Ekosisteme en aanpassings
Lewende en nie-lewende dele van ’n ekosisteem, aanpassings, verhoudings en bedreigings. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die dele van ’n ekosisteem
| Lewend | Nie-lewend |
|---|---|
| Plante, diere, swamme, bakterieë | Water, grond, rotse, lug, sonlig, reënval |
Grond is belangrik, want dit hou voedingstowwe en water. Vleilande filtreer water en hou vloede terug. ’n Ekosisteem met baie soorte (hoë biodiversiteit) is sterker: as een spesie swaarkry, vul ander die gaping.
Aanpassings
- ’n Kaktus stoor water en het dorings.
- Baie Kalahari-diere kom snags uit: dit is koeler, so hulle verloor minder water.
- ’n Moerasplant het lugruimtes wat lug na sy wortels dra.
- Party fynbossade gaan net ná ’n veldbrand oop.
- Kamoeflering help ’n dier om in te meng.
Verhoudings en bedreigings
| Woord | Betekenis |
|---|---|
| Mutualisme | Albei organismes baat |
| Parasiet | Leef van ’n gasheer en benadeel hom |
| Drakrag | Oorskry: kos raak min en getalle daal |
| Monokultuur | Net een spesie verbou: swak vir biodiversiteit |
| Bewaringsgebied | Waar die natuur veilig gehou word |
Soorte ekosisteme
Daar is baie verskillende ekosisteme (ook ekostelsels genoem), soos riviere, berge, die see, rotsstrande, damme, vleilande, grasvelde, woude en woestyne. Elkeen het sy eie soorte plante en diere, want die kos, water, sonlig en skuiling daar verskil.
- Bedreigings: besoedeling, indringerplante, bouwerk wat habitatte vernietig, en te veel vee wat die veld oorbewei.
- Hoe ons help: tel rommel op, verwyder indringerplante, bewaar natuurgebiede en gebruik water spaarsamig.
- ’n Gesonde ekosisteem het genoeg biodiversiteit: baie soorte plante, diere en hul habitatte.
Onthou dit en toets jouself
- ’n Ekosisteem is al die lewende en nie-lewende dinge in ’n gebied (plante, diere, water, grond, reën), en hoe hulle op mekaar inwerk en van mekaar afhang.
- ’n Bevolking is een spesie in een gebied; ’n endemiese spesie kom nêrens anders voor nie.
- Diere kompeteer omdat hulpbronne altyd beperk is.
- Mutualisme: albei baat. ’n Parasiet leef van ’n gasheer.
- Die grootste bedreiging is habitatverlies; ’n indringerspesie versprei en doen skade.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Ekosisteem = die hele huishouding: die lewende familie én die huis (water, grond, lug).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Ekosisteme en aanpassings- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.