Weer, klimaat en klimaatstreke
Weer en klimaat, hoe wind en wolke vorm, reënskaduwees, en die faktore wat klimaat beïnvloed. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Weer en klimaat
Weer is die toestand van die atmosfeer op een plek en tyd. Klimaat is die gemiddelde weer van ’n gebied oor baie jare: “Die Karoo is die meeste van die jaar warm en droog” beskryf klimaat. Boere moet die klimaat ken, want dit bepaal watter gewasse groei.
- Die son se energie dryf byna alle weer.
- Wind waai omdat lug van hoë druk na lae druk vloei.
- Wolke vorm as waterdamp opstyg, afkoel en kondenseer.
- Humiditeit is die waterdamp in die lug; ’n reënmeter meet reën en ’n windmeter windspoed.
Die reënskaduwee
Die loefkant is die kant van ’n berg waarteen die wind waai. Die klam lug styg, koel af en reën uit. Aan die ander kant, die lykant, daal droë lug: dit is die reënskaduwee. Daarom is die Klein-Karoo baie droër as die Tuinroete-kus, wat reën in elke seisoen kry.
Wat klimaat beïnvloed
| Faktor | Effek |
|---|---|
| Breedtegraad | Naby die ewenaar: meer direkte sonlig, warmer |
| Hoogte | Hoe hoër, hoe kouer |
| Afstand van die see | Kusplekke het matiger temperature as die binneland |
| Seestrome | ’n Koue stroom maak die kus koeler en droër |
| Klimaat | Kenmerk |
|---|---|
| Tropies | Swaar reën die hele jaar; reënwoud |
| Woestyn | Baie min reën; groot verskil tussen dag en nag |
| Gematig | Vier duidelike seisoene |
| Mediterreens | Winterreën, warm droë somer |
| Pool | Die koudste; ys die meeste van die jaar |
Klimaatsverandering is ’n langtermyn-verskuiwing in die gemiddelde weerpatroon, nie net een koue week nie.
Onthou dit en toets jouself
- Weer is die atmosfeer op een plek en tyd; klimaat is die gemiddelde weer oor baie jare.
- Die son dryf byna alle weer. Wind waai van hoë na lae druk; wolke vorm as waterdamp styg, afkoel en kondenseer.
- Die loefkant van ’n berg kry reën; die lykant is in die reënskaduwee, soos die Klein-Karoo.
- Klimaat hang af van breedtegraad, hoogte, afstand van die see en seestrome (koue stroom = koeler en droër).
- Die Tuinroete-kus kry reën in elke seisoen. Klimaatsverandering is ’n langtermyn-verskuiwing in die gemiddelde patroon.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Loefkant: die wind loop teen die berg op en dit reën. Lykant: daar agter ly die land aan droogte.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Weer, klimaat en klimaatstreke- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.