Metale en wat hulle verander het

Hoe mense metale leer gebruik het: koper, brons, yster en goud, smelt en wat dit verander het. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.

Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra

Jou vordering0 van 2

Smelt

Houtskool brand warm genoeg; daarvoor is baie bome afgekap.

’n Smid vorm warm metaal. Ysterbewerking was dikwels geheim of spesiaal, want smede het skaars kennis gehad; liedere en stories vertel van smede.
’n Metaalwerktuig kan geslyp word en breek selde; ysterpunte het jaggereedskap skerper en sterker gemaak.
’n Ou oondterrein wys hoe en wanneer mense gesmelt het.

Ystersmelters het erts in ’n kleioond gesmelt.

Tik as jy dit sonder om te kyk vir iemand kan vertel.

Goud en handel

Goud is skaars en roes nie; goud en silwer is as geld waardeer. Die goue renoster in ’n graf by Mapungubwe wys dat party mense ’n hoër rang gehad het. Metaal en ivoor is vir glaskrale en lap verhandel. Mynbou vandag kan stof, besoedeling en littekens in die land veroorsaak.

Tik as jy dit sonder om te kyk vir iemand kan vertel.

Onthou dit en toets jouself

Onthou dit: jou opsomming

Koper was die eerste metaal; brons is ’n legering van koper en tin.
Volgorde rondom die Middellandse See: klip en been, toe koper, toe brons, toe yster. In Suider-Afrika het mense reguit van klip na yster (en koper) oorgegaan, sonder ’n Bronstydperk.
Erts is klip met metaal; ’n smelter het ’n oond, houtskool en ’n sterk lugstroom (blaasbalk) nodig; slak is die afval.
In Suider-Afrika begin smelt omtrent 1 700 jaar gelede; baie bewyse in Mpumalanga en Limpopo.
Die ysterskoffel het boerdery die meeste verander.

Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

Onthou-truuk

K-B-Y: Koper, Brons, Yster — “Kyk Baie Ywerig.”

Flitskaarte · Tik om om te draai

Belangrike woorde

Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.

Toets jouself · Deel 2

Waar of onwaar?

Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.

Nou die regte vasvra!

Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.

Doen die vasvra: Metale en wat hulle verander het

Alle Graad 5 Geskiedenis-opsommings

Vir ouers

Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.

Volgens die KABV vir Graad 5 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.