Biome en natuurlike plantegroei
Wat ’n bioom is, en Suid-Afrika se savanne, grasveld, Karoo en fynbos met hul plante en diere. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Wat is ’n bioom?
’n Bioom is ’n groot gebied met sy eie klimaat, plante en diere. Verskillende biome het verskillende plante omdat die klimaat en grond van plek tot plek verskil. Die ooste kry die meeste reën; die weste is droër, want dit is ver van die warm Indiese Oseaan.
| Bioom | Reën | Plante en diere |
|---|---|---|
| Savanne | Somerreën | Gras, akasias, kremetarte; olifante, kameelperde, rooibokke |
| Grasveld | Somerreën | Meestal gras; vee en wild. Op die Hoëveld: koue winters met ryp, so min bome groei |
| Karoo | Baie min | Vetplante en lae bossies |
| Fynbos | Winterreën | Proteas en fyn bossies |
| Woud | Reën dwarsdeur die jaar | Hoë bome dig opmekaar, soos die geelhout (ons nasionale boom); klein kolle langs die suid- en ooskus, soos die Knysnawoud |
| Woestyn | Byna geen reën nie | Baie min plante; ’n klein gebied langs die onderste Oranjerivier |
Die savanne
Die savanne is grasveld met bome wat ver uit mekaar staan. Dit reën in die somer. Daar is kos vir baie soorte diere: olifante en kameelperde vreet die blare van die doringrige akasia. Die kremetart (baobab) het ’n baie dik stam; sy kaal takke lyk soos wortels, daarom heet dit die “onderstebo-boom”.
- Waar: in die noorde en ooste van Suid-Afrika: Limpopo, die Mpumalanga-Laeveld (die Nasionale Krugerwildtuin), Noordwes en noordelike KwaZulu-Natal. Dit is Suid-Afrika se grootste bioom.
- Klimaat: baie warm, nat somers en warm, droë winters.
- Aanpassings: die gras groei vinnig ná die somerreën en droog in die winter uit; akasias het dorings om hul blare te beskerm en lang wortels wat diep water bereik; die kremetart berg water in sy dik stam; baie bome verloor hul blare in die droë seisoen.
- Diere: kameelperde vreet hoë blare, sebras en wildebeeste wei op die gras, en leeus en jagluiperds jag die grasvreters.

Die droë Karoo en die fynbos
Die Karoo is ’n baie droë halfwoestyn met min reën. ’n Vetplant berg water binne-in sy dik blare en stam, en het klein blare sodat dit min water verloor. Die fynbos groei in die Wes-Kaap, waar dit in die winter reën. Die protea is ’n taai fynbosblom wat hitte en wind kan hanteer.
Te veel vee op een plek vreet die plante kaal, en dan erodeer die grond.
Klimaat oor baie jare
Klimaat word oor baie jare gemeet. ’n Plek se jaarlikse reënval is al die reën wat dit in ’n jaar kry. En ja, dit sneeu soms in Suid-Afrika, op die hoë berge.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Bioom is ’n groot gebied met sy eie klimaat, plante en diere. Natuurlike plantegroei groei vanself daar.
- Savanne: grasveld met verspreide bome (akasias, kremetarte), somerreën, olifante en kameelperde.
- Grasveld: meestal gras; goeie weiding vir vee en wild.
- Karoo: baie droog (halfwoestyn); vetplante berg water in hulle blare en stamme.
- Fynbos: Wes-Kaap, winterreën, proteas.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

Savanne = verspreide bome. Grasveld = gras. Karoo = kaal en droog. Fynbos = fyn bossies en winterreën.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Biome en natuurlike plantegroei- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.

