Afrika se riviere en landvorme
Hoe ’n rivier van sy bron tot sy mond vloei, en Afrika se groot riviere, watervalle en landvorme. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die lewe van ’n rivier
’n Rivier vloei altyd afdraand, van hoog na laag. Hy begin by sy bron, dikwels hoog in die berge, en eindig by sy mond in die see of ’n meer.
- ’n Sytak is ’n kleiner rivier wat by ’n groot een aansluit.
- ’n Waterskeiding is hoë grond tussen twee rivierstelsels.
- ’n Waterval vorm waar sagte rots vinniger wegslyt as harde rots.
Afrika se groot riviere
| Rivier | Wat jy moet weet |
|---|---|
| Nyl | Afrika se langste rivier; begin by die Victoriameer en vloei noord na die Middellandse See |
| Kongo | Tweede langste; kruis die ewenaar twee keer; vloei in die Atlantiese Oseaan |
| Niger | Vloei deur Wes-Afrika (Mali, Niger en Nigerië) en vorm ’n groot delta in Nigerië voordat dit die Atlantiese Oseaan bereik |
| Zambezi | Die Victoriawaterval; vloei oos na die Indiese Oseaan |
| Limpopo | Grens met Botswana en Zimbabwe; vloei oos deur Mosambiek na die Indiese Oseaan |
| Oranje (Gariep) | Grens met Namibië; die Augrabieswaterval; vloei wes na die Atlantiese Oseaan |
Afrika se landvorme
- Kilimanjaro is Afrika se hoogste berg. Al lê dit naby die ewenaar, is daar sneeu op, want die top is so hoog en koud.
- Die Sahara is die wêreld se grootste warm woestyn.
- ’n Meteorietkrater is ’n holte wat ’n rots uit die ruimte gemaak het.
- Robbeneiland lê in Tafelbaai, voor Kaapstad.
Mense bou nedersettings gewoonlik op plat grond naby water, nie op steil hange nie.
Afrika se rekords op ’n fisiese kaart
’n Fisiese kaart wys hoogte met kleure (groen vir laag, geel en bruin vir hoër) en met punthoogtes: ’n kolletjie met ’n getal, soos 5 895 m.
| Wat | Waar |
|---|---|
| Hoogste berge: Kilimanjaro (5 895 m) en Berg Kenia | Tanzanië en Kenia |
| Hoogste piek in Suider-Afrika: Thabana Ntlenyana | Lesotho, in die Drakensberg |
| Drie grootste mere: Victoria, Tanganjika, Malawi | Oos-Afrika |
| Bekende watervalle: Victoria, Maletsunyane, Augrabies | Zambezi (Zambië/Zimbabwe), Lesotho, Oranjerivier (Noord-Kaap) |
| Groot woestyne: Sahara en Namib | Noord-Afrika; Namibië se kus |
Riviere en mere vorm dikwels grense: die Limpopo skei Suid-Afrika van Botswana en Zimbabwe, en die Oranjerivier tussen Suid-Afrika en Namibië.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Rivier vloei altyd afdraand, van sy bron tot by sy mond.
- ’n Sytak is ’n kleiner rivier wat by ’n groot een aansluit; ’n waterskeiding is hoë grond tussen twee rivierstelsels.
- Die Nyl is Afrika se langste rivier; die Kongo kruis die ewenaar twee keer.
- Die Victoriawaterval (Mosi-oa-Tunya) is op die Zambezi; die Augrabieswaterval op die Oranjerivier.
- Kilimanjaro is Afrika se hoogste berg; die Sahara is die grootste warm woestyn.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Nyl: vloei Noord en is Nommer een (langste). Die Kongo kruis die ewenaar twee keer.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Afrika se riviere en landvorme- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 5 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.