Gratis Graad 7 Afrikaans-les: Selfstandige naamwoorde
Die naamwoord-reëls vir die Senior Fase. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Benoem al die soorte selfstandige naamwoorde, ook soortname sonder meervoud.
- Vorm selfstandige naamwoorde van werkwoorde en byvoeglike naamwoorde met agtervoegsels.
- Vorm persoonsname: die naam van iemand wat iets doen.
- Gebruik versamelname en skryf samestellings met of sonder koppelteken.
- Herken werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat as selfstandige naamwoord gebruik word.
Die soorte en hul kenmerke
Kyk na die kenmerke om die soort te bepaal, nie net na die betekenis nie.
| Soort | Kenmerk | Voorbeelde |
|---|---|---|
| eienaam | eie naam, hoofletter, gewoonlik geen meervoud | Nonhlanhla, Gauteng |
| soortnaam | gewone naam, het meervoud en verkleining | huis – huise – huisie |
| abstrakte s.nw. | gevoel, idee, eienskap of toestand | jaloesie, armoede, hoop |
| versamelnaam | een woord vir ’n groep | ’n skool visse, ’n span osse |
| soortname sonder meervoud | stowwe en sommige abstrakte begrippe | silwer, gars, onkunde |
Toets vir ’n meervoud en verkleinwoord: huis → huise, huisie werk; gars → garse werk nie. Dan is dit ’n soortnaam sonder meervoud.
Watter soort?
Kies die beste antwoord.
Afleidings: van werkwoord en byvoeglike naamwoord na naamwoord
’n Afleiding is ’n nuwe woord wat met ’n voor- of agtervoegsel gevorm word. Baie selfstandige naamwoorde is afleidings.
| Agtervoegsel | Basiswoord | Afleiding |
|---|---|---|
| -ing | ontwikkel, uitvind | ontwikkeling, uitvinding |
| -heid | swak, eensaam | swakheid, eensaamheid |
| -te | hoog, swaar | hoogte, swaarte |
| -skap | gereed, vyand | gereedskap, vyandskap |
| -sel | voed, raai | voedsel, raaisel |
| -nis | getuig, gebeur | getuienis, gebeurtenis |
| -ery | bak, boer | bakkery, boerdery |
Abstrakte naamwoorde staan dikwels met die lidwoord die, waar Engels niks gebruik nie: Die lewe is kosbaar. Die tyd vlieg.
Let op klankveranderings: hoog → hoogte, maar lank → lengte, groot → grootte (dubbel t), breed → breedte.
Vorm die naamwoord
Kies die regte afleiding.
Persoonsname
Ons vorm die naam van ’n persoon wat iets doen of iets is, met ’n agtervoegsel.
| Agtervoegsel | Van… | Persoonsnaam |
|---|---|---|
| -er | skryf, lees, wen | skrywer, leser, wenner |
| -aar | leer, wandel | leraar, wandelaar |
| -enaar | kuns | kunstenaar |
| -ier | tuin, skool | tuinier, skolier |
| -ling | leer, vreemd | leerling, vreemdeling |
| -is | kitaar, piano | kitaris, pianis |
Let op spelling: ’n kort klank kry ’n dubbele medeklinker (wen → wenner); ’n lang klank kry een klinker (lees → leser); f word w (skryf → skrywer).
Die vroulike vorme (skryfster, leerder …) kom in die les oor geslag.
Wie doen dit?
Kies die regte persoonsnaam.
Versamelname: brei jou woordeskat uit
In Graad 7 word jy getoets op minder bekende versamelname. Leer hulle in pare.
| Versamelnaam | van… |
|---|---|
| ’n skool | visse |
| ’n span | osse |
| ’n troep | bobbejane |
| ’n vlug | voëls |
| ’n kudde | olifante |
| ’n orkes | musikante |
| ’n gehoor | luisteraars |
| ’n bemanning | van ’n skip of vliegtuig |
| ’n vloot | skepe |
| ’n bos | sleutels |
’n Versamelnaam is self enkelvoud: ’n swerm, twee swerms. Die groep daarna staan in die meervoud: ’n swerm bye.
Vind die versamelnaam
Tik op die woord wat ’n hele groep noem.
Samestellings: een woord of met ’n koppelteken?
’n Samestelling word gewoonlik as een woord geskryf: broeksak, reënboog, tafeldoek. In sekere gevalle kom daar ’n koppelteken tussen die dele.
| Koppelteken wanneer… | Voorbeelde |
|---|---|
| ’n eienaam van meer as een woord + soortnaam | Nelson Mandela-brug |
| twee klinkers wat verkeerd gelees kan word | see-eend, radio-omroeper |
| ’n letter, syfer of afkorting + naamwoord | A-span, 4x4-voertuig, SMS-boodskap |
Geen koppelteken nie by gewone samestellings, ook nie as dit lank is nie: skoolsportbyeenkoms, verjaarsdagpartytjie.
Skryf die samestelling reg
Kies die regte spelling.
Ander woordsoorte as selfstandige naamwoord
Werkwoorde en byvoeglike naamwoorde kan as selfstandige naamwoord optree. Dan staan daar gewoonlik ’n lidwoord voor.
| Basiswoord | As selfstandige naamwoord |
|---|---|
| arm, ryk (byvoeglike naamwoord) | Die armes en die rykes het dieselfde regte. |
| siek (byvoeglike naamwoord) | Die verpleegster sorg vir die siekes. |
| eet (werkwoord) | Die eet van te veel suiker is ongesond. |
| nuut (byvoeglike naamwoord) | Die nuwe is al van die skoene af. |
Byvoeglike naamwoord vir mense as groep: die + byvoeglike naamwoord + -s/-es: die armes, die rykes, die siekes. Vir ’n eienskap: die + byvoeglike naamwoord + -e: die nuwe, die goeie.
Watter woordsoort hier?
Kyk na die vet woord in die sin.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Benoem1.
Benoem die soort selfstandige naamwoord wat onderstreep is:
Die orkes se passie het die gehoor in Pretoria beïndruk. (4)Wys die antwoord
Antwoord: orkes: versamelnaam · passie: abstrakte s.nw. · gehoor: versamelnaam · Pretoria: eienaam
Punte: 1 punt elk.
- Afleiding2.
Vorm selfstandige naamwoorde van die woorde tussen hakies:
Die (ontdek) van die (groot) van die heelal het die wêreld verbaas. (2)Wys die antwoord
Antwoord: Die ontdekking van die grootte van die heelal het die wêreld verbaas.
Punte: 1 punt elk; grootte met twee t’s.
- Persoonsnaam3.
Gee die naam van die persoon:
a) iemand wat bak · b) iemand wat ’n boek skryf (2)Wys die antwoord
Antwoord: a) bakker · b) skrywer
Punte: 1 punt elk.
- Lidwoord4.
Waarom gebruik ons die in die sin? Die geduld van die onderwyser is bewonderenswaardig. (1)
Wys die antwoord
Antwoord: Abstrakte selfstandige naamwoorde word dikwels met die bepaalde lidwoord die gebruik.
Punte: 1 punt.
- Spelling5.
Skryf reg:
Die radio omroeper het oor die see eende berig. (2)Wys die antwoord
Antwoord: Die radio-omroeper het oor die see-eende berig.
Punte: 1 punt elk.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Soorte: eienaam, soortnaam, abstrakte s.nw., versamelnaam en soortname sonder meervoud (silwer, gars, onkunde).
- Afleidings met -ing, -heid, -te, -skap, -sel, -nis, -ery: ontwikkeling, swakheid, grootte, gereedskap, voedsel, getuienis, bakkery.
- Persoonsname met -er, -aar, -enaar, -ier, -ling, -is: wenner, leraar, kunstenaar, skolier, leerling, pianis.
- Abstrakte s.nw. staan dikwels met die: Die lewe is kosbaar.
- Samestellings is een woord, maar kry ’n koppelteken by klinkerbotsing, letters en syfers, en eiename van meer as een woord.
Pasop!5 maklike foute
- Nie: grote van die huis Wel: grootte van die huis
- Nie: die wener Wel: die wenner
- Nie: skoolier Wel: skolier
- Nie: seeeend Wel: see-eend
- Nie: Lewe is kosbaar. Wel: Die lewe is kosbaar.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
- Benoem die soort vir drie of vier onderstreepte woorde in ’n sin.
- Vorm ’n selfstandige naamwoord van ’n werkwoord of byvoeglike naamwoord tussen hakies.
- Gee die persoonsnaam vir iemand wat iets doen.
- Verduidelik waarom die voor ’n abstrakte s.nw. staan, of korrigeer die spelling van ’n samestelling.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 6 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 7 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Samestellings en afleidings.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Speel “Wie doen dit?”: jy noem ’n aksie (skryf, tuin, bak) en jou kind gee die persoonsnaam.
- Laat jou kind in ’n koerantberig vyf afleidings soek en die agtervoegsel onderstreep.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 7 Afrikaans-les oor selfstandige naamwoorde dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 7 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur selfstandige naamwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal in die Senior Fase: die soorte en hul kenmerke, soortname sonder meervoud, afleidings met agtervoegsels, persoonsname, versamelname, samestellings met en sonder koppelteken, en ander woordsoorte wat as naamwoord gebruik word.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 7 Afrikaans-vasvra.

