Vakkeuses en loopbane
Vakkeuses aan die einde van Graad 9, loopbane, kwalifikasies en vaardighede. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Woorde oor werk
| Woord | Betekenis |
|---|---|
| Loopbaan | Die werkspad wat jy oor jare volg |
| Loopbaanveld | ’n Groep verwante loopbane wat soortgelyke belangstellings, vermoëns en vakke vra |
| Professie | Werk wat spesiale opleiding en ’n kwalifikasie vra |
| Kwalifikasie | Bewys dat jy ’n kursus voltooi het |
| Vakleerlingskap | Jy werk terwyl jy leer |
| CV | Opsomming van jou opleiding en ervaring |
| Entrepreneur | Bestuur ’n eie besigheid: eie besluite, maar onsekere inkomste |
| Lewenslange leer | Aanhou leer ná skool |
’n Belangstelling is wat jy geniet; ’n vermoë is wat jy kan doen.
Navorsing en voorbereiding
- Loopbaannavorsing en gesprekke met mense in die beroep wys wat die werk regtig behels. ’n Loopbaanuitstalling (expo) bring kolleges en werkgewers bymekaar.
- Oorweeg meer as een opsie: planne verander en tegnologie verander werk vinnig.
- Berei nou voor: werk hard, lees wyd en doen vrywillige werk.
- Werk met diere: Lewenswetenskappe en Wiskunde; ’n veeartsverpleegster gebruik ’n stetoskoop, termometer en verbande. Uniforms is vir veiligheid, higiëne en herkenning.
Loopbaanvelde
| Loopbaanveld | Voorbeelde | Nuttige skoolvakke |
|---|---|---|
| Gesondheid en geneeskunde | Dokter, verpleegster, apteker | Lewenswetenskappe, Fisiese Wetenskappe, Wiskunde |
| Ingenieurswese en tegnologie | Ingenieur, elektrisiën | Wiskunde, Fisiese Wetenskappe |
| Besigheid en finansies | Rekenmeester, entrepreneur | Wiskunde, Rekeningkunde, Besigheidstudies |
| Kuns, media en ontwerp | Grafiese ontwerper, joernalis | Visuele Kunste, Tale |
| Landbou en omgewing | Boer, veldwagter | Landbouwetenskappe, Lewenswetenskappe, Geografie |
Ken vir elke loopbaanveld die eienskappe wat nodig is, die werksomgewing, die geleenthede en uitdagings, en hoe lank jy moet studeer.
Loopbaanvelde van naderby
| Loopbaanveld | Werksomgewing | Geleenthede | Uitdagings |
|---|---|---|---|
| Gesondheid en geneeskunde | Hospitale, klinieke en in die gemeenskap | Word in elke dorp nodig; jy kan later spesialiseer | Lang skofte, nagwerk en stresvolle noodgevalle |
| Ingenieurswese en tegnologie | Kantore, fabrieke en bouterreine | Bou paaie, kragvoorsiening en nuwe tegnologie | Moeilike Wiskunde en Wetenskap; veiligheidsrisiko’s op die terrein |
| Besigheid en finansies | Kantore, banke of jou eie besigheid | Werk in byna enige maatskappy of begin jou eie besigheid | Sperdatums en die risiko om geld te verloor |
| Kuns, media en ontwerp | Ateljees, nuuskantore of van die huis af | Skeppende werk, dikwels vryskut (jy werk vir jouself) | Die inkomste kan ongelyk wees; baie mense ding mee vir werk |
| Landbou en omgewing | Buite op plase en in natuurreservate | Kos produseer, die natuur beskerm, toerisme | Droogte, onvoorspelbare weer en lang dae |
Vlak van skoolonderrig en duur van studie: byna elke loopbaanveld vra matriek (Graad 12). ’n Universiteitsgraad vra ’n baccalaureusvlak-slaag en duur 3 tot 4 jaar (geneeskunde 6 jaar); ’n diploma vra ten minste ’n diplomavlak-slaag en duur omtrent 3 jaar; ’n hoër sertifikaat duur omtrent 1 jaar. By ’n TVET-kollege kan jy ná Graad 9 of ná matriek ’n beroepskursus begin.
Onthou dit en toets jouself
- Vakke vir Graad 10–12 (VOO-fase) word aan die einde van Graad 9 gekies.
- Kies volgens jou belangstellings, vermoëns en loopbaanplanne; dit bepaal watter loopbane oop bly.
- Ingenieurswese: Wiskunde en Fisiese Wetenskappe. Rekenmeester: Wiskunde is ’n vereiste; Rekeningkunde op skool help baie.
- Wiskunde (nie Wiskundige Geletterdheid nie) is ’n vereiste vir tegniese loopbane.
- Sagte vaardighede soos kommunikasie en spanwerk is in byna elke loopbaan nodig.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Graad 9 se vakkeuse is die wissel op die spoor: dit bepaal watter stasies (loopbane) oop bly.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Vakkeuses en loopbane- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Lewensoriëntering. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.