Kaartlees en interpretasie
Kontoerlyne, gradiënt, skaal, deursnitte en lugfoto’s: hoe jy ’n topografiese kaart lees. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Kontoerlyne lees
’n Kontoerlyn verbind punte van dieselfde hoogte bo seevlak (hoogte). Die hoogteverskil tussen twee lyne is die kontoerinterval. Die hoogste punt is die kruin; ’n hoogtepunt gee een punt se presiese hoogte.
- Lyne naby mekaar: ’n steil helling.
- Lyne ver uit mekaar: ’n sagte helling of plat land.
- By ’n vallei wys die kontoere se punte na hoër grond.
- ’n Plat gebied hoog bo seevlak is ’n plato; dun blou lyne is riviere en strome.
Gradiënt en deursnitte
Gradiënt is die verhouding tussen die hoogteverandering en die afstand: hoe steil die land is. ’n Deursnit wys die vorm van die land langs ’n lyn, asof jy die heuwel deursny. ’n Stapper gebruik ’n topografiese kaart om te sien hoe steil die roete is.
Skaal, rigting en lugfoto’s
1 : 50 000 beteken 1 cm op die kaart is 50 000 cm = 500 m in die werklikheid. As 1 cm = 25 km, dan is 8 cm = 200 km.
- 1 : 10 000 wys die meeste detail; 1 : 1 000 000 is ’n kleinskaalse kaart.
- ’n Lynskaal bly korrek as die kaart vergroot of verklein word.
- Die peiling is die rigting van een punt na ’n ander in grade, kloksgewys vanaf noord gemeet (noord = 0°, oos = 90°, suid = 180°, wes = 270°).
- ’n Lugfoto is van bo geneem; ’n ortofotokaart is ’n lugfoto met kaartlyne. ’n Satellietbeeld wys hoe die grond regtig lyk; ’n kaart wys net wat jy nodig het.
Onthou dit en toets jouself
- Kontoerlyne verbind punte van dieselfde hoogte; naby mekaar = steil, ver uit mekaar = sag of plat.
- Die kontoerinterval is die hoogteverskil tussen twee lyne; ’n hoogtepunt gee een punt se presiese hoogte.
- Gradiënt is hoogteverandering teenoor afstand; ’n deursnit wys die vorm van die land langs ’n lyn.
- 1 : 50 000 beteken 1 cm = 500 m. 1 : 10 000 wys die meeste detail; 1 : 1 000 000 is kleinskaals.
- ’n Ortofotokaart is ’n lugfoto met kaartlyne; ’n lynskaal bly korrek as die kaart vergroot word.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

Kontoerlyne naby mekaar = swaar klim (steil). Ver uitmekaar = maklik loop (sag of plat).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Kaartlees en interpretasie- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.

