Energie-oordragte en doeltreffendheid
Energie-oordragte, doeltreffendheid en vermorste energie, en energiebronne vergelyk. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Energie-oordragte
| Voorbeeld | Oordrag |
|---|---|
| Fietsdinamo vir ’n lig | Kineties → elektries |
| Foonbattery laai | Elektries → chemies |
| Vuurwerk ontplof | Chemies → klank, lig, hitte, beweging |
| Veer word losgelaat | Elastiese potensieel → kineties |
| Sonpaneel laai batterye bedags | Lig → elektries → chemies (in die battery gestoor vir die nag) |
Die fietsryer se energie kom eerste uit die kos wat sy geëet het (chemies).
Die speelgoedkarretjie se baan
’n Karretjie sonder ’n motor rol van ’n hoë punt af. Bo het dit die meeste gravitasie-potensiële energie; onder in die laagte die meeste kinetiese energie. Swaartekrag trek dit af. Dit kan nooit hoër klim as waar dit begin het nie, want dit kan nie ekstra energie kry nie. Wrywing verander ’n deel van die energie in hitte, so dit kom nie eens weer tot by sy beginhoogte nie.
Energiebronne vergelyk
| Bron | Beperking |
|---|---|
| Son | Geen sonlig snags nie |
| Wind | Die wind waai nie altyd nie |
| Fossielbrandstowwe | Nie-hernubaar: miljoene jare om te vorm |
| Kernkrag (uraan) | Gevaarlike afval |
’n Kers onder ’n glasbottel gaan dood: die suurstof binne word opgebruik.
Onthou dit en toets jouself
- Doeltreffend: die toestel verander die meeste van sy energie in nuttige energie.
- Vermorste energie = totaal − nuttig: ’n ketel gebruik 2 000 J en 1 600 J verhit die water, so 400 J word vermors.
- ’n Bal wat bons, verloor energie as hitte en klank; ’n motor-enjin word warm, want die meeste brandstofenergie word hitte.
- Dinamo: kineties → elektries. Foon laai: elektries → chemies. Foon speel musiek: chemies → elektries → klank.
- Kernkrag gebruik uraan; geotermiese energie is hitte van binne die Aarde; waterstof brand tot amper net water.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Doeltreffend = min hitte-afval. Vra: hoeveel van die energie het die werk gedoen wat ek wou hê?
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Energie-oordragte en doeltreffendheid- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Natuurwetenskappe. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.