Fotosintese en voedselwebbe

Die plant neem water deur sy wortels en koolstofdioksied deur sy blare in. Die groen chlorofil in die chloroplaste vang ligenergie en bou suiker. Suurstof word saam met die suiker gemaak: ’n neweproduk. Sonder lig is daar geen energie nie, so in die donker stop fotosintese.

• In die herfs breek die chlorofil af, en die blare verkleur.
• Groot woude neem baie koolstofdioksied op: belangrik vir die klimaat.
• In ’n vol woud kompeteer plante vir lig, water en voedingstowwe.

Die plant gebruik ’n deel van die suiker dadelik vir energie. Die res verander hy in stysel en stoor dit in sy blare, stingels, wortels, vrugte en sade. Daarom is aartappels, mielies, rys en brood vol stysel. Kos van diere, soos vleis en eiers, het geen stysel nie: net plante maak dit.

• Die suurstof gaan deur klein gaatjies in die blare uit in die lug. Diere en mense het dit nodig om asem te haal.
• Drup jodium op ’n skyfie aartappel: dit word blou-swart, want die aartappel het stysel gestoor.

• ’n Voedselketting wys een pad van kos: gras → sprinkaan → voël. Die pyl beteken “word geëet deur” en wys die rigting waarin die energie vloei, van die kos na die eter.
• ’n Voedselweb is baie voedselkettings wat aan mekaar verbind is. ’n Roofdier jag en eet ander diere, sy prooi.
• Al die energie begin by die Son. As al die plante verdwyn, sterf al die diere uiteindelik.
• ’n Toproofdier sterf uit? Sy prooi vermeerder, en die web raak uit balans.
• ’n Swam op ’n dooie stomp is ’n afbreker.
• Gif bou op hoër in die web: biomagnifikasie.