Inboekselinge, Maqoma en Stockenström
Inboekselinge, Maqoma se stryd vir grond, en Stockenström se verdragstelsel. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Maqoma
Voor die oorlog van 1834–1836 het Maqoma handel gedryf en gevra om na sy grond terug te keer. Die oorlog het gekom uit woede oor grondverlies en koloniale beestestrooptogte. In die Amatola-woude het hy verrassingsaanvalle gedoen en dan in die bos verdwyn. Hy word vandag as ’n held van weerstand teen grondverlies onthou.
Stockenström en bronne
- Stockenström se pa was landdros van Graaff-Reinet. In Londen (1835–1836) het hy gesê koloniale strooptogte het die oorloë help veroorsaak; baie setlaars het gevoel hy trek die Xhosa en Khoikhoi voor. Ná sy vertrek is die verdrae laat vaar en het oorlog weer uitgebreek.
- Hy het die Katrivier-nedersetting (1829) vir Khoikhoi-gesinne help stig, op die grond waarvan Maqoma se mense verdryf is.
- ’n Setlaarkoerant noem Maqoma gevaarlik; ’n Xhosa-prysgedig noem hom ’n dapper verdediger: elke kant het hom anders gesien. Registers en sendelinge se verslae vertel van die inboekselinge.
Onthou dit en toets jouself
- Inboekselinge was kinders wat by die landdros “ingeboek” (geregistreer) is om vir ’n boer te werk tot hulle volwasse was (in Transvaal tot 25 jaar vir seuns en 21 vir meisies), vir kos, klere en blyplek maar sonder loon; baie is ná strooptogte gevat. Hulle het vee opgepas, ossewaens gelei en op die plaas en in die huis gewerk.
- Historici noem dit ’n vorm van slawerny: onbetaal en hulle kon nie weggaan nie; hulle het familie, taal en kultuur verloor.
- Maqoma (seun van Ngqika, amaXhosa/Rharhabe) is in 1829 uit die Katriviervallei verdryf; ’n slim militêre leier en spreker.
- Andries Stockenström (luitenant-goewerneur vanaf 1836) se verdragstelsel wou vrede deur verdrae met Xhosa-leiers bring.
- Die meeste grenskonflik het oor grond, water en beeste gegaan.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Inboek = in ’n boek geskryf, maar sonder loon en sonder vryheid.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Inboekselinge, Maqoma en Stockenström- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.