Water vir fabrieke, myne, krag en ontspanning
Hoe mense water gebruik: by die huis, op plase, in fabrieke, myne en kragstasies en vir ontspanning, en hoe ons dit skoon hou. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Water vir fabrieke en myne
Nywerhede het baie water nodig. ’n Koeldrankfabriek sit water in die produk self. ’n Papierfabriek meng hout en water om pulp te maak.
- Fabrieke gebruik water om te was, af te koel en produkte te maak.
- Myne was die erts met water en spuit water om die stof te laat gaan lê. By die goudmyne in Gauteng word baie water gebruik.
Water maak krag
’n Steenkoolkragstasie verhit water tot stoom, en die stoom draai groot turbines wat elektrisiteit maak. Die groot ronde koeltorings koel die warm water af sodat dit weer gebruik kan word.
By ’n dam soos die Gariepdam draai die water wat uitvloei turbines om hidro-elektrisiteit te maak.
Water vir pret
Mense gebruik water ook vir ontspanning: swem, visvang, kano roei, seil en branderplankry, soos by Jeffreysbaai. Toeriste wat by ’n dam soos die Vaaldam kuier, spandeer geld by plaaslike besighede.
Neem jou rommel saam huis toe of gooi dit in ’n asblik as jy by ’n dam piekniek hou.
Hou die water skoon
As ’n fabriek vuil water met chemikalieë in ’n rivier laat loop, kry almal stroomaf daardie water. Kunsmis wat van plase afspoel, laat te veel groen alge groei, en dan vrek die visse.
Warm water van ’n fabriek moet eers afkoel voordat dit in ’n rivier gaan: warm water maak visse en plante dood.
Water in ons daaglikse lewe
Geen mens, dier of plant kan sonder water lewe nie. Ons gebruik elke dag water:
- By die huis: om te drink, kos te kook, ons self en ons klere te was, die huis skoon te maak, die toilet te spoel en die tuin nat te lei.
- By die skool: om te drink, hande te was, die toilette te spoel en die klaskamers skoon te maak.
Water vir plase
Boere gebruik water om hul gewasse te besproei en om hul vee water te gee om te drink. Besproeiing gebruik meer water as enigiets anders in Suid-Afrika: omtrent 6 uit elke 10 liter water wat ons gebruik.
Onthou dit en toets jouself
- Fabrieke gebruik water om te was, af te koel en produkte te maak.
- Myne gebruik water om erts te was en die stof te laat gaan lê.
- Kragstasies maak stoom wat turbines draai; ’n dam se vloeiende water kan ook elektrisiteit maak.
- Ontspanning: swem, visvang, kano roei en seil.
- Vuil water moet gesuiwer word voordat dit terug in die rivier gaan. Plase gebruik die meeste water in Suid-Afrika, veral om gewasse te besproei.
- By die huis gebruik ons elke dag water om te drink, kos te kook, ons self en ons klere te was en die toilet te spoel.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Fabrieke gebruik water vir drie dinge: was, koel, maak.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Water vir fabrieke, myne, krag en ontspanning- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.