Gratis Graad 6 Afrikaans-les: Samestellings, afleidings en afkortings
Bou voort op Graad 4 en 5. Lees die reël, oefen dit dadelik en tik dan “Ek verstaan dit”.
- Ken die betekenis van be-, ver- en ont-.
- Spel afleidings met dubbel letters: onnodig, doelloos.
- Herken samestellings wat effens verander: samewerking.
- Gebruik afkortings soos o.a., e.a., p.a. en t.o.v.
- Lees afkortings hardop as die volle woorde.
Voorvoegsels be-, ver-, ont-
Hierdie voorvoegsels verander die betekenis van werkwoorde.
| Voorvoegsel | Betekenis | Voorbeelde |
|---|---|---|
| be- | maak dat iets gebeur met … | skilder → beskilder, plant → beplant |
| ver- | verander of verkeerd | koop → verkoop, dwaal → verdwaal |
| ont- | weg of los | snap → ontsnap, sluit → ontsluit |
Nie elke woord wat met ver begin, het ’n voorvoegsel nie: vere is die meervoud van veer.
Kies
Kies die regte antwoord.
Dubbel letters
As die voegsel en die woord dieselfde letter langs mekaar het, skryf jy albei.
| Dele | Woord |
|---|---|
| on + nodig | onnodig |
| doel + loos | doelloos |
| ver + ras | verras |
| on + natuurlik | onnatuurlik |
Moenie ’n letter laat val nie: onnodig, nie onodig nie.
Spel reg
Kies die regte spelling.
Samestellings wat verander
Party woorde verander effens as hulle saamgestel of afgelei word.
| Dele | Woord |
|---|---|
| saam + werk + -ing | samewerking |
| bly + -skap | blydskap |
| sien + -baar | sigbaar |
| hulp + -loos | hulpeloos |
Twyfel jy? Kyk in die woordeboek.
Kies
Kies die regte woord.
Meer afkortings
Elke woord in die volle vorm kry ’n kleinletter en ’n punt.
| Afkorting | Volle vorm |
|---|---|
| o.a. | onder andere |
| e.a. | en ander |
| p.a. | per adres |
| t.o.v. | ten opsigte van |
| d.w.s. | dit wil sê |
| ens. | ensovoorts |
Lees afkortings hardop as die volle woorde: o.a. 3 kg lees jy as “onder andere drie kilogram”.
Kies
Kies die regte antwoord.
So kan dit in die toets lyk

Onderwysers vra dieselfde ding op verskillende maniere. Probeer elke vraag eers self op papier, en tik dan om die antwoord te sien. Die getal tussen hakies is die punte.
- Voorvoegsels1.
Maak nuwe woorde en gee die betekenis:
a) ont + sluit · b) ver + dwaal (4)Wys die antwoord
Antwoord: a) ontsluit: oopsluit · b) verdwaal: die pad kwyt raak
Punte: 1 punt vir die woord, 1 vir die betekenis.
- Spel2.
Spel reg:
a) on + nodig · b) doel + loos (2)Wys die antwoord
Antwoord: a) onnodig · b) doelloos
Punte: 1 punt elk.
- Afkortings3.
Skryf die volle vorm:
a) d.w.s. · b) t.o.v. · c) ens. (3)Wys die antwoord
Antwoord: a) dit wil sê · b) ten opsigte van · c) ensovoorts
Punte: 1 punt elk.
Onthou dit en toets jouself
Tik op ’n blok om dit oop te maak.
Onthou dit: jou opsomming5 punte
- be- (beplant), ver- (verkoop, verdwaal), ont- (ontsnap, ontsluit).
- Nie elke ver- is ’n voorvoegsel nie (vere).
- Dubbel letters: onnodig, doelloos, verras.
- samewerking, blydskap, sigbaar, hulpeloos.
- o.a., e.a., p.a., t.o.v., d.w.s., ens. Lees hulle as volle woorde.
Pasop!3 maklike foute
- Nie: onodig Wel: onnodig
- Nie: saamwerking Wel: samewerking
- Nie: ea. Wel: e.a.
Wat die eksamen vra3 vraagtipes
- Bou afleidings met be-, ver- en ont-.
- Spel afleidings met dubbel letters.
- Skryf die volle vorm van afkortings.
Vinnige vrae
Tik ’n antwoord. Kry jy een verkeerd, lees hoekom en gaan terug na daardie stap.
Jy het al 4 stappe gemerk! Nou is jy reg vir die vasvra.Gereed om te oefen? In die Graad 6 Afrikaans-vasvra kies jy Samestellings en afleidings of Afkortings.
- Een stap per dag is genoeg. Laat jou kind die voorbeelde hardop lees.
- Soek saam afkortings in ’n koerant of op ’n koevert en skryf die volle vorm daarby.
- Die vinkies (“Ek verstaan dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Afrikaans Huistaal. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas.
Wat hierdie Graad 6 Afrikaans-les oor samestellings, afleidings en afkortings dek
Hierdie gratis, interaktiewe Graad 6 Afrikaans-les neem jou kind stap vir stap deur samestellings, afleidings en afkortings volgens die KABV. voorvoegsels be-, ver- en ont-, dubbel letters by afleidings, samestellings wat effens verander, en afkortings soos o.a., e.a., p.a. en t.o.v., met oefening.
Ná elke reël oefen jou kind dadelik, en elke antwoord word dadelik gemerk met ’n kort verduideliking. Oefen daarna in die gratis Graad 6 Afrikaans-vasvra.

