Ekosisteme en energievloei
Wat ’n ekosisteem is, voedselkettings en -webbe, en hoe energie deur die natuur vloei. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Wat is ’n ekosisteem?
’n Ekosisteem is al die biotiese (lewende) en abiotiese (nie-lewende) dele van ’n gebied saam: plante, diere, water, grond en sonlig. Die biosfeer is die deel van die aarde waar lewe voorkom. ’n Ekoloog bestudeer hoe dit alles op mekaar inwerk.
- ’n Habitat is die plek waar ’n organisme natuurlik woon.
- ’n Bevolking is ’n groep van dieselfde spesie in ’n gebied; ’n gemeenskap is al die bevolkings saam.
Wie eet wie?
| Rol | Wat dit doen |
|---|---|
| Produsent | Maak sy eie kos met die son se energie (plante) |
| Herbivoor | Eet net plante |
| Karnivoor | Eet ander diere (vleis) |
| Omnivoor | Eet plante én vleis |
| Aasdier | Eet die vleis van dooie diere |
| Ontbinder | Breek dooie materiaal af en gee voedingstowwe terug aan die grond |
Energievloei
’n Voedselketting wys wie wie eet en hoe energie vloei. Verskeie kettings wat verbind is, vorm ’n voedselweb. Net omtrent ’n tiende van die energie gaan na elke volgende vlak, daarom is daar baie plante en min roofdiere.
Interafhanklikheid: organismes het mekaar nodig. As een spesie verdwyn, word die hele ekosisteem versteur.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Ekosisteem is die biotiese (lewende) en abiotiese (nie-lewende) dele van ’n gebied saam.
- Produsente (plante) maak hul eie kos met die son se energie; verbruikers eet ander organismes.
- Herbivoor: net plante; karnivoor: ander diere (vleis); omnivoor: albei; aasdier: dooie diere; ontbinder: breek dooie materiaal af.
- Pyltjies in ’n voedselketting wys na die organisme wat die energie ontvang; omtrent ’n tiende gaan na elke volgende vlak.
- Interafhanklikheid: as een spesie verdwyn, word die hele stelsel versteur.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Energie word elke stap ’n tiende: 1 000 → 100 → 10 → 1. Daarom is daar baie plante en min leeus.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Ekosisteme en energievloei- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Sosiale Wetenskappe (Geografie). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.