Skoon water en droogte
Waarom drinkwater skoon moet wees, hoe ’n dorp water suiwer, en wat ’n droogte is. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Waarom water skoon moet wees
Ons kan nie sien hoeveel kieme in water is nie. Vuil water kan mense baie siek maak, met siektes soos cholera en diarree. Water uit ’n rivier moet eers gekook of behandel word voor jy dit drink.
- Troebel water wat sleg ruik, is dalk nie veilig nie.
- Was jou hande voor jy eet, om kieme af te was.
- Sanitasie is die veilige verwydering van afval en riool.
Hoe ’n dorp water skoonmaak
By die watersuiweringswerke gaan die water deur verskillende stappe:
- Sif: groot stokke en blare word uitgehaal.
- Laat afsak: modder en vuilgoed sak na die bodem van ’n tenk.
- Filtreer: die water loop deur sand om klein deeltjies uit te haal.
- Chloor word bygevoeg om kieme dood te maak.
- Die water word elke dag getoets om seker te maak dit is veilig.
Besoedeling: hou ons water skoon
Besoedeling is skadelike stowwe in die lug, water of grond. Rommel, olie en chemikalieë maak riviere vuil en maak visse en diere dood.
- Gooi rommel in ’n asblik, nooit in ’n rivier nie.
- Moet nooit olie in ’n drein of rivier gooi nie.
- ’n Putlatrine moet ver van ’n put af wees, sodat afval nie in die water sypel nie.
Almal in die gemeenskap is verantwoordelik om ’n rivier skoon te hou.
Droogte en waterbeperkings
’n Droogte is ’n lang tyd met baie min reën. Die damme raak leër en leër. Dan stel die munisipaliteit waterbeperkings in: almal in die dorp moet minder water gebruik.
’n Kort stort gebruik baie minder water as ’n vol bad. Dit is een van die maklikste maniere om water by die huis te spaar.
Water op aarde en die waterverbruiksiklus
- Byna al die water op aarde is soutwater in die see. Net ’n klein deel is varswater wat ons kan drink: in reën, riviere, strome, vleilande, mere en onder die grond.
- Die natuurlike watersiklus: die son verhit water in die see, riviere en damme sodat dit verdamp (in waterdamp verander). Die waterdamp styg op, koel af en vorm wolke. Water val uit die wolke as reën. Dit vloei in riviere terug see toe of sypel in die grond in, en die siklus begin weer.
- Waar daar geen krane of boorgate is nie, bring ’n watertenkwa water na die mense.
- Ons haal water uit die natuur, gebruik dit, maak dit by ’n rioolwerke skoon, en laat dit terugvloei rivier en see toe: dit is die siklus van waterverbruik.
Ons stoor water in damme, watertenks, emmers en potte, sodat daar water is in droë tye.
Onthou dit en toets jouself
- Vuil water dra kieme wat mense siek maak.
- By die watersuiweringswerke word water gesif, laat afsak, gefiltreer en met chloor skoongemaak.
- Besoedeling is skadelike stowwe in die lug, water of grond. Moenie rommel of olie in riviere gooi nie.
- ’n Droogte is ’n lang tyd met baie min reën; dan kom daar waterbeperkings.
- Die munisipaliteit sorg vir ’n dorp se water; almal moet help om dit te spaar.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Die vyf stappe: Sif, laat Sak, Sand-filter, Chloor, Toets: van vuil na veilig.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Skoon water en droogte- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 4 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.