Voeding en gesondheid
Die voedingstowwe wat ons liggaam nodig het, ’n gebalanseerde dieet, en hoe spysvertering werk. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Voedingstowwe
| Voedingstof | Werk | Kos |
|---|---|---|
| Koolhidrate | Vinnige energie | Brood, pap, rys |
| Proteïene | Groei en herstel | Vleis, eiers, bone |
| Vette | Gestoorde energie | Botter, olie |
| Vitamiene | Laat die liggaam reg werk | Vrugte, groente; vitamien D uit sonlig |
| Minerale | Kalsium: bene en tande; yster: bloed dra suurstof | Melk, spinasie |
| Vesel | Help spysvertering | Volgraan, groente |
’n Gebalanseerde bord
Die grootste deel van jou bord moet groente, vrugte en volgraan wees. Te veel suiker en vet verhoog die risiko van vetsug en siekte. Energie wat jy inneem maar nie gebruik nie, word as vet gestoor. Te min yster: die bloed dra minder suurstof.
| Siekte | Wat dit veroorsaak |
|---|---|
| Tandbederf | Suiker voed bakterieë wat gaatjies in tande maak; borsel twee keer per dag |
| Vetsug | Oor ’n lang tyd meer energie inneem as wat die liggaam gebruik; dit verhoog die kans op hartsiektes |
| Diabetes (tipe 2) | Gekoppel aan baie suiker en min beweging oor jare |
| Tekortsiektes | Te min van een stof: te min proteïen → kwasjiorkor; te min vitamien C → skeurbuik; te min yster → bloedarmoede |
Spysvertering
- Kou goed: dit breek die kos in stukkies.
- Die maag karring die kos met suur; die lewer maak gal om vet op te breek.
- Te min vesel: spysvertering word traag.
- Toets vir stysel: drup jodium op die kos; blou-swart beteken stysel, soos in brood.
Onthou dit en toets jouself
- Koolhidrate gee energie (die vinnigste); proteïene bou en herstel weefsel; vette stoor energie.
- Vitamiene en minerale laat die liggaam reg werk: kalsium vir bene, yster vir bloed.
- Vesel help spysvertering; water dra voedingstowwe rond.
- Wanvoeding: die liggaam kry nie die regte hoeveelhede nie; ’n tekort aan een voedingstof kan ’n tekortsiekte veroorsaak (bv. skeurbuik).
- Die dunderm neem die meeste voedingstowwe op. Jodium word blou-swart met stysel.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Koolhidrate = Krag (petrol). Proteïene = Plaveisel (boustene). Vette = Voorraad (spaarbank).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Voeding en gesondheid- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.