Gaan na inhoud
Afrikaans-lesse · Graad 7 › Selfstandige naamwoorde

Gratis Graad 7 Afrikaans-les: Selfstandige naamwoorde

Die naamwoord-reëls vir die Senior Fase. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Jou vordering0 van 6
Wat jy gaan leer
  • Benoem al die soorte selfstandige naamwoorde, ook soortname sonder meervoud.
  • Vorm selfstandige naamwoorde van werkwoorde en byvoeglike naamwoorde met agtervoegsels.
  • Vorm persoonsname: die naam van iemand wat iets doen.
  • Gebruik versamelname en skryf samestellings met of sonder koppelteken.
  • Herken werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat as selfstandige naamwoord gebruik word.

Die soorte en hul kenmerke

Kyk na die kenmerke om die soort te bepaal, nie net na die betekenis nie.

SoortKenmerkVoorbeelde
eienaameie naam, hoofletter, gewoonlik geen meervoudNonhlanhla, Gauteng
soortnaamgewone naam, het meervoud en verkleininghuis – huise – huisie
abstrakte s.nw.gevoel, idee, eienskap of toestandjaloesie, armoede, hoop
versamelnaameen woord vir ’n groep’n skool visse, ’n span osse
soortname sonder meervoudstowwe en sommige abstrakte begrippesilwer, gars, onkunde
Reël

Toets vir ’n meervoud en verkleinwoord: huis → huise, huisie werk; gars → garse werk nie. Dan is dit ’n soortnaam sonder meervoud.

Oefen · Tik en probeer

Watter soort?

Kies die beste antwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Afleidings: van werkwoord en byvoeglike naamwoord na naamwoord

’n Afleiding is ’n nuwe woord wat met ’n voor- of agtervoegsel gevorm word. Baie selfstandige naamwoorde is afleidings.

AgtervoegselBasiswoordAfleiding
-ingontwikkel, uitvindontwikkeling, uitvinding
-heidswak, eensaamswakheid, eensaamheid
-tehoog, swaarhoogte, swaarte
-skapgereed, vyandgereedskap, vyandskap
-selvoed, raaivoedsel, raaisel
-nisgetuig, gebeurgetuienis, gebeurtenis
-erybak, boerbakkery, boerdery
Reël

Abstrakte naamwoorde staan dikwels met die lidwoord die, waar Engels niks gebruik nie: Die lewe is kosbaar. Die tyd vlieg.

Pasop

Let op klankveranderings: hoog → hoogte, maar lank → lengte, groot → grootte (dubbel t), breed → breedte.

Oefen · Tik en probeer

Vorm die naamwoord

Kies die regte afleiding.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Persoonsname

Ons vorm die naam van ’n persoon wat iets doen of iets is, met ’n agtervoegsel.

AgtervoegselVan…Persoonsnaam
-erskryf, lees, wenskrywer, leser, wenner
-aarleer, wandelleraar, wandelaar
-enaarkunskunstenaar
-iertuin, skooltuinier, skolier
-lingleer, vreemdleerling, vreemdeling
-iskitaar, pianokitaris, pianis
Reël

Let op spelling: ’n kort klank kry ’n dubbele medeklinker (wen → wenner); ’n lang klank kry een klinker (lees → leser); f word w (skryf → skrywer).

Pasop

Die vroulike vorme (skryfster, leerder …) kom in die les oor geslag.

Oefen · Tik en probeer

Wie doen dit?

Kies die regte persoonsnaam.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Versamelname: brei jou woordeskat uit

In Graad 7 word jy getoets op minder bekende versamelname. Leer hulle in pare.

Versamelnaamvan…
’n skoolvisse
’n spanosse
’n troepbobbejane
’n vlugvoëls
’n kuddeolifante
’n orkesmusikante
’n gehoorluisteraars
’n bemanningvan ’n skip of vliegtuig
’n vlootskepe
’n bossleutels
Reël

’n Versamelnaam is self enkelvoud: ’n swerm, twee swerms. Die groep daarna staan in die meervoud: ’n swerm bye.

Oefen · Tik en probeer

Vind die versamelnaam

Tik op die woord wat ’n hele groep noem.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Samestellings: een woord of met ’n koppelteken?

’n Samestelling word gewoonlik as een woord geskryf: broeksak, reënboog, tafeldoek. In sekere gevalle kom daar ’n koppelteken tussen die dele.

Koppelteken wanneer…Voorbeelde
’n eienaam van meer as een woord + soortnaamNelson Mandela-brug
twee klinkers wat verkeerd gelees kan wordsee-eend, radio-omroeper
’n letter, syfer of afkorting + naamwoordA-span, 4x4-voertuig, SMS-boodskap
Reël

Geen koppelteken nie by gewone samestellings, ook nie as dit lank is nie: skoolsportbyeenkoms, verjaarsdagpartytjie.

Oefen · Tik en probeer

Skryf die samestelling reg

Kies die regte spelling.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Ander woordsoorte as selfstandige naamwoord

Werkwoorde en byvoeglike naamwoorde kan as selfstandige naamwoord optree. Dan staan daar gewoonlik ’n lidwoord voor.

BasiswoordAs selfstandige naamwoord
arm, ryk (byvoeglike naamwoord)Die armes en die rykes het dieselfde regte.
siek (byvoeglike naamwoord)Die verpleegster sorg vir die siekes.
eet (werkwoord)Die eet van te veel suiker is ongesond.
nuut (byvoeglike naamwoord)Die nuwe is al van die skoene af.
Reël

Byvoeglike naamwoord vir mense as groep: die + byvoeglike naamwoord + -s/-es: die armes, die rykes, die siekes. Vir ’n eienskap: die + byvoeglike naamwoord + -e: die nuwe, die goeie.

Oefen · Tik en probeer

Watter woordsoort hier?

Kyk na die vet woord in die sin.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.
Eksamenvoorbeeld

So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.

  1. Benoem
    1.

    Benoem die soort selfstandige naamwoord wat onderstreep is:
    Die orkes se passie het die gehoor in Pretoria beïndruk. (4)

    Wys die antwoord

    Antwoord: orkes: versamelnaam · passie: abstrakte s.nw. · gehoor: versamelnaam · Pretoria: eienaam

    Punte: 1 punt elk.

  2. Afleiding
    2.

    Vorm selfstandige naamwoorde van die woorde tussen hakies:
    Die (ontdek) van die (groot) van die heelal het die wêreld verbaas. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Die ontdekking van die grootte van die heelal het die wêreld verbaas.

    Punte: 1 punt elk; grootte met twee t’s.

  3. Persoonsnaam
    3.

    Gee die naam van die persoon:
    a) iemand wat bak · b) iemand wat ’n boek skryf (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: a) bakker · b) skrywer

    Punte: 1 punt elk.

  4. Lidwoord
    4.

    Waarom gebruik ons die in die sin? Die geduld van die onderwyser is bewonderenswaardig. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Abstrakte selfstandige naamwoorde word dikwels met die bepaalde lidwoord die gebruik.

    Punte: 1 punt.

  5. Spelling
    5.

    Skryf reg:
    Die radio omroeper het oor die see eende berig. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Die radio-omroeper het oor die see-eende berig.

    Punte: 1 punt elk.

Onthou dit en toets jouself

Tik op ’n blok om dit oop te maak.

Onthou dit: jou opsomming5 punte
  • Soorte: eienaam, soortnaam, abstrakte s.nw., versamelnaam en soortname sonder meervoud (silwer, gars, onkunde).
  • Afleidings met -ing, -heid, -te, -skap, -sel, -nis, -ery: ontwikkeling, swakheid, grootte, gereedskap, voedsel, getuienis, bakkery.
  • Persoonsname met -er, -aar, -enaar, -ier, -ling, -is: wenner, leraar, kunstenaar, skolier, leerling, pianis.
  • Abstrakte s.nw. staan dikwels met die: Die lewe is kosbaar.
  • Samestellings is een woord, maar kry ’n koppelteken by klinkerbotsing, letters en syfers, en eiename van meer as een woord.
Pasop!5 maklike foute
  • Nie: grote van die huis Wel: grootte van die huis
  • Nie: die wener Wel: die wenner
  • Nie: skoolier Wel: skolier
  • Nie: seeeend Wel: see-eend
  • Nie: Lewe is kosbaar. Wel: Die lewe is kosbaar.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
  • Benoem die soort vir drie of vier onderstreepte woorde in ’n sin.
  • Vorm ’n selfstandige naamwoord van ’n werkwoord of byvoeglike naamwoord tussen hakies.
  • Gee die persoonsnaam vir iemand wat iets doen.
  • Verduidelik waarom die voor ’n abstrakte s.nw. staan, of korrigeer die spelling van ’n samestelling.
Vasvra

Vinnige vrae

Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.

Reg: 0
Jy het al 6 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.

Gereed om te oefen? In die Graad 7 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Samestellings en afleidings.

Begin die Afrikaans-vasvra
Vir ouers
  • Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
  • Speel “Wie doen dit?”: jy noem ’n aksie (skryf, tuin, bak) en jou kind gee die persoonsnaam.
  • Laat jou kind in ’n koerantberig vyf afleidings soek en die agtervoegsel onderstreep.
  • Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.

Volgens die KABV vir Graad 7 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.

Wat hierdie Graad 7 Afrikaans-les oor selfstandige naamwoorde dek

Hierdie gratis, interaktiewe Graad 7 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur selfstandige naamwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal in die Senior Fase: die soorte en hul kenmerke, soortname sonder meervoud, afleidings met agtervoegsels, persoonsname, versamelname, samestellings met en sonder koppelteken, en ander woordsoorte wat as naamwoord gebruik word.

Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 7 Afrikaans-vasvra.

Gratis PDF