Water: suiwering en waterbronne
Hoe rivierwater skoon drinkwater word, ons waterbronne, en hoe ons water spaar. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Van rivier na kraan
Eers word stokke en rommel uitgesif. Dan sak swaar deeltjies na die bodem (besinking). ’n Filter van sand en gruis vang die klein stukkies. Laastens maak chloor die oorblywende kieme dood. Kieme is te klein om te sien.
Ons waterbronne
| Woord | Betekenis |
|---|---|
| Waterbron | ’n Rivier, dam of boorgat |
| Grondwater | Water ondergronds in grond en rots |
| Riool | Vuil water van toilette en kombuise; skoongemaak by ’n rioolwerke |
| Ontsouting | Sout uit seewater haal |
| Gryswater | Gebruikte water van baddens en wasbakke |
Besoedelde water
| Onoplosbare besoedeling | Oplosbare besoedeling |
|---|---|
| Olie, plastiek, ou bande | Seep en skoonmaakmiddels |
| Blikkies, glas | Kunsmis, plaagdoders, sure |
Jy kan onoplosbare besoedeling sien en uithaal; oplosbare besoedeling meng met die water en is baie moeiliker om te verwyder. As riool in ’n rivier beland, dra die water kieme wat siektes soos diarree en cholera veroorsaak. Daarom maak die munisipaliteit water skoon voordat ons dit drink, en weer nadat ons dit gebruik het, by die rioolwerke, voordat dit terug rivier toe gaan.
Beskerm ons water
- Boerderychemikalieë spoel in riviere in en besoedel dit.
- Rommel in ’n stormwaterdrein spoel in riviere en benadeel diere.
- Vleilande werk soos ’n spons: hulle hou water vas, filtreer vuilheid uit en vertraag vloede. Hulle is ook ’n tuiste vir baie plante en diere (biodiversiteit).
- ’n Skool kan lekke herstel en reënwater opvang.
Onthou dit en toets jouself
- Rivierwater kan kieme en vuil dra; helder water kan steeds onveilig wees.
- Suiwering: sif → uitsak → filtreer → ontsmet (chloor). Tuis: kook dit.
- Drinkbare water is veilig om te drink.
- Suid-Afrika is waterskaars: min en ongelyke reën. Boerdery gebruik die meeste water.
- Herstel ’n lekkende kraan; vang reënwater; gebruik gryswater.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
S-U-F-O: Sif, Uitsak, Filtreer, Ontsmet: “Sannie Uil Fluit Oulik.”
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Water: suiwering en waterbronne- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.