Demokrasie, regte en nasionale simbole
Demokrasie en verkiesings, die Kinderhandves en kinderregte, aktiviste en regters, en die vlag en wapen. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Kinderregte en verantwoordelikhede
| Reg | Verantwoordelikheid |
|---|---|
| Onderwys | Gaan skool toe en werk hard |
| Veiligheid | Moenie ander seermaak of terg nie |
| Jou mening gee | Luister ook na ander |
| Kos en skuiling | Moenie kos mors nie; help by die huis |
| Basiese gesondheidsorg | Was hande en bly skoon |
Elke kind het van geboorte af reg op ’n naam en nasionaliteit, en beskerming teen werk wat gesondheid of skoolwerk skaad. Die beste belang van die kind kom eerste. Die VN-Konvensie oor die Regte van die Kind beskerm kinders in byna elke land. Sluit ’n kind wat uitgelaat word in.
Wette, regters en aktiviste
- Reëls en wette beskerm almal se regte gelyk. ’n Konstitusionele regter kyk of wette die Grondwet volg en beskerm regte teen onregverdige wette.
- ’n Aktivis werk aktief vir verandering en bring onreg onder die publiek se aandag.
- Eenheid en diversiteit: mense verskil, maar hoort saam. Die vlag staan vir eenheid en diversiteit.
Twee bouers van ons demokrasie
| Fatima Meer | Pius Langa | |
|---|---|---|
| Gebore | 1928 in Durban | 1939 in Bushbuckridge, Mpumalanga |
| Werk | Sosioloog en dosent aan die Universiteit van Natal; skrywer | Het bedags gewerk en deeltyds regte gestudeer; advokaat wat vir menseregte gewerk het |
| Bydrae | Het teen apartheid geveg; het die Federasie van Suid-Afrikaanse Vroue help stig (1954); het onderwysprojekte begin; het die eerste gemagtigde lewensverhaal van Nelson Mandela geskryf | Een van die eerste regters van die Konstitusionele Hof (1994); Hoofregter 2005–2009; het gelykheid voor die wet beskerm |
| Uitdaging | Die apartheidsregering het haar verban: sy mog nie vrylik reis of groepe toespreek nie | Moes jare lank werk en studeer tegelyk |
Ons nasionale simbole sedert 1994
| Simbool | Wat om te weet |
|---|---|
| Nasionale vlag | Eerste keer gehys op 27 April 1994; ontwerp deur Frederick Brownell. Die Y-vorm wys hoe verskillende groepe saamkom en saam vorentoe beweeg. Die kleure het geen amptelike betekenis nie. |
| Landswapen | Sedert 27 April 2000. Die opkomende son (lewe en lig), die sekretarisvoël met oop vlerke (beskerming), die protea (skoonheid), koringare (groei en voedsel), olifantslagtande (wysheid en krag), ’n skild met twee Khoisan-figure wat mekaar groet (eenheid), en ’n spies en knopkierie wat neergelê is (vrede). |
| Volkslied | Sedert 1997 een lied: dele van Nkosi Sikelel’ iAfrika (deur Enoch Sontonga in 1897 geskryf) en Die Stem van Suid-Afrika (woorde deur C.J. Langenhoven), in vyf tale. |
Onthou dit en toets jouself
- ’n Politieke party is ’n groep met gedeelde idees; partye kry setels in die Parlement in verhouding tot hul stemme.
- Burgerskap: aan ’n land behoort. Enige burger wat aan die reëls voldoen, mag verkiesbaar wees.
- Die Kinderhandves (1992, deur kinders opgestel) en artikel 28 van die Handves van Regte beskerm kinders (onder 18).
- Pius Langa was van 2005 tot 2009 Hoofregter van die Konstitusionele Hof; Fatima Meer ’n aktivis en akademikus wat vir geregtigheid geveg het.
- Vlag 1994, wapen 2000; die leuse is in ’n San-taal om die oudste inwoners te eer.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Artikel 28 is vir kinders: dink aan ’n kind wat op 2 begin praat en op 8 lees.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Demokrasie, regte en nasionale simbole- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.