Hoe fossielbrandstowwe gevorm het en waar ons energie vandaan kom
Hoe steenkool, olie en gas gevorm het, en hoe die energie in jou ketel van die Son af kom. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Van moeras tot steenkool
Lank gelede het reusevarings en bome in moerasse gegroei. Hulle het doodgegaan, is onder modder begrawe en oor miljoene jare deur hitte en druk in steenkool verander. Elke steenkoollaag (naat) was eens ’n begrawe moeras. Mynwerkers kry afdrukke van varingblare in steenkool.
Die energiepad
- ’n Motor: motor ← petrol ← ru-olie ← klein seediertjies ← Son.
- Van ru-olie maak ons petrol, diesel en plastiek; Suid-Afrika maak ook brandstof van steenkool.
- Aardgas gebruik ons vir gasstowe en verwarming.
Waarom nie-hernubaar?
Hout en steenkool kom albei van plante, maar bome groei vinnig weer; steenkool neem miljoene jare. Elke keer as jy krag spaar, word minder steenkool by die kragstasie verbrand. Meer son- en windkrag help.
Onthou dit en toets jouself
- Steenkool het uit moerasplante gevorm: dood → begrawe → druk en hitte → steenkool.
- Olie en aardgas het uit klein seeplantjies en -diertjies gevorm. Turf is half-vergane moerasplante.
- Die plante het hul energie van die Son gekry: steenkool hou ou sonenergie as chemiese energie.
- Meeste steenkoolmyne en -kragstasies is in Mpumalanga; die steenkool is meer as 200 miljoen jaar oud.
- Kernenergie uit uraan kom nie oorspronklik van die Son af nie.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Steenkool is ingemaakte sonlig: miljoene jare gelede ingelê, vandag in die kragstasie oopgemaak.
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Hoe fossielbrandstowwe gevorm het en waar ons energie vandaan kom- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.