Die lewe van ’n trekboer
Die lewe van ’n trekboer: selfversorging, die ossewa, leningsplase, die nagmaal en wie se grond hulle ingetrek het. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die trekboer se wêreld
- Die ossewa het die gesin en al sy besittings gedra. ’n Geweer was noodsaaklik; die kommandostelsel het gewapende boere opgeroep om te veg.
- Skoolgaan was moeilik: plase was ver uitmekaar. Die nagmaal-reis was ’n lang tog dorp toe vir kerk en handel.
- Hulle het hul pad met landmerke, sterre en plaaslike gidse gevind. Khoikhoi en San het dikwels vir hulle gewerk.
Hoekom dit saak maak
Trekboere was ontevrede met VOC-reëls, pryse en belasting, en het weg van die Kaap se beheer getrek: so het die kolonie die binneland in versprei. Veerkrag is die vermoë om van swaarkry te herstel. Toe winkels en dorpe gekom het, het hulle meer gekoop en minder getrek.
Grondonteiening
Soos trekboere al hoe dieper die binneland in getrek het, het die Khoikhoi en San hul weiveld, waterbronne en vee verloor. Hulle moes dikwels as arbeiders op die plase werk. Dit word grondonteiening genoem: mense se grond word van hulle weggeneem.
Onthou dit en toets jouself
- Trekboere het met hul troppe getrek en van hul vee en jag geleef; weiding het gou opgeraak en water was skaars.
- Selfversorging: seep (vet en as), kerse (talk), biltong (gesout en gedroog), klere en skoene van gelooide velle, huismiddels van plante.
- Hulle moes kruit, koffie, suiker en lap kry, meestal deur ruilhandel.
- ’n Leningsplaas is jaarliks van die VOC gehuur; ’n huis was ’n wa of ’n eenvoudige hartbeeshuisie.
- Hulle het op grond getrek wat die Khoikhoi en San gebruik het; die oosgrens is waar hulle Xhosa-gemeenskappe ontmoet het.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Die trekboer se huis het wiele gehad: die ossewa was huis, stoor en vervoer.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Die lewe van ’n trekboer- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geskiedenis). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.