwoord: verlore
Punte: 1 punt. Die sterk vorm voor ’n naamwoord.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Koppelwerkwoorde (is, was, word, lyk, blyk, heet, skyn, bly) koppel die onderwerp aan ’n beskrywing.
- Hulpwerkwoorde van tyd (het, sal), van wyse (kan, moet, wil …) en van die lydende vorm (word, is).
- Skeibaar: Ek trek aan · het aangetrek · om aan te trek. Onskeibaar: Ek onderteken · het onderteken · om te onderteken.
- word (koppel) → het … geword · het (besit) → het … gehad · in ’n bysin skuif die werkwoorde na die einde.
- Net te ná behoort, hoef, skyn, blyk. Sterk deelwoorde (gebroke, geslote, verlore) voor ’n naamwoord.
Pasop!5 maklike foute
- Nie: Die span het die probleem oorgekom. Wel: Die span het die probleem oorkom (onskeibaar).
- Nie: om die lig te afskakel Wel: om die lig af te skakel
- Nie: Sy was kwaad geword. Wel: Sy het kwaad geword.
- Nie: Dit blyk om waar te wees. Wel: Dit blyk waar te wees.
- Nie: ’n gebreekte hart Wel: ’n gebroke hart (figuurlik)
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
- Benoem die soort werkwoord selfstandig, hulp (van tyd, wyse of lydende vorm) of koppel.
- Herskryf in die verlede of toekomende tyd met deeltjiewerkwoorde, koppelwerkwoorde en bysinne.
- Voltooi met die regte vorm van die werkwoord tussen hakies: infinitief of deelwoord.
- Skeibaar of onskeibaar soms met ’n sin om die verskil in betekenis te wys.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 6 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 7 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte, Tye of Bedrywende en lydende vorm.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Toets saam die klem: sê ÁÁNtrek en onderTÉken hardop en hoor die verskil.
- Laat jou kind ’n koerantberig in die verlede tyd oorskryf en die bysinne onderstreep.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 7 Afrikaans-les oor werkwoorde dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 7 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur werkwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal in die Senior Fase: koppelwerkwoorde, die soorte hulpwerkwoorde, skeibare en onskeibare deeltjiewerkwoorde, die moeilike gevalle by tye, die infinitief en sterk en swak deelwoorde.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 7 Afrikaans-vasvra.

