Gratis Graad 6 Afrikaans-les: Selfstandige naamwoorde
Bou voort op wat jy in Graad 4 en 5 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Sorteer selfstandige naamwoorde in soortname, eiename, versamelname, abstrakte naamwoorde en massaname.
- Herken strikvrae, soos bakker teenoor Bakker.
- Vorm abstrakte selfstandige naamwoorde met agtervoegsels.
- Ken die hoofwoord in ’n samestelling.
- Herken ander woorde wat as selfstandige naamwoord gebruik word.
Vyf soorte selfstandige naamwoorde
Jy ken reeds soortname, eiename, versamelname en abstrakte naamwoorde. Daar is nog ’n groep: massaname, die name van stowwe wat jy nie kan tel nie.
| Soort | Kenmerk | Voorbeelde |
|---|---|---|
| soortnaam | gewone naam; het ’n meervoud en ’n verkleinwoord | appel – appels – appeltjie |
| eienaam | eie naam; hoofletter | Mpumalanga, Zola |
| versamelnaam | naam vir ’n groep | ’n vloot … ’n span … ’n skare |
| abstrakte s.nw. | gevoel, idee of eienskap | trots, kennis, vertroue |
| massanaam | stof wat jy nie tel nie; gewoonlik geen meervoud | meel, goud, melk |
Werk in hierdie volgorde: hoofletter/eie naam? → eienaam. Groep? → versamelnaam. Kan jy dit nie aanraak nie? → abstrak. ’n Stof wat jy nie tel nie? → massanaam. Anders → soortnaam.
Sorteer die naamwoord
Kies die soort selfstandige naamwoord.
Strikvrae: dieselfde woord, ander soort
Party woorde kan in een sin ’n soortnaam wees en in ’n ander sin ’n eienaam of ’n versamelnaam. Kyk altyd na die sin en die hoofletter.
| Sin | Soort |
|---|---|
| Die bakker bak vars brood. | soortnaam: ’n beroep |
| Mnr. Bakker is ons buurman. | eienaam: ’n van |
| Ek loop elke oggend skool toe. | soortnaam: ’n plek |
| ’n Skool visse swem verby. | versamelnaam: ’n groep |
| Die skilpad loop stadig. | soortnaam: ’n dier |
| Ons kat se naam is Skilpad. | eienaam: die naam van een bepaalde kat |
Die hoofletter in die middel van ’n sin wys gewoonlik op ’n eienaam. Die woorde rondom die naamwoord wys of dit ’n groep is.
Watter soort in hierdie sin?
Kyk na die vet woord in die sin.
Abstrakte selfstandige naamwoorde vorm
Ons vorm baie abstrakte naamwoorde deur ’n agtervoegsel agter ’n byvoeglike naamwoord, werkwoord of naamwoord te sit.
| Agtervoegsel | Van… | Abstrakte s.nw. |
|---|---|---|
| -heid | eerlik, vry, dankbaar | eerlikheid, vryheid, dankbaarheid |
| -skap | vriend, bly, vyand | vriendskap, blydskap, vyandskap |
| -te | lank, diep, warm | lengte, diepte, warmte |
| -ing | ontmoet, verbeter, verander | ontmoeting, verbetering, verandering |
| -nis | ken, gebeur | kennis, gebeurtenis |
| -de | lief | liefde |
Let op die spelling: lank → lengte (die klinker verander), bly → blydskap (’n d kom by).
Moenie twee agtervoegsels opmekaar sit nie: nie eerlikheidskap nie. En moenie ’n woord uitdink nie: vriend → vriendskap, nie vriendheid nie.
Vorm die abstrakte naamwoord
Kies die regte vorm.
Samestellings en hul hoofwoord
In ’n samestelling is die laaste deel die hoofwoord. Die eerste deel sê watter soort of waarvoor.
| Samestelling | Hoofwoord | Betekenis |
|---|---|---|
| boomhuis | huis | ’n huis in ’n boom |
| huisboom | boom | ’n boom by die huis |
| skooltas | tas | ’n tas vir die skool |
| sonkrag | krag | krag van die son |
Die hoofwoord bepaal ook die meervoud en die verkleinwoord: boomhuise, boomhuisie.
Vind die samestelling
Tik op elke samestelling in die sin.
Ander woorde as selfstandige naamwoord
’n Werkwoord of byvoeglike naamwoord kan soms as selfstandige naamwoord gebruik word. Dan staan daar gewoonlik die voor.
| Gewone gebruik | As selfstandige naamwoord |
|---|---|
| Ons swem elke dag. (werkwoord) | Die swem was lekker. |
| Die kos is goed. (byvoeglike naamwoord) | Hy sien altyd die goeie in mense raak. |
| Ek lees ’n boek. (werkwoord) | Die lees van boeke help jou spel. |
Vra: werk die woord in hierdie sin soos ’n naam? Kan dit die onderwerp of voorwerp wees? Dan is dit hier ’n selfstandige naamwoord.
Watter woordsoort hier?
Kyk na die vet woord in die sin.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Sorteer1.
Sorteer die woorde in ’n tabel met die opskrifte soortnaam, eienaam, versamelnaam, abstrakte s.nw.:
trop · Bloemfontein · geduld · hoed (4)Wys die antwoord
Antwoord: soortnaam: hoed · eienaam: Bloemfontein · versamelnaam: trop · abstrakte s.nw.: geduld
Punte: 1 punt elk.
- Benoem2.
Watter soort selfstandige naamwoord is die onderstreepte woord? Gee ’n rede.
Mev. Visser verkoop vis by die mark. (2)Wys die antwoord
Antwoord: Eienaam, want Visser is hier ’n van en begin met ’n hoofletter.
Punte: 1 punt vir die soort, 1 punt vir die rede.
- Vorm3.
Vorm abstrakte selfstandige naamwoorde van die woorde tussen hakies:
Die (lank) van die (vriend) tussen hulle is merkwaardig. (2)Wys die antwoord
Antwoord: Die lengte van die vriendskap tussen hulle is merkwaardig.
Punte: 1 punt elk.
- Samestelling4.
Gee die meervoud en die verkleinwoord van boomhuis. (2)
Wys die antwoord
Antwoord: boomhuise · boomhuisie
Punte: 1 punt elk. Die hoofwoord huis verander.
- Woordsoort5.
Watter woordsoort is die onderstreepte woord?
Die lag van die baba laat almal glimlag. (1)Wys die antwoord
Antwoord: Selfstandige naamwoord
Punte: 1 punt. Hier word lag as naam gebruik.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- Vyf soorte: soortnaam, eienaam, versamelnaam, abstrakte s.nw. en massanaam.
- Dieselfde woord kan ’n ander soort wees: bakker (beroep) teenoor Bakker (van).
- Abstrakte s.nw. vorm met -heid, -skap, -te, -ing, -nis: eerlikheid, vriendskap, lengte, ontmoeting, kennis.
- In ’n samestelling is die laaste deel die hoofwoord; dit kry die meervoud en verkleining.
- Met die voor kan ’n werkwoord as selfstandige naamwoord werk: Die swem was lekker.
Pasop!5 maklike foute
- Nie: vriendheid Wel: vriendskap
- Nie: langte Wel: lengte
- Nie: blyskap Wel: blydskap
- Nie: voetbalsspelers / voetebalspeler Wel: voetbalspelers
- Nie: In “Die lag van die baba” is lag ’n werkwoord. Wel: Hier is lag ’n selfstandige naamwoord.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
- Sorteer naamwoorde in ’n tabel volgens soort.
- Benoem en motiveer soms met ’n strikwoord soos ’n van of ’n versamelnaam.
- Vorm abstrakte selfstandige naamwoorde uit woorde tussen hakies.
- Gee die woordsoort van ’n onderstreepte woord in ’n sin.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 5 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 6 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Samestellings en afleidings.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Gee jou kind ’n bladsy uit ’n tydskrif en laat hom of haar vyf naamwoorde sorteer: soortnaam, eienaam, versamelnaam, abstrak en massanaam.
- Speel “Maak dit abstrak”: jy sê ’n woord (dankbaar, warm, vriend) en jou kind gee die abstrakte naamwoord.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 6 Afrikaans-les oor selfstandige naamwoorde dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 6 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur selfstandige naamwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: soortname, eiename, versamelname, abstrakte naamwoorde en massaname, strikvrae met dieselfde woord, abstrakte naamwoorde vorm met agtervoegsels, samestellings en hul hoofwoord, en ander woorde wat as naamwoord gebruik word.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 6 Afrikaans-vasvra.

