Vroë Afrika-koninkryke
Vroeë Afrika-koninkryke: Mapungubwe, Groot-Zimbabwe en Mali, en hoe ons van hulle weet. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Op die kaart
- Ons weet van Mapungubwe uit argeologiese opgrawings, want die mense het nie geskryf nie. Chinese erdewerk en glaskrale van ver af wys dat Mapungubwe deel was van ’n Indiese Oseaan-handelsnetwerk wat tot in China gestrek het, deur Swahili- en Arabiese handelaars aan die kus.
- Die riviere het oorstroom en ryk grond gelaat. Klimaat en verskuiwende handelsroetes het tot die verval bygedra.
- Thulamela is ’n klipmuurterrein in die Krugerwildtuin. ’n Handelsroete oor die see is ’n maritieme roete.
Mali
Sundiata Keita het Mali gestig. Mansa Musa het die groot ryk in provinsies met goewerneurs verdeel en moskees gebou om Islam en geleerdheid te versprei, soos die Groot Moskee (Djinguereber) in Timboektoe, van modderstene gebou en vandag deel van ’n Wêreld-erfenisterrein. Leo Africanus, wat Timboektoe omtrent 1510 besoek het toe Songhai daar regeer het, het ’n ooggetuieverslag oor die stad geskryf; maar ’n ooggetuie sien net ’n deel en kan sydig wees.
Onthou dit en toets jouself
- Mapungubwe lê waar die Limpopo- en Shasherivier ontmoet; dit was omtrent 800 jaar gelede op sy sterkste.
- Handel in goud, ivoor en velle met die Indiese Oseaan-wêreld, Indië en China; in ruil glaskrale en Chinese erdewerk.
- Leiers bo-op die heuwel om hul status te wys: ’n gestratifiseerde samelewing (duidelike klasse). Beeste en goud was statussimbole.
- Groot-Zimbabwe (verbind aan die Shona) het daarna gelei: granietmure sonder mortel.
- Hierdie koninkryke wys ryk state het bestaan voor Europeërs gekom het.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Van suid na noord in die tyd: Mapungubwe → Groot-Zimbabwe → Mutapa, soos ’n stokkie in ’n aflos.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Vroë Afrika-koninkryke- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.