Gaan na inhoud
Afrikaans-lesse · Graad 6 › Selfstandige naamwoorde

Gratis Graad 6 Afrikaans-les: Selfstandige naamwoorde

Bou voort op wat jy in Graad 4 en 5 geleer het. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.

Jou vordering0 van 5
Wat jy gaan leer
  • Sorteer selfstandige naamwoorde in soortname, eiename, versamelname, abstrakte naamwoorde en massaname.
  • Herken strikvrae, soos bakker teenoor Bakker.
  • Vorm abstrakte selfstandige naamwoorde met agtervoegsels.
  • Ken die hoofwoord in ’n samestelling.
  • Herken ander woorde wat as selfstandige naamwoord gebruik word.

Vyf soorte selfstandige naamwoorde

Jy ken reeds soortname, eiename, versamelname en abstrakte naamwoorde. Daar is nog ’n groep: massaname, die name van stowwe wat jy nie kan tel nie.

SoortKenmerkVoorbeelde
soortnaamgewone naam; het ’n meervoud en ’n verkleinwoordappel – appels – appeltjie
eienaameie naam; hoofletterMpumalanga, Zola
versamelnaamnaam vir ’n groep’n vloot … ’n span … ’n skare
abstrakte s.nw.gevoel, idee of eienskaptrots, kennis, vertroue
massanaamstof wat jy nie tel nie; gewoonlik geen meervoudmeel, goud, melk
Reël

Werk in hierdie volgorde: hoofletter/eie naam? → eienaam. Groep? → versamelnaam. Kan jy dit nie aanraak nie? → abstrak. ’n Stof wat jy nie tel nie? → massanaam. Anders → soortnaam.

Oefen · Tik en probeer

Sorteer die naamwoord

Kies die soort selfstandige naamwoord.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Strikvrae: dieselfde woord, ander soort

Party woorde kan in een sin ’n soortnaam wees en in ’n ander sin ’n eienaam of ’n versamelnaam. Kyk altyd na die sin en die hoofletter.

SinSoort
Die bakker bak vars brood.soortnaam: ’n beroep
Mnr. Bakker is ons buurman.eienaam: ’n van
Ek loop elke oggend skool toe.soortnaam: ’n plek
’n Skool visse swem verby.versamelnaam: ’n groep
Die skilpad loop stadig.soortnaam: ’n dier
Ons kat se naam is Skilpad.eienaam: die naam van een bepaalde kat
Reël

Die hoofletter in die middel van ’n sin wys gewoonlik op ’n eienaam. Die woorde rondom die naamwoord wys of dit ’n groep is.

Oefen · Tik en probeer

Watter soort in hierdie sin?

Kyk na die vet woord in die sin.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Abstrakte selfstandige naamwoorde vorm

Ons vorm baie abstrakte naamwoorde deur ’n agtervoegsel agter ’n byvoeglike naamwoord, werkwoord of naamwoord te sit.

AgtervoegselVan…Abstrakte s.nw.
-heideerlik, vry, dankbaareerlikheid, vryheid, dankbaarheid
-skapvriend, bly, vyandvriendskap, blydskap, vyandskap
-telank, diep, warmlengte, diepte, warmte
-ingontmoet, verbeter, veranderontmoeting, verbetering, verandering
-nisken, gebeurkennis, gebeurtenis
-deliefliefde
Reël

Let op die spelling: lank → lengte (die klinker verander), bly → blydskap (’n d kom by).

Pasop

Moenie twee agtervoegsels opmekaar sit nie: nie eerlikheidskap nie. En moenie ’n woord uitdink nie: vriend → vriendskap, nie vriendheid nie.

Oefen · Tik en probeer

Vorm die abstrakte naamwoord

Kies die regte vorm.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Samestellings en hul hoofwoord

In ’n samestelling is die laaste deel die hoofwoord. Die eerste deel sê watter soort of waarvoor.

SamestellingHoofwoordBetekenis
boomhuishuis’n huis in ’n boom
huisboomboom’n boom by die huis
skooltastas’n tas vir die skool
sonkragkragkrag van die son
Reël

Die hoofwoord bepaal ook die meervoud en die verkleinwoord: boomhuise, boomhuisie.

Oefen · Tik en probeer

Vind die samestelling

Tik op elke samestelling in die sin.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.

Ander woorde as selfstandige naamwoord

’n Werkwoord of byvoeglike naamwoord kan soms as selfstandige naamwoord gebruik word. Dan staan daar gewoonlik die voor.

Gewone gebruikAs selfstandige naamwoord
Ons swem elke dag. (werkwoord)Die swem was lekker.
Die kos is goed. (byvoeglike naamwoord)Hy sien altyd die goeie in mense raak.
Ek lees ’n boek. (werkwoord)Die lees van boeke help jou spel.
Reël

Vra: werk die woord in hierdie sin soos ’n naam? Kan dit die onderwerp of voorwerp wees? Dan is dit hier ’n selfstandige naamwoord.

Oefen · Tik en probeer

Watter woordsoort hier?

Kyk na die vet woord in die sin.

Reg: 0
Tik as jy dit vir iemand anders kan verduidelik.
Eksamenvoorbeeld

So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.

  1. Sorteer
    1.

    Sorteer die woorde in ’n tabel met die opskrifte soortnaam, eienaam, versamelnaam, abstrakte s.nw.:
    trop · Bloemfontein · geduld · hoed (4)

    Wys die antwoord

    Antwoord: soortnaam: hoed · eienaam: Bloemfontein · versamelnaam: trop · abstrakte s.nw.: geduld

    Punte: 1 punt elk.

  2. Benoem
    2.

    Watter soort selfstandige naamwoord is die onderstreepte woord? Gee ’n rede.
    Mev. Visser verkoop vis by die mark. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Eienaam, want Visser is hier ’n van en begin met ’n hoofletter.

    Punte: 1 punt vir die soort, 1 punt vir die rede.

  3. Vorm
    3.

    Vorm abstrakte selfstandige naamwoorde van die woorde tussen hakies:
    Die (lank) van die (vriend) tussen hulle is merkwaardig. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Die lengte van die vriendskap tussen hulle is merkwaardig.

    Punte: 1 punt elk.

  4. Samestelling
    4.

    Gee die meervoud en die verkleinwoord van boomhuis. (2)

    Wys die antwoord

    Antwoord: boomhuise · boomhuisie

    Punte: 1 punt elk. Die hoofwoord huis verander.

  5. Woordsoort
    5.

    Watter woordsoort is die onderstreepte woord?
    Die lag van die baba laat almal glimlag. (1)

    Wys die antwoord

    Antwoord: Selfstandige naamwoord

    Punte: 1 punt. Hier word lag as naam gebruik.

Onthou dit en toets jouself

Tik op ’n blok om dit oop te maak.

Onthou dit: jou opsomming5 punte
  • Vyf soorte: soortnaam, eienaam, versamelnaam, abstrakte s.nw. en massanaam.
  • Dieselfde woord kan ’n ander soort wees: bakker (beroep) teenoor Bakker (van).
  • Abstrakte s.nw. vorm met -heid, -skap, -te, -ing, -nis: eerlikheid, vriendskap, lengte, ontmoeting, kennis.
  • In ’n samestelling is die laaste deel die hoofwoord; dit kry die meervoud en verkleining.
  • Met die voor kan ’n werkwoord as selfstandige naamwoord werk: Die swem was lekker.
Pasop!5 maklike foute
  • Nie: vriendheid Wel: vriendskap
  • Nie: langte Wel: lengte
  • Nie: blyskap Wel: blydskap
  • Nie: voetbalsspelers / voetebalspeler Wel: voetbalspelers
  • Nie: In “Die lag van die baba” is lag ’n werkwoord. Wel: Hier is lag ’n selfstandige naamwoord.
Wat die eksamen vra4 vraagtipes
  • Sorteer naamwoorde in ’n tabel volgens soort.
  • Benoem en motiveer soms met ’n strikwoord soos ’n van of ’n versamelnaam.
  • Vorm abstrakte selfstandige naamwoorde uit woorde tussen hakies.
  • Gee die woordsoort van ’n onderstreepte woord in ’n sin.
Vasvra

Vinnige vrae

Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.

Reg: 0
Jy het al 5 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.

Gereed om te oefen? In die Graad 6 Afrikaans-vasvra kies jy Woordsoorte of Samestellings en afleidings.

Begin die Afrikaans-vasvra
Vir ouers
  • Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
  • Gee jou kind ’n bladsy uit ’n tydskrif en laat hom of haar vyf naamwoorde sorteer: soortnaam, eienaam, versamelnaam, abstrak en massanaam.
  • Speel “Maak dit abstrak”: jy sê ’n woord (dankbaar, warm, vriend) en jou kind gee die abstrakte naamwoord.
  • Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.

Volgens die KABV vir Graad 6 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.

Wat hierdie Graad 6 Afrikaans-les oor selfstandige naamwoorde dek

Hierdie gratis, interaktiewe Graad 6 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur selfstandige naamwoorde, volgens die KABV vir Afrikaans Huistaal: soortname, eiename, versamelname, abstrakte naamwoorde en massaname, strikvrae met dieselfde woord, abstrakte naamwoorde vorm met agtervoegsels, samestellings en hul hoofwoord, en ander woorde wat as naamwoord gebruik word.

Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 6 Afrikaans-vasvra.

Gratis PDF