Vesels, materiale en verwerking
Natuurlike en sintetiese vesels, hoe lap gemaak word, en materiale wat ons meng, bak en laat stol. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Vesels en lap
| Vesel | Kom van | Soort |
|---|---|---|
| Katoen | Katoenplant | Natuurlik (plant) |
| Wol | Skaap | Natuurlik (dier) |
| Sy | Sywurmkokonne | Natuurlik (dier) |
| Sybokhaar | Angorabok | Natuurlik (dier) |
| Nylon, poliëster | Fabrieke | Sinteties |
Weef kruis drade oor en onder mekaar; brei maak lussies met naalde. Met ’n naaimasjien, of ’n naald en garing, werk ons stukke lap aanmekaar.
Bak, meng en laat stol
- ’n Brandoond is ’n baie warm oond; klei wat daarin gebak word, word hard en bly hard.
- Gips stol tot ’n harde verband om ’n gebreekte been stil te hou.
- Brooddeeg: meng meel, gis en water, knie dit, laat dit rys en bak dit.
- Jellie met warm water in die yskas stol tot ’n wiebelende vaste stof.
- ’n Pasta (tandepasta, meelgom) is dik, sag en smeerbaar.
Bestanddele is die roumateriale wat jy kies om ’n produk te maak.
Kies die regte beker
Glas is deursigtig, hard, duursaam en waterdig. ’n Metaal- of kleibeker is die mees vuurbestand. ’n Papierbeker word pap en laat hitte uit, so dit is swak vir warm sop. Papier en hout kom albei van bome. Ons verf hout en metaal vir kleur en beskerming.
Tradisionele verwerking in Afrika
- Al honderde jare maak mense in Afrika kleipotte en bakstene van klei wat gevorm, gedroog en gebak word.
- Van gras en riete vleg hulle mandjies, hoede en matte, en hulle dek dakke met gras (grasdakke).
- Hierdie verwerkte materiale is sterk, duursaam en dikwels waterdig.
Onthou dit en toets jouself
- Natuurlike vesels: katoen (plant), wol (skaap), sy (sywurmkokonne), sybokhaar (angorabok).
- Nylon en poliëster is sintetiese (mensgemaakte) vesels; hulle kan waterdig gemaak word.
- Lap word gemaak deur te weef (drade oor en onder) of te brei (lussies met naalde).
- Klei word in ’n brandoond gebak en bly hard; gips, beton en jellie stol.
- Beton = sement + sand + klippe + water.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Katoen = Kweek (plant). Wol = Wei (skaap). Sy = Sywurm. Nylon = fabriek.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Vesels, materiale en verwerking- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.