Bates, laste, begroting en die kontantjoernaal
Bates en laste, begrotings, brondokumente en die kontantontvangste- en kontantbetalingsjoernaal. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Bates en laste
| Bates (besit) | Laste (skuld) |
|---|---|
| ’n Bakkie, ’n gebou | ’n Banklening |
| Handelsvoorraad | Geld aan krediteure |
| Geld wat debiteure skuld |
’n Balansstaat lys wat ’n besigheid besit en skuld. Die eienaar se deel is die eienaarsbelang. Tel voorraad gereeld om verliese en diefstal op te spoor.

Brondokumente
| Dokument | Wat dit bewys |
|---|---|
| Kwitansie | Dat iemand betaal het |
| Faktuur | ’n Versoek om betaling |
| Depositostrokie | Dat geld in die bank inbetaal is |
| Bankstaat | Geld in en uit die rekening; kontroleer vir foute en bedrog |
Die kontantjoernale
| Transaksie | Joernaal |
|---|---|
| Goedere word vir kontant verkoop | KOJ (geld in) |
| Huur van R2 000 per EFO betaal | KBJ (geld uit) |
| Die telefoonrekening per EFO betaal | KBJ (geld uit) |
Akkurate rekords help om wins te bereken en besluite te neem. As uitgawes maand ná maand meer is as inkomste, raak die besigheid in die skuld. Rekenaarrekords tel vinniger op as papier.
Rekeningkundige begrippe
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| Kapitaal | Geld of bates wat die eienaar in die besigheid inbring om te begin |
| Transaksie | Enige ruil van geld, goedere of dienste wat aangeteken moet word, soos voorraad koop of ’n klant se betaling ontvang |
| Inkomste | Geld wat die besigheid verdien, soos verkope |
| Uitgawe | Geld wat die besigheid spandeer om te werk, soos huur en lone |
| Finansiële rekords | Die geskrewe rekord van elke transaksie, met die brondokumente as bewys |
Onthou dit en toets jouself
- Bate: iets van waarde wat jy besit (’n bakkie). Las: iets wat jy skuld (’n banklening).
- ’n Begroting is ’n plan van inkomste en uitgawes.
- ’n Brondokument bewys ’n transaksie: kwitansie, faktuur, depositostrokie; dit word genommer.
- KOJ (kontantontvangstejoernaal): geld in. KBJ (kontantbetalingsjoernaal): geld uit.
- Debiteure skuld die besigheid geld; die besigheid skuld krediteure geld.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.

KOJ = Kontant Ontvang (geld in). KBJ = Kontant Betaal (geld uit).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Bates, laste, begroting en die kontantjoernaal- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 7 Ekonomiese en Bestuurswetenskappe (EBW). Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.

