Die sonnestelsel en verduisterings
Die planete van naby, asteroïdes en meteore, en hoe son- en maansverduisterings werk. Lees een deel op ’n slag en tik “Ek ken dit”. Toets jouself dan in die vasvra.
Ken jy dit al? Spring reguit na die vasvra
Die planete
Die Son is ’n ster in die middel van ons sonnestelsel: dit maak sy eie lig en hitte. Agt planete wentel om hom, van naaste tot verste:
- Mercurius
- Venus
- Aarde
- Mars
- Jupiter
- Saturnus
- Uranus
- Neptunus
- Tussen Mars en Jupiter lê die asteroïdegordel.
- Jupiter het geen vaste grond nie, net dik, wervelende gas. Saturnus se ringe is ys en rots wat om hom wentel.
- Uranus (sewende) draai op sy sy; Uranus en Neptunus lyk blou weens metaan. Neptunus (die verste) neem omtrent 165 Aardjare vir een wenteling.
- Pluto is nou ’n dwergplaneet: dit het nie sy baan skoongemaak nie.
Wie maak sy eie lig?
Net die Son (’n ster) maak lig. Planete en mane weerkaats sonlig.
Die Maan skyn helder in die nag, maar dit maak nie sy eie lig nie: ons sien sonlig wat van sy oppervlak af terugkaats. Kyk na die volmaan: die ronde gate is kraters waar rotse uit die ruimte ingeslaan het, die ligter dele is berge en hooglande, en die donker kolle is plat vlaktes.
Verduisterings
Daar is nie elke maand ’n verduistering nie, want die Maan se baan is effens skuins. By ’n gedeeltelike sonsverduistering bedek die Maan net ’n deel van die Son.
Kyk nooit sonder beskerming na ’n sonsverduistering nie: dit kan jou oë blywend beskadig.
Groter as die sonnestelsel
’n Ster met planete wat om hom wentel, is ’n planeetstelsel. ’n Sterrebeeld is ’n patroon sterre; ’n sterrestelsel is ’n reusegroep sterre. ’n Reis na Mars duur maande: die afstand is enorm.
Onthou dit en toets jouself
- Die vier binneste planete (Mercurius, Venus, Aarde, Mars) is klein rotsplanete; Jupiter en Saturnus is die gasreuse; Uranus en Neptunus is die ysreuse.
- Venus is warmer as Mercurius: Venus se dik atmosfeer vang hitte vas. Mercurius en Venus het geen mane nie.
- Sonsverduistering: die Maan beweeg tussen die Son en die Aarde (by nuwemaan).
- Maansverduistering: die Aarde beweeg tussen die Son en die Maan (by volmaan).
- ’n Meteoor brand op (’n verskietende ster); ’n meteoriet is ’n ruimterots wat die grond bereik. Die Vredefort-koepel naby Parys is die oorblyfsel van ’n reusekrater wat omtrent 2 miljard jaar gelede gevorm het toe ’n groot asteroïde die Aarde getref het.
Skryf hierdie punte in jou boek. Lees dit weer die aand voor die toets.
Son-Maan-Aarde in ’n ry = Sonsverduistering (Maan in die middel). Son-Aarde-Maan = Maansverduistering (Aarde in die middel).
Belangrike woorde
Sê eers self wat die woord beteken, en draai dan die kaart om.
Pas kolom A by kolom B
Tik ’n woord in kolom A en dan sy betekenis in kolom B. Jy kan ook by kolom B begin.
Waar of onwaar?
Lees die vraag en die antwoord. Is die antwoord reg? Tik Waar of Onwaar.
Nou die regte vasvra!
Die vasvra het baie meer vrae oor hierdie onderwerp. Elke vraag wys dadelik of jy reg is en verduidelik waarom.
Doen die vasvra: Die sonnestelsel en verduisterings- Lees een deel saam en vra jou kind om dit in sy of haar eie woorde te vertel.
- Die vinkies (“Ek ken dit”) word net op hierdie toestel gestoor. Ons vra nie name of e-posse nie.
Volgens die KABV vir Graad 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie. Kyk altyd ook na jou onderwyser se notas en handboek.