Weer en klimaat
Die verskil tussen weer en klimaat, weerinstrumente, seisoene en wolke. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Weer of klimaat?
Weer is hoe die lug vandag of hierdie week is: warm of koud, nat of droog, windstil of winderig. Klimaat is die gemiddelde weerpatroon van ’n plek oor baie jare. ’n Klimaatsone is ’n gebied met ’n soortgelyke weerpatroon.
Ons beskryf ’n plek se klimaat met woorde soos baie warm, warm, koel, koud, nat, droog en vogtig. Vogtig beteken die lug hou baie waterdamp, so dit voel klam.
- Durban (ooskus): baie warm, vogtige somers met baie reën; sagte, droë winters.
- Kaapstad (suidweste): warm, droë somers; koel, nat winters.
- Johannesburg (Hoëveld): warm, nat somers met donderstorms; koue, droë winters met ryp.
- Upington (Noord-Kaap): baie warm somers, koue winternagte en die hele jaar min reën.
Grondsoort is nie ’n element van die weer nie. Temperatuur, reën, wind, wolke en lugdruk is.
Weerinstrumente
| Instrument | Wat dit meet |
|---|---|
| Termometer | Temperatuur (°C) |
| Reënmeter | Hoeveel reën geval het (mm) |
| Windwyser | Waarvandaan die wind waai |
| Windmeter (anemometer) | Hoe vinnig die wind waai |
| Barometer | Lugdruk |
Wolke, reën en storms
- Wind is lug wat van plek tot plek beweeg.
- Donker, hoë toringwolke bring gewoonlik swaar reën. ’n Donderstorm ontstaan as warm, klam lug vinnig opstyg.
- Mis is ’n wolk wat op die grond lê.
- ’n Weervoorspelling word gemaak deur weerdata te bestudeer.
Seisoene en temperatuur
Ons het seisoene omdat die aarde se as skuins is terwyl dit om die son beweeg. In Suid-Afrika is die winter van Junie tot Augustus, en Januarie is gewoonlik die warmste maand in Gauteng.
- Dit is warmer naby die ewenaar, want die sonlig val meer direk daar.
- Dit is koeler hoog op ’n berg, want die dunner lug hou minder hitte.
Neerslag en weerkaarte
- Neerslag is water wat uit die wolke val: reën, hael (balletjies ys) en sneeu, wat in die winter op hoë berge soos die Drakensberg val.
- ’n Weerkaart in die koerant, op TV of op ’n foon gebruik simbole vir son, wolke, reën en wind, en getalle vir die temperatuur.
- Die weer beïnvloed ons lewe: wat ons aantrek, of ons buite speel, en wanneer boere plant of oes.
Onthou dit en toets jouself
- Weer is hoe die lug vandag is; klimaat is die weerpatroon oor baie jare.
- Termometer = temperatuur; reënmeter = reën; windwyser = windrigting; windmeter = windspoed; barometer = lugdruk.
- Ons het seisoene omdat die aarde se as skuins is. Winter in Suid-Afrika is Junie tot Augustus.
- Neerslag is reën, sneeu en hael. Humiditeit is die waterdamp in die lug.
- Dit is warmer naby die ewenaar en koeler hoog op ’n berg.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Weer = wat Nou gebeur. Klimaat = Kyk oor baie jare.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Weer en klimaat- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.