Vuur en hoe dit mense se lewens verander het
Hoe mense vuur leer beheer het, hoe ons dit weet, en hoe vuur kos, veiligheid en gereedskap verander het. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Wat vuur verander het
- Gereedskap: hout gehard en metaal bewerk (smelt is klip verhit om metaal uit te kry). Later het die stoomenjin ook op hitte gewerk.
- Mense kom om ’n vuur bymekaar om kos en stories te deel; baie kulture het stories oor vuur, soos die Griekse Prometheus.
- Vuur het ’n “dubbele aard”: dit help, maar kan vernietig. ’n Veldbrand brand oor grasveld; boere brand soms ou gras vir nuwe groei.
Bewyse en veiligheid
Houtskool in ’n ou haard wys watter hout gebrand het en wanneer; gebrande been wys wat mense gekook en geëet het. ’n Klipvlok afkap het nie vuur nodig nie. Veiligheid: los nooit ’n vuur onbewaak nie, en blus ’n kookvuur met water of sand.
Onthou dit en toets jouself
- Bewyse van vuur gaan omtrent ’n miljoen jaar terug; Swartkrans in Suid-Afrika gee vroeë bewyse.
- ’n Haard is ’n vuurmaakplek; ’n beheerde vuur is op een plek, met klippe rondom.
- Vuur maak: ’n vuurstok draai, of vuursteen wat vonke gee op tontel (droë materiaal).
- Gekookte kos was veiliger en sagter; vuur het warm gehou en wilde diere weggehou.
- Beheer oor vuur was ’n keerpunt: kos, veiligheid en gereedskap het verander.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Vuur se drie W’s: Warmte, Weerbaarheid (veiligheid), Wonderkos (gekook).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Vuur en hoe dit mense se lewens verander het- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.