Plantegroeistreke van Suid-Afrika
Suid-Afrika se plantegroeistreke, die lae van die reënwoud, en hoe mense plantegroei bedreig. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Suid-Afrika se plantegroeistreke
’n Plantegroeistreek is ’n gebied met sy eie natuurlike plante. Die klimaat en die grond bepaal watter plante daar groei. Op ’n plantegroeikaart wys elke kleur ’n ander streek.
| Streek | Waar | Kenmerke |
|---|---|---|
| Savanne (bosveld) | Limpopo, die noorde en ooste; die grootste streek | Grasveld met verspreide bome |
| Grasveld | Die Hoëveld | Meestal gras; weiding vir vee en wild |
| Fynbos | Die suidwes-Kaap, tot by die suidpunt | Proteas; winterreën |
| Bergwoud | Hoog teen berge | Koeler, want dit is hoër bo seevlak |
| Kuswoud | Die ooste, langs die kus | Warm en nat |
| Halfwoestyn (Karoo) | Die sentrale en westelike binneland (Groot-Karoo, Namakwaland) | Lae struike en vetplante (vygies, karoobossies); min reën, warm somers en koue winters; Namakwaland is bekend vir sy lenteblomme |
| Woestyn | Die verre noordweste | Baie min reën |
Die lae van ’n tropiese reënwoud
Die meeste reënwoude is naby die ewenaar. Hulle groei in lae:
- Uitsteekbome: die heel hoogste bome wat bo uitsteek.
- Die blaredak: die toppe van die meeste bome; dit keer die meeste sonlig.
- Die onderbos: kleiner bome en struike onder die blaredak.
- Die woudvloer: donker, met blare wat vrot.
Bedreigings vir plantegroei
- Ontbossing: woude op groot skaal afkap. Diere verloor hul tuistes en die grond spoel weg.
- Oorbeweiding: te veel vee laat die grond kaal.
- Indringerplante: uitheemse plante wat die inheemse plante verdring.
Inheemse plante wat by jou streek pas, gebruik die minste water in die tuin.
Gevallestudie: die Amasone
Die Amasone-reënwoud in Suid-Amerika is die grootste tropiese reënwoud op aarde. Elke jaar word ’n groot stuk daarvan afgekap.
| Redes vir ontbossing | Gevolge |
|---|---|
| Bome word gekap vir hout | Diere en plante verloor hul tuistes; party sterf uit |
| Grond word skoongemaak vir beesplase en sojabone | Die grond spoel weg as die bome weg is |
| Paaie en myne word gebou | Minder reën, en meer koolstofdioksied bly in die lug |
| Meer mense trek die woud in | Inheemse mense verloor hul grond |
Oplossings: beskermde parke, nuwe bome plant, en hout en kos koop wat volhoubaar verbou is.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Plantegroeistreek het sy eie natuurlike plante, bepaal deur die klimaat en grond.
- Savanne (bosveld) bedek die grootste deel van Suid-Afrika, soos in Limpopo.
- Fynbos in die suidwes-Kaap; grasveld op die Hoëveld; bergwoude hoog en koel; halfwoestyn (Karoo) in die binneland; woestyn in die verre noordweste.
- Reënwoud het vier lae: uitsteekbome, die blaredak, die onderbos en die woudvloer.
- Ontbossing, oorbeweiding en indringerplante bedreig plantegroei.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Die reënwoud van bo na onder: Uitsteekbome, Blaredak, Onderbos, Vloer: “Uile Bly Op Vlerke.”
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Plantegroeistreke van Suid-Afrika- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.