Koste, prys en wins
Vaste en veranderlike koste, kosprys en verkoopprys, wins, verlies en die gelykbreekpunt. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Wins en verlies
| Kosprys | Verkoopprys | Wins per item |
|---|---|---|
| R40 | R65 | R25 |
| R25 | R40 | R15 |
Inkomste = aantal × prys: 100 items × R30 = R3 000. As die kosprys styg, daal die wins per item, tensy die prys ook styg.

Soorte koste
| Vaste koste | Veranderlike koste |
|---|---|
| Bly elke maand dieselfde | Verander met hoeveel jy maak |
| Die winkel se huur | Die materiaal per item |
’n Oorhoofse koste is nie aan een item gekoppel nie. Ken al jou koste om die prys reg te stel; vaste koste moet elke maand gedek word.
Gelykbreek
’n Stalletjie betaal R100 vir sy tafel. Elke kolwyntjie bring R10 meer in as wat die bestanddele kos. Hy moet R100 ÷ R10 = 10 kolwyntjies verkoop om gelyk te breek. Verkoop hy minder, maak hy ’n verlies; ’n besigheid wat aanhou verloor, sal dalk uiteindelik moet sluit.

Meer verkope teen dieselfde prys kan meer wins gee as ’n hoër prys.
Onthou dit en toets jouself
- Wins = inkomste − uitgawes: R8 000 − R5 500 = R2 500.
- Vaste koste bly elke maand dieselfde (huur); veranderlike koste wissel met produksie (materiaal per item).
- Verkoopprys laer as kosprys: ’n verlies.
- Gelykbreekpunt: inkomste is gelyk aan uitgawes.
- Winspersentasie = wins ÷ kosprys × 100: R15 ÷ R60 × 100 = 25%.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

Vaste koste is soos jou huur: dit kom elke maand. Veranderlike koste is soos jou meel: hoe meer jy bak, hoe meer koop jy.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Koste, prys en wins- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Ekonomiese en Bestuurswetenskappe (EBW). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.

