Waardigheid, oorgangsrites, maniere en goeie keuses
Waardigheid, oorgangsrites, maniere, selfgeldendheid en goeie keuses. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Goeie maniere
| Situasie | Goeie maniere |
|---|---|
| Groet ’n grootmens | “Goeiemôre, mevrou Dlamini” |
| By die etenstafel | Kou met jou mond toe en wag jou beurt |
| ’n Gogo klim in ’n vol taxi of bus | Staan op en bied jou sitplek aan |
| Jy leen ’n maat se boek | Pas dit op en gee dit in goeie toestand terug |
| ’n Maat verskil van jou | Luister en aanvaar dat mense anders dink |
Komplimente bou ander se selfvertroue en vriendskappe. Baie kulture vier ’n baba se geboorte met ’n naamgewing om die kind in die gesin en gemeenskap te verwelkom.
Goeie keuses
- Konflik begin dikwels met misverstande en swak luister. Kalmeer eers en praat oor die probleem. Laaste swaai? Neem beurte: elkeen vyf minute.
- ’n Lelike kommentaar aanlyn: moenie dit deel nie; meld dit aan en sê vir ’n vertroude grootmens.
- Voel jy uitgesluit? Praat met iemand wat jy vertrou en sluit by ander aktiwiteite aan.
- ’n Troeteldier het kos, skoon water, skuiling en sorg nodig; ’n veearts behandel diere.
Belangrike lewensfases in ons kulture
’n Oorgangsrite is ’n seremonie wat wys dat iemand ’n nuwe fase in die lewe begin. Elke kultuur vier dit op sy eie manier, maar die betekenis is dikwels dieselfde.
| Fase | Voorbeelde en betekenis |
|---|---|
| Geboorte | ’n Naamgewingseremonie; ’n baba word aan die familie en voorouers voorgestel. Betekenis: die kind word welkom geheet en behoort aan die gemeenskap. |
| Doop of seën | ’n Doop in die kerk; ander gelowe het hul eie seënseremonies. Betekenis: die kind word in die geloofsgemeenskap opgeneem. |
| Volwassenheid | Inisiasieskool, ’n 21ste verjaardag met ’n sleutel. Betekenis: die jong mens kry nuwe verantwoordelikhede. |
| Troue | ’n Kerk- of hoftroue; lobola-onderhandelings tussen twee families. Betekenis: twee mense, en hul families, word verbind. |
Oorgangsrites gee mense ’n gevoel van behoort, en bind families en gemeenskappe saam.
Waardigheid in verskillende gelowe
In Suid-Afrika leef mense van baie gelowe saam. Al verskil hul gebruike, leer hulle almal dat elke mens waardigheid het en met respek behandel moet word.
| Geloof | Wat dit oor waardigheid leer |
|---|---|
| Christendom | Elke mens is na God se beeld geskape; “Jy moet jou naaste liefhê soos jouself.” |
| Islam | Alle mense is gelyk voor Allah; wees goed vir jou bure en gee vir dié in nood (zakaat) |
| Hindoeïsme | Dieselfde goddelike gees woon in elke mens; die groet “Namaste” eer dit |
| Judaïsme | Mense is na God se beeld geskape; sorg vir die vreemdeling en die arme |
| Tradisionele Afrika-geloof | Ubuntu: ’n mens is ’n mens deur ander mense; respek vir ouer mense en die voorouers |
Onthou dit en toets jouself
- Waardigheid: werd om geëer en gerespekteer te word. Luister sonder om te spot.
- ’n Oorgangsrite merk ’n belangrike fase in die lewe: ’n naamgewing, ’n troue, ’n 21ste-sleutel.
- Selfgeldend: sê kalm en duidelik wat jy dink, sodat ander jou grense respekteer.
- Maniere: asseblief en dankie, en “Ek is jammer” as jy iemand seergemaak het.
- Onvoorwaardelike liefde hang nie af van wat iemand doen of gee nie.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Die twee towerwoorde (asseblief, dankie) en die derde (jammer) maak meeste deure oop.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Waardigheid, oorgangsrites, maniere en goeie keuses- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Lewensvaardighede. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.