Sedimentêre gesteentes en hul gebruike
Hoe sandsteen, skalie en kalksteen vorm, hoe jy hulle herken, en waarvoor ons hulle gebruik. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Hoe dit vorm
Konglomeraat is ronde klippies wat in fyner sand vasgesement is. Steenkool is ook ’n sedimentêre gesteente: dit het uit dooie plante in lae gevorm. Graniet vorm nie uit sediment nie.
Gebruike
| Gesteente | Gebruik |
|---|---|
| Sandsteen | Bouklippe: kan in blokke gesny word en hou lank |
| Skalie (klei) | Stene en erdewerk |
| Kalksteen | Sement; landboukalk vir suur grond; ou skryfbordkryt |
| Sandsteen en skalie-plate | Plaveisel en tuinpaadjies |
Beton
Sement gemeng met sand, klip en water word beton. So word ’n rots uit die see ’n deel van jou huis!
Onthou dit en toets jouself
- Sediment is stukkies rots, sand en modder wat uitsak, meestal in water.
- Sandsteen: sandkorrels saamgedruk en ‘vasgesement’; voel rof soos skuurpapier.
- Skalie: fyn modder in dun lae; dit kloof maklik in plat skywe.
- Kalksteen vorm uit die skulpe van seediere; dit is die hoofbestanddeel van sement.
- In ’n krans is die onderste laag gewoonlik die oudste.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Sedimentêre gesteente is ’n toebroodjie: die onderste sny is eerste neergesit, so dit is die oudste.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Sedimentêre gesteentes en hul gebruike- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.